Institutio christianae religionis (1559), Barth/Niesel, 1926-52 Institution de la religion chrestienne (1560) Institutes of the Christian Religion, Henry Beveridge (1845) Institutie of onderwijzing in de christelijke religie, A. Sizoo (1931) Unterricht in der christlichen Religion, Otto Weber (1936-38) Наставление в христианской вере (1997-99)

CAP. VIII.

Chapitre VIII.

Chapter 8.

Hoofdstuk VIII.

Achtes Kapitel.

Глава VIII.

| De potestate Ecclesiae quoad fidei dogmata: et quam effraeni licentia ad vitiandam omnem doctrinae puritatem tracta fuerit in Papatu.

De la puissance de l’Eglise quant à determiner des articles de la foy: et comment on l’a tirée en la Papauté pour pervertir toute pureté de doctrine

Of the Power of the Church in Articles of Faith. the Unbridled Licence of the Papal Church in Destroying Purity of Doctrine.

Over de macht der kerk ten aanzien van de leerstellingen des geloofs; en met welk een teugelloze ongebondenheid deze macht in het pausdom gebruikt is tot het schenden van alle zuiverheid van leer.

Von der Macht der Kirche im Bezug auf die Glaubenssätze, und mit was für einer zügellosen Willkür diese im Papsttum zur Verfälschung aller Reinheit der Lehre benutzt worden ist.

О ВЛАСТИ ЦЕРКВИ В ТОМ, ЧТО КАСАЕТСЯ ОПРЕДЕЛЕНИЯ ДОГМАТОВ ВЕРЫ. И О ТОМ, КАК В ПАПСТВЕ ЦЕРКОВЬ БЫЛА ДОВЕДЕНА ДО ПОЛНОГО ИСКАЖЕНИЯ ЧИСТОТЫ УЧЕНИЯ

1. 133 | Sequitur nunc tertius locus, de Ecclesiae potestate, quae partim in Episcopis singulis, partim in Conciliis, et iis vel provincialibus vel generalibus spectatur. De spirituali tantum potestate loquor, quae propria est Ecclesiae. Ea autem consistit vel in doctrina, vel in iurisdictione6, vel in legibus ferendis7 c. Locus de doctrina duas habet partes: authoritatem dogmatum tradendorum, et eorum explicationemd. || Antequam incipimus de singulis in specie disserere, pios lectores volumus admonitos, ut quicquid de Ecclesiae potestate docetur, meminerint ad eum finem referre, in quem, teste Paulo, data est: nempe ad aedificationem, ete || non in destructionem [2. Cor. 10. b. 8, et 13. c. 10]: qua qui legitime utuntur, nihil plus sef esse existimant quam ministros Christi, simulque ministros populi in Christog. || Porro 134 aedificandae Ecclesiae una haec ratio est, si ministri ipsi suam Christo authoritatem conservare student, quae salva aliter esse non potest quam si id ei relinquatur quod a Patre accepit: nempe ut sit unicus Ecclesiae magister. Non enim de alio quopiam, sed de ipso solo scriptum est, Ipsum audite [Matth. 17. a. 5]. Est igitur Ecclesiastica potestas non maligne quidem ornanda, sed tamen includenda certis finibus: ne pro hominum libidine huc atque illuc trahatur. Ad id plurimum proderit observare qualiter a Prophetis et Apostolis describatur. Nam si simpliciter hominibus concedimus quam sumere ipsis visum fuerit potestatem, omnibus in promptu est, quam sit proclivis in tyrannidem lapsus, quae procul a Christi Ecclesia abesse debet.

1. S’ensuit maintenant le troisieme poinct, qui est de la puissance de l’Eglise: laquelle est à considerer partie en chacun Evesque, partie aux Conciles, desquels les uns sont generaux, les autres provinciaux. Je parle seulement de la puissance spirituelle, laquelle est propre à l’Eglise. Or icelle consiste en trois membres: assavoir en la doctrine, ou en la jurisdiction, ou en la faculté d’ordonner loix et statuts. Le poinct de la doctrine contient deux parties: la premiere est, de faire des articles de foy: la seconde est l’authorité d’exposer ce qui est contenu en l’Escriture. Or devant que commencer à entrer plus specialement en matiere, je prie et exhorte tous fideles lecteurs qu’ils ayent ceste consideration, de reduire tout ce qui est dit de la puissance de l’Eglise, à la fin pour laquelle sainct Paul dit qu’elle a esté donnée: c’est assavoir en edification, et non point en destruction (2 Cor. 10:8; 13:10). Ainsi tous ceux qui en veulent droitement user, ne doyvent point estre en autre reputation, que d’estre tenus pour ministres de Christ, et semblablement du peuple Chrestien, comme dit sainct Paul (1 Cor. 4:1). Or ceste est la seule façon d’edifier l’Eglise, si les ministres s’estudient et mettent peine de garder à Jesus Christ son authorité entiere: laquelle ne peut autrement estre sauve, sinon qu’on luy reserve ce qu’il a receu du Pere: c’est à dire qu’il soit seul Maistre en l’Eglise. Car c’est de luy, et non point de nul autre, qu’il est escrit, Escoutez-le (Matth. 17:5). Pourtant la puissance Ecclesiastique, merite bien d’estre prisée et estimée, moyennant qu’elle soit enclose en ces limites: c’est qu’on ne la tire point çà et là au plaisir des hommes. Pour ceste cause il est besoin d’observer comment elle est descrite et des Prophetes et Apostres. Car si nous concedons simplement aux hommes telle puissance que bon leur semblera de demander, chacun voit par ce moyen que la porte seroit ouverte à une tyrannie desordonnée, laquelle ne doit avoir nulle entrée l’Eglise de Dieu.

1. The marks and government of the Church having been considered in the seven previous chapters, the power of the Church is now considered under three heads—viz. Doctrine, Legislation, Jurisdiction.

389 We come now to the third division—viz. the Power of the Church, as existing either in individual bishops, or in councils, whether provincial or general. I speak only of the spiritual power which is proper to the Church, and which consists either in doctrine, or jurisdiction, or in enacting laws. In regard to doctrine, there are two divisions—viz. the authority of delivering dogmas, and the interpretation of them. Before we begin to treat of each in particular, I wish to remind the pious reader, that whatever is taught respecting390the power of the Church, ought to have reference to the end for which Paul declares (2 Cor. 10:8; 13:10) that it was given—namely, for edification, and not for destruction, those who use it lawfully deeming themselves to be nothing more than servants of Christ, and, at the same time, servants of the people in Christ. Moreover, the only mode by which ministers can edify the Church is, by studying to maintain the authority of Christ, which cannot be unimpaired, unless that which he received of the Father is left to him—viz. to be the only Master of the Church. For it was not said of any other but of himself alone, “Hear him” (Mt. 17:5). Ecclesiastical power, therefore, is not to be mischievously adorned, but it is to be confined within certain limits, so as not to be drawn hither and thither at the caprice of men. For this purpose, it will be of great use to observe how it is described by Prophets and Apostles. For if we concede unreservedly to men all the power which they think proper to assume, it is easy to see how soon it will degenerate into a tyranny which is altogether alien from the Church of Christ.

1. Nu volgt het derde punt, over de macht der kerk, die deels in iedere bisschop, deels in de conciliën, zowel provinciale als algemene, wordt gezien. Ik spreek alleen over de geestelijke macht, die aan de kerk toebehoort. Deze macht dan is gelegen in de leer, of in de rechtspraak of in het geven van wetten. Het stuk van de leer heeft twee delen, het gezag om de leerstellingen te leren en hun uitlegging. Voordat wij over ieder deel in het bijzonder beginnen te handelen, willen we de vrome lezers vermanen, dat ze er aan denken om al wat over de macht der kerk geleerd wordt, te leiden tot dat doel, waartoe het, volgens getuigenis van Paulus (2 Cor. 10:8; 13:10) gegeven is: namelijk tot opbouwing en niet tot afbreking; en zij, die die macht wettig gebruiken, menen niet, dat zij meer zijn dan dienaars van Christus en tegelijk dienaars van het volk in Christus. Dit is verder de enige manier om de kerk op te bouwen, dat de dienaars zelf hun best doen om voor Christus zijn gezag te bewaren, dat niet anders ongeschonden kan blijven, dan wanneer Hem gelaten wordt wat Hij van de Vader ontvangen heeft, namelijk dat Hij de enige Meester der kerk zij. Want niet van iemand anders, maar van Hem alleen is geschreven: "Hoort Hem" (Matt. 17:5) Dus moet de macht der kerk wel niet karig worden opgesierd, maar toch binnen zekere grenzen gehouden worden, opdat ze niet naar de willekeur der mensen herwaarts en derwaarts wordt getrokken. Hiertoe zal zeer dienstig zijn op te merken, op welke wijze zij door de profeten en apostelen beschreven wordt. Want indien wij eenvoudig aan de mensen toestaan de macht te nemen, die ze zelf willen, dan ziet een ieder duidelijk, hoe gemakkelijk het is tot tirannie te vervallen, die van de kerk van Christus verre moet zijn.

1. 782Erster Abschnitt: Die Lehrautorität der Kirche untersteht dem Worte Gottes (1-4). Aufgabe und Grenze kirchlicher Lehrautorität

Nun folgt das dritte Hauptstück: von der Vollmacht der Kirche. Diese tritt teils bei den einzelnen Bischöfen in Erscheinung, teils bei den Konzilien, und zwar sowohl bei den Provinzialkonzilien als auch bei den allgemeinen. Dabei rede ich ausschließlich von der geistlichen Vollmacht, die der Kirche eigen ist. Diese besteht nun in der Lehre, in der Rechtsprechung oder in der Gesetzgebung. Das Lehrstück von der Lehre hat zwei Teile: es handelt von der Autorität, Glaubenssätze aufzustellen, und von der Auslegung der Glaubenssätze.

Bevor wir nun anfangen, die einzelnen Stücke besonders zu erörtern, möchten wir den frommen Leser auffordern, daß er daran denke, alles, was über die Vollmacht der Kirche gelehrt wird, auf das Ziel zu beziehen, zu dem diese nach dem Zeugnis des Paulus gegeben ist; dies Ziel aber ist Erbauung und nicht Niederreißung (2. Kor. 10,8; 13,10), und die, welche diese Vollmacht rechtmäßig ausüben, sind nicht der Meinung, daß sie mehr seien als Diener Christi und zugleich Diener des Volkes (d.h. der Gemeinde) in Christus. Die Erbauung der Kirche geschieht nun aber nur auf eine einzige Art und Weise, nämlich dann, wenn die Diener selbst sich befleißigen, Christus die ihm gebührende Autorität zu erhalten; diese aber kann nur dann unverkürzt bleiben, wenn ihm gelassen wird, was er vom Vater empfangen hat, nämlich daß er der einzige Lehrmeister seiner Kirche ist. Denn nicht von irgendwem anders, sondern von ihm allein steht geschrieben: „Den sollt ihr hören“ (Matth. 17,5).

So soll also die kirchliche Vollmacht wohl ohne Kleinlichkeit ihre Zier bekommen, aber doch in bestimmte Grenzen eingeschlossen werden, damit sie nicht nach der Willkür der Menschen hierhin und dorthin gezerrt werde. Hierzu wird es in höchstem Maße dienlich sein, wenn wir unser Augenmerk darauf richten, in welcher Weise sie von den Propheten und Aposteln beschrieben wird. Denn wenn wir es den Menschen einfach überlassen, die Macht an sich zu nehmen, die ihnen gefällt, dann sieht jeder sofort ein, wie leicht es ist, in eine Tyrannei zu verfallen, die von der Kirche Christi weit entfernt bleiben muß.

1. Теперь нам надлежит рассмотреть третий пункт - о власти Церкви. Она представлена отчасти каждым из епископов, отчасти соборами, из которых одни являются Вселенскими, другие - поместными. Я говорю только о присущей Церкви духовной власти, которая реализуется в трёх аспектах: вероучении, юрисдикции, издании законов и уставов. Вероучительный аспект имеет две стороны: первая - формулирование догматов веры, вторая - изложение того, что содержится в Св. Писании.

Но прежде чем углубиться в специальное рассмотрение предмета, прошу и призываю всех верующих читателей помнить: всё, что говорится о власти Церкви, следует соотносить с той целью, ради которой, по утверждению св. Павла, она была дана, а именно - с целью созидания, а не разрушения (2 Кор 10:8; 13:10). Все те, кто использует эту власть законным образом, должны рассматриваться не иначе, как служители Христа и в то же время как служители христианского народа, по слову св. Павла (1 Кор 4:1). Но единственный способ созидать Церковь заключается в том, чтобы служители стремились и старались обеспечить Иисусу Христу полноту его власти. А обеспечить её можно не иначе, как сохраняя за Христом полученную Им от Отца прерогативу быть единственным Учителем в Церкви. Ибо именно о Нём, не о ком-то другом, написано: «Его слушайте!» (Мф 17:5)

Следовательно, церковную власть надлежит уважать и почитать при условии, что она держится в этих рамках и не уклоняется в ту или другую сторону по прихоти людей. Поэтому нужно рассмотреть, как её описывают пророки и апостолы. Ибо, если мы предоставим людям столько власти, сколько им заблагорассудится потребовать, мы тем самым, как очевидно любому, распахнём двери безудержной тирании, которой вовсе не должно быть доступа в Церковь Божью.

 

2. | Proinde hic meminisse oporteta, quicquid authoritatis ac dignitatis Spiritus inb Scriptura, sive Sacerdotibus, sive Prophetisc, sive Apostolis, sive Apostolorum successoribus defert, id totum non propried hominibus ipsis, sed ministerio cui praefecti sunt darie: vel (ut expeditius loquamur) verbo, cuius ministerium illis est commissumf. Ut enim ordine omnes persequamur, g non reperiemus, ullah docendi aut respondendi authoritatei fuisse praeditos, nisi in nomine et verbo Domini. || Ubi enim vocantur ad munus, simul illis iniungitur nequid afferant ex seipsis: sed loquantur ex ore Domini. Nec eos ante producit ipsek in medium ut a populo audiantur, quam praeceperitl quidnam loqui debeant: nequid praeter verbum suum loquantur. || Moses ipse, Prophetarum omnium princeps, audiendus prae aliis fuit: sed ante instruitur suis mandatis, nequid omnino nuntiare queat nisi a Domino [Exod. 3. a. 4]1 m. || Itaque populus, doctrinam eius amplexusn, in Deumo et in eius servum Mosen dicitur credidissep [Ibidem, 14. g. 31]. || Sacerdotum quoque authoritas, ne contemptui foret, gravissimis poenis sancita est [Deut. 17. a. 9]2. Verum simul ostendit Dominus qua lege audiendi essent, 135 quum dicit, se percussisse foedus suum cum Levi, ut Lex veritatis esset in ore eius [Malach. 2. a. 4, et b. 6]. Et paulo post addit, Labia Sacerdotis custodient scientiam, et Legem requirent ex ore eius: quia Angelus Domini exercituum esta 1. || Ergo si audiri velit Sacerdos, praestet se Dei nuntium: id est, mandata quae ab authore suob accepit, fideliter referat. Atque ubi de iis audiendis agitur, nominatim hoc ponitur, Ut secundum Legem Dei respondeant [Deut. 17. b. 10]2.

2. Pourtant il convient noter que tout ce qui est attribué par l’Escriture de dignité ou authorité tant aux Prophetes et Prestres de l’ancienne Loy, qu’aux Apostres et leur successeurs, n’est point attribué à leurs personnes, mais au ministere et office ausquels ils sont constituez: ou pour dire plus clairement, à la parolle de Dieu, à l’administration de laquelle ils sont appellez. Car si nous les regardons tous par ordre, tant Prophetes et Prestres qu’Apostres et disciples, nous trouverons qu’il ne leur a esté jamais donné puissance aucune de commander ou enseigner, sinon au nom et en la parolle du Seigneur. Car quand ils sont envoyez, il leur est quant et quant enjoinct de ne rien apporter du leur, mais de parler par la bouche du Seigneur. Dieu aussi ne les met pas en avant au peuple, pour commander qu’on leur donne audience, jusques à ce qu’il leur eust baillé leur charge et comme leur rolle de ce qu’ils devoyent dire. Il a bien voulu que Moyse, qui est le Prince des Prophetes, fust ouy par dessus les autres: mais sa commission luy est donnée en premier lieu, à ce qu’il ne puisse rien annoncer sinon de par le Seigneur. Pourtant quand le peuple a receu sa doctrine, il est dit qu’il a creu à Dieu et à Moyse son serviteur (Ex. 14:31). Semblablement l’authorité des Prestres a esté establie avec grosses menaces, à ce qu’elle ne fist en mespris à personne (Deut. 17:9–12). Mais le Seigneur demonstre de l’autre costé avec quelle condition on les devoit ouyr, disant qu’il a fait son alliance avec Levi, afin que la Loy de verité fust en sa bouche. Puis tantost apres il adjouste, Que les levres du Prestre garderont la science: et qu’on cherchera la Loy en sa bouche, d’autant qu’il est messager du Seigneur (Mal. 2:4, 6, 7). Pourtant si le Prestre veut estre escouté, il faut qu’il face comme bon messager de Dieu: c’est de fidelement reciter ce qui luy est donné en charge. Et de fait, quand il est parlé de les escouter, nommément il leur est enjoint de respondre selon la Loy du Seigneur (Deut. 17:10 s.).

2. The authority and power given to Church-officers not given to themselves, but their office. This shown in the case of Moses and the Levitical priesthood.

Therefore, it is here necessary to remember, that whatever authority and dignity the Holy Spirit in Scripture confers on priests, or prophets, or apostles, or successors of Apostles, is wholly given not to men themselves, but to the ministry to which they are appointed; or, to speak more plainly, to the word, to the ministry of which they are appointed. For were we to go over the whole in order, we should find that they were not invested with authority to teach or give responses, save in the name and word of the Lord. For whenever they are called to office, they are enjoined not to bring anything of their own, but to speak by the mouth of the Lord. Nor does he bring them forward to be heard by the people, before he has instructed them what they are to speak, lest they should speak anything but his own word. Moses, the prince of all the prophets, was to be heard in preference to others (Exod. 3:4; Deut. 17:9); but he is previously furnished with his orders, that he may not be able to speak at all except from the Lord. Accordingly, when the people embraced his doctrine, they are said to have believed the Lord, and his servant Moses (Exod. 14:31). It was also provided under the severest sanctions, that the authority of the priests should not be despised (Exod. 17:9). But the Lord, at the same time, shows in what terms they were to be heard, when he says that he made his covenant with Levi, that the law of truth might be in his mouth (Mal.2:4-6). A little after he adds, “The priest’s lips should keep knowledge, and they should seek the law at his mouth; for he is the messenger of the Lord of hosts.” Therefore, if the priest would be heard, let him show himself to be the messenger of God; that is, let him faithfully deliver the commands which he has received from his Maker. When the mode of hearing, then, is treated of, it is expressly said, “According to the sentence of the law which they shall teach thee” (Deut. 17:11).

2. Daarom moet men hier bedenken, dat alle gezag en waardigheid, die de Geest in de Schrift hetzij aan de priesters, hetzij aan de profeten, hetzij aan de apostelen, hetzij aan de opvolgers der apostelen toekent, in haar geheel niet eigenlijk gegeven wordt aan de mensen zelf, maar aan de dienst, waarover zij gesteld zijn; of (om duidelijker te spreken) aan het Woord, welks bediening hun is toevertrouwd. Want ook al gaan wij allen op de rij af na, dan zullen wij niet bevinden, dat ze met enig gezag om te leren of te antwoorden waren bekleed anders dan in de naam en door het Woord des Heren. Want wanneer ze tot het ambt geroepen worden, dan wordt hun tegelijkertijd bevolen, dat ze niets voortbrengen uit zichzelf, maar spreken uit de mond des Heren. En Hij brengt hen niet eerder in 't openbaar om door het volk gehoord te worden, dan nadat Hij hun geleerd heeft, wat ze spreken moeten, opdat zij niets spreken behalve zijn Woord. Mozes zelf, de hoofdman van alle profeten, moest vóór alle anderen gehoord worden; maar tevoren wordt hij voorzien van opdrachten, opdat hij in 't geheel niets zou kunnen boodschappen dan van de Here. Daarom wordt er gezegd, dat het volk, na zijn leer aanvaard te hebben, in God en in zijn dienstknecht Mozes geloofd heeft. Ook het gezag der priesters is, opdat het niet geminacht zou worden, bevestigd door de zwaarste straffen. Maar tegelijk toont de Here aan, aan welke voorwaarde zij moeten voldoen om gehoord te worden, wanneer Hij zegt (Mal. 2:4,6) dat Hij zijn verbond gemaakt heeft met Levi, opdat de wet der waarheid in diens mond zou zijn. En een weinig later voegt Hij dit toe: "De lippen der priesters zullen de wetenschap bewaren, en men zal uit zijn mond de wet zoeken; want hij is een engel des Heren der heirscharen." Indien dus de priester gehoord wil worden, moet hij zich een bode Gods betonen; dat is, hij moet de geboden, die hij van zijn Meester ontvangen heeft, getrouw overbrengen. En waar gesproken wordt over het horen van hen, daar wordt met name dit gezegd, dat ze moeten antwoorden naar de wet Gods (Deut. 17:10)

2. Die Lehrautorität Moses und der Priester

Deshalb müssen wir hier bedenken, daß alles, was der Heilige Geist in der Schrift den Priestern oder auch den Propheten oder den Aposteln oder den Nachfolgern der Apostel an Autorität und Würde überträgt, voll und ganz nicht eigentlich den Menschen selbst beigelegt wird, sondern dem Amte, dem sie vorstehen, oder, um deutlicher zu reden, dem Worte, dessen Dienst ihnen anvertraut ist. Wenn wir sie nämlich alle der Reihe nach durchgehen, so werden wir nicht finden, daß sie mit irgendeiner Autorität ausgestattet waren, zu lehren oder einen Spruch zu tun, als allein im Namen des Herrn und auf Grund seines Wortes. Denn wenn sie zu ihrem Amt berufen werden, so wird ihnen jedesmal zugleich die Verpflichtung auferlegt, nichts aus sich selbst heraus vorzubringen, sondern aus dem Mund des Herrn heraus zu reden. Auch läßt er sie nicht eher in der Öffentlichkeit auftreten, um vom Volke gehört zu werden, als bis er ihnen aufgetragen hat, was sie reden sollen - damit sie nichts reden außer seinem Wort.

Mose war doch der Oberste aller Propheten, und ihn mußte man vor anderen hören; aber auch er wurde zuvor mit bestimmten Aufträgen versehen, damit er durchaus nichts verkündigen konnte als das, was von dem Herrn kam (Ex. 3,4ff.). Als daher das Volk seine Lehre angenommen hatte, da hieß es von ihm, es habe an Gott und an seinen Knecht Mose geglaubt (Ex. 14,31).

783 Auch die Autorität der Priester wurde mit schwersten Strafandrohungen gesichert, damit sie nicht in Verachtung geriet (Deut. 17, 9-13). Zugleich aber gibt der Herr zu erkennen, unter welcher Bedingung sie gehört werden sollten, indem er nämlich sagt, er habe mit Levi seinen Bund gemacht, damit „das Gesetz der Wahrheit ... in seinem Munde“ sei (Mal. 2,4.6). Und kurz nachher fügt er noch zu: „Des Priesters Lippen sollen die Lehre bewahren, daß man aus seinem Munde das Gesetz suche; denn er ist ein Bote des Herrn der Heerscharen“ (Mal. 2,7; nicht ganz Luthertext). Will also der Priester gehört werden, so muß er sich als ein Bote Gottes erweisen, das heißt: er muß die Weisungen, die er von seinem Auftraggeber empfangen hat, getreulich weitergeben. Und wo davon die Rede ist, daß die Priester gehört werden sollen, da wird ausdrücklich festgesetzt, daß sie ihren Spruch „nach dem Gesetz“ Gottes tun sollen (Deut. ,7,10.11).

2. Следует заметить, что всё достоинство и вся власть, которыми наделяются в Писании как пророки и священники древнего Закона, так и апостолы вкупе с их преемниками, даются отнюдь не им лично, а тому служению, на которое они были поставлены, или, точнее, Слову Божьему, к служению которому они призваны. Ибо если мы вглядимся в них всех по порядку, то увидим, что им была дана власть повелевать и учить не иначе, как от имени и по слову Господа. Отправляя их на служение, Он всякий раз заповедовал им не говорить ничего от себя, но только от Него. Помимо этого, Бог поставил их перед народом и повелел слушать их только после того, как дал им наставление и как бы перечень тем, о которых надлежит говорить.

Бог пожелал, чтобы Моисей, первый среди пророков, был услышан раньше всех остальных. Но Моисей был поставлен первым для того, чтобы возвещать что-либо не от себя, но только от Господа. Поэтому, когда народ принял его учение, было сказано, что он «поверил Господу и Моисею, рабу Его» (Исх 14:31).

Устанавливая власть священников, Бог грозно предостерегает, чтобы никто не дерзнул ослушаться их (Втор 17:9-13). Но в то же время Господь называет условие, при котором надлежит слушать священников: Он говорит, что заключил завет с Левием для того, чтобы закон истины был в устах его (Мал 2:4,6). И добавляет, что уста священника должны хранить знание и что от уст его ищут Закона, потому что он вестник Господа (Мал 2:7). Поэтому, если священник хочет, чтобы его слушали, он должен поступать как неложный вестник Бога, то есть верно передавать то, что ему поручено. И когда говорится, что священников должно слушать, тут же ясно указывается, что они должны отвечать согласно Закону Господа (Втор 17:10-11).

 

3. | Prophetarum qualis in universum fuerit potestas, eleganterc apud Ezechielem describitur: Fili hominis, ait Dominusd, speculatorem dedi te domui Israel; audies igitur ex ore meo verbum, et annuntiabise illis ex me [Ezech. 3. d. 17]. Qui audire iubetur ex ore Domini, nonne quicquam ex se comminisci prohibetur? Quid vero est, nuntiare a Domino, nisi, sic loqui ut confidenter iactare ausitf, non suum esse, sed Domini verbum quod attulerit? Tantundem est apud Ieremiam aliis verbis. Propheta, inquitg, apud quem est somnium, narret somnium, et qui habet verbum meum, loquatur verbum meum verumh [Iere. 23. f. 28]. || Certei illis universis legem dicit. Est autem eiusmodi, quod non patitur quenpiam plus docere quam iussus fuerit. Et postea paleam vocat quicquid a se uno profectum non est. || Itaque nemok ex ipsis Prophetisl os aperuit, nisi Domino verba praeeunte. Unde illa toties apud eos occurruntm, Verbum Domini, Onus Dominin, Sic ait Dominuso, Os Domini loquutum estp. Et merito: exclamabat enim Iesaias, polluta sibi esse labia [Iesa. 6. b. 5]: Ieremias se nescire loqui fatebatur, quiaq puer esset [Iere. 1. b. 6]. Quid ab illius polluto, abr huius fatuo ore prodire poterat nisi immundum aut insulsum, si suum ipsi sermonem loquuti essent? Sancta vero et pura illis labia fuerunt quum Spiritus sancti coeperunt esse organa. || Ubi hac religione obstricti sunt Prophetae nequid tradant nisi quod acceperint, tunc insigni potestate ac eximiis titulis ornantur. || Nam quum 136 Dominus testatur se praefecisse illos Gentibus ac regnis, ut evellant et exstirpent, perdant et destruant, aedificent ac plantent [Ibidem, b. 10]: continuo subiungit causam, Quia verba sua in eorum ore posuerita 1.

3. Touchant des Prophetes, nous avons une belle description en Ezeehiel, laquelle nous monstre quelle a esté en somme toute leur puissance: Homme, dit le Seigneur, je t’ay ordonné guide sur la maison d’Israel: tu orras donc la parolle de ma bouche, et leur annonceras de par moy (Ezech. 3:17). Quand nostre Seigneur luy commande d’escouter de sa bouche, ne luy defend-il pas d’inventer quelque chose de soy mesme? Et qu’est-ce, Annoncer de par le Seigneur, sinon qu’il parlast tellement, qu’il s’osast hardiment vanter que la parolle qu’il apportoit n’estoit pas sienne, mais du Seigneur? Il en est autant dit en Jeremie sous autres mots, Le Prophete auquel est revelé le songe, qu’il raconte le songe: et celuy qui a ma parolle, qu’il dise ma parolle veritable (Jer. 23:28). Certes il leur impose icy loy à tous: c’est qu’il ne souffre point que nul parle outre ce qu’il luy aura commandé. Puis consequemment il nomme Paille, tout ce qui n’est point procedé de luy seul. Pourtant il n’y en a pas un de tous les Prophetes qui ait ouvert la bouche, sinon ayant receu en premier lieu la parolle de Dieu. Dont si souvent sont par eux repetez ces mots, Parolle du Seigneur, Charge du Seigneur, La bouche du Seigneur a parlé, Vision receue du Seigneur, Le Seigneur des armées l’a dit: et ce à bon droit. Car Isaie confessoit ses levres estre pollues (Is. 6:5): Jeremie disoit qu’il ne savoit parler, pource qu’il estoit enfant (Jer. 1:6). Que pouvoit-il sortir de leurs bouches pollues et pueriles, sinon choses folles ou immondes, s’ils eussent parlé leurs parolles mesmes? Mais quand leurs bouches ont commencé à estre organes du sainct Esprit, elles ont esté pures et sainctes. Apres que nostre Seigneur a restraint les Prophetes de ceste bride, qu’ils ne puissent rien enseigner ne dire, sinon ce qu’ils auront receu de luy: il les orne lors de titres magnifiques. Car apres qu’il a testifié qu’il les a constituez sur les peuples et sur les royaumes, pour arracher et abbatre, edifier et planter: il adjouste incontinent la cause, pourtant qu’il avoit mis sa parolle en leur bouche (Jer. 1:9, 10).

3. The same thing shown in the case of the Prophets.

The nature of the power conferred upon the prophets in general391is elegantly described by Ezekiel: “Son of man, I have made thee a watchman unto the house of Israel: therefore hear the word at my mouth, and give them warning from me” (Ezek. 3:17). Is not he who is ordered to hear at the mouth of the Lord prohibited from devising anything of himself? And what is meant by giving a warning from the Lord, but just to speak so as to be able confidently to declare that the word which he delivers is not his own but the Lord’s? The same thing is expressed by Jeremiah in different terms, “The prophet that hath a dream, let him tell a dream; and he that hath my word, let him speak my word faithfully” (Jer. 23:28). Surely God here declares the law to all, and it is a law which does not allow any one to teach more than he has been ordered. He afterwards gives the name of chaff to whatever has not proceeded from himself alone. Accordingly, none of the prophets opened his mouth unless preceded by the word of the Lord. Hence we so often meet with the expressions, “The word of the Lord, The burden of the Lord, Thus saith the Lord, The mouth of the Lord hath spoken it.”1 And justly, for Isaiah exclaims that his lips are unclean (Isa. 6:5); and Jeremiah confesses that he knows not how to speak because he is a child (Jer. 1:6). Could anything proceed from the unclean lips of the one, and the childish lips of the other, if they spoke their own language, but what was unclean or childish? But their lips were holy and pure when they began to be organs of the Holy Spirit. The prophets, after being thus strictly bound not to deliver anything but what they received, are invested with great power and illustrious titles. For when the Lord declares, “See, I have this day set thee over the nations, and over the kingdoms, to root out, and to pull down, and to destroy, and to throw down, to build, and to plant,” he at the same time gives the reason, “Behold, I have put my words in thy mouth ” (Jer. 1:9, 10).

3. Hoe in 't algemeen de macht der profeten geweest is, wordt keurig beschreven bij Ezechiël (Eze. 3:17) "Mensenkind, zegt de Here, Ik heb u tot een wachter gesteld over het huis Israëls; zo zult gij het woord uit mijn mond horen, en hen van mijnentwegen waarschuwen." Wordt hem die het bevel krijgt, te horen uit de mond des Heren, niet verboden iets uit zichzelf te verzinnen? En wat is van de Here boodschappen anders dan zo spreken, dat hij vrijmoedig durft roemen, dat het niet zijn eigen, maar des Heren woord is, dat hij brengt? Hetzelfde leest men bij Jeremia (Jer. 23:28) met andere woorden. "De profeet," zegt hij, "bij welke een droom is, vertelle de droom; en die mijn woord heeft, die spreke mijn woord waarachtiglijk." Ongetwijfeld geeft Hij hun gezamenlijk een wet. En die is van die aard, dat Hij niet toestaat, dat iemand meer leert, dan hem bevolen is. En later noemt Hij kaf, al wat van Hem alleen niet voortgekomen is. Dus heeft niemand van de profeten zijn mond geopend, tenzij de Here hem de woorden in de mond gaf. Daarom treft men bij hen zo dikwijls de uitdrukkingen aan: Het Woord des Heren, de last des Heren, zo spreekt de Here, de mond des Heren heeft gesproken. En terecht: want Jesaja (Jes. 6:5) riep uit, dat hij onrein van lippen was, Jeremia (Jer. 1:6) erkende, dat hij niet kon spreken, omdat hij een kind was. Wat kon uit Jesaja's onreine en uit Jeremia's onnozele mond voortkomen, dat niet onrein of dwaas was, indien ze hun eigen woorden gesproken hadden? Maar hun lippen waren heilig en rein, toen ze begonnen instrumenten te zijn van de Heilige Geest. Wanneer de profeten gebonden zijn aan deze verplichting, dat ze niets spreken dan wat ze ontvangen hebben, dan worden ze met treffelijke macht en uitnemende titels versierd. Want wanneer de Here getuigt (Jer. 1:10) dat Hij hen gesteld heeft over de volken en koninkrijken, om uit te rukken en af te breken, te verderven en te verstoren, om te bouwen en te planten, dan voegt Hij terstond de oorzaak toe, namelijk, omdat Hij zijn woorden in hun mond gelegd heeft.

3. Die Lehrautorität der Propheten

Wie es um die Vollmacht der Propheten allgemein bestellt war, das wird bei Ezechiel trefflich beschrieben: „Du Menschenkind, spricht der Herr, ich habe dich zum Wächter gesetzt über das Haus Israel, du sollst also aus meinem Munde das Wort hören und ihnen von mir aus Botschaft geben“ (Ez. 3,17; nicht durchweg Luthertext). Wenn er da die Weisung erhält, (das Wort) „aus dem Munde des Herrn“ zu hören - wird ihm damit nicht untersagt, aus sich selbst heraus etwas zu ersinnen? Und wenn es dann heißt, er solle „von dem Herrn aus Botschaft geben“ - was bedeutet das anders, als so zu reden, daß er zuversichtlich zu rühmen wagt, daß es nicht sein, sondern des Herrn Wort ist, was er vorbringt? Das nämliche steht mit anderen Worten bei Jeremia: „Ein Prophet, der Träume hat, der erzähle Träume; wer aber mein Wort hat, der predige mein Wort, das da wahr ist“ (Jer. 23,28; Schluß nicht Luthertext). Damit gibt er unzweifelhaft allen Propheten ein Gesetz. Und dies Gesetz ist von der Art, daß er es nicht duldet, daß einer mehr lehrt, als ihm befohlen ist. Und alles, was nicht von ihm allein ausgegangen ist, das nennt er nachher „Stroh“ (Jer. 23,28b). Deshalb hat auch von den Propheten keiner den Mund aufgetan, wofern nicht der Herr die Worte vorsagte. Deshalb begegnen uns bei ihnen so oft solche Wendungen wie „das Wort des Herrn“, „die Last des Herrn“, „So spricht der Herr“ oder „Der Mund des Herrn hat’s geredet“. Und das mit Recht: denn Jesaja rief doch aus, er habe befleckte Lippen (Jes. 6,5), und Jeremia bekannte, er vermöge nicht zu reden, weil er noch ein Knabe sei (Jer. 1,6). Was hätte aus des einen beflecktem, des anderen einfältigem Munde anders hervorgehen können als Unreines und Törichtes, wenn sie ihr eigenes Wort geredet hätten? Heilige und reine Lippen aber hatten sie, als diese anfingen, die Werkzeuge des Heiligen Geistes zu sein. Sobald die Propheten an die heilige Verpflichtung gebunden sind, nichts von sich zu geben, als was sie empfangen haben, da werden sie mit herrlicher Vollmacht und mit glänzenden Titeln ausgezeichnet. Denn wenn der Herr bezeugt, daß er sie „über Völker und Königreiche“ gesetzt hat, damit sie „ausreißen, zerbrechen, zerstören und verderben ... und bauen und pflanzen“ (Jer. 1,10), so fügt er gleich auch die Ursache bei: all dies geschieht, weil er „seine Worte in ihren Mund gelegt“ hat (Jer. 1,9).

3. Что касается пророков, то у нас есть прекрасные слова Иезекииля, передающие общий характер пророческой власти: «Сын человеческий! Я поставил тебя стражем дому Израилеву, и ты будешь слушать слово из уст Моих и будешь вразумлять их от Меня» (Иез 3:17). Разве Господь, повелевая пророку слушать слово из его уст, не запрещает ему что-либо изменять? И что значит «вразумлять от Господа»? Это значит: пророк должен говорить так, чтобы иметь право смело приписать произносимые им слова не себе, но Господу. То же самое, только в других выражениях, сказано у Иеремии: «Пророк, который видел сон, пусть и рассказывает его как сон; а у которого - Моё слово, тот пусть говорит слово Моё верно» (Иер 23:28). Несомненно, здесь Бог даёт закон всем. А именно: каждому из пророков дозволяется говорить лишь то, что велит Господь, а всё исходящее не от Него Он здесь же называет «мякиной». Так что нет ни одного пророка, который раскрыл бы уста, не выслушав прежде слова Божьего. Поэтому пророки так часто - и с полным правом - повторяют выражения: «слово Господа», «поручение Господа», «уста Господа», «видение от Господа», «Господь Саваоф сказал». Исайя называет свои уста нечистыми (Ис 6:5), а Иеремия признаётся, что не умеет говорить, ибо еще молод (Иер 1:6). Что могло выйти из их нечистых или полудетских уст, кроме грязи или глупости, если бы они произносили свои собственные слова? Но, сделавшись орудиями Св. Духа, уста их стали чисты и святы. После того как Господь связал пророков повелением учить лишь тому, что они услышат от Него, Он украсил их превосходными титулами, засвидетельствовав, что поставил их «над народами и царствами, чтобы искоренять и разорять, губить и разрушать, созидать и насаждать» (Иер 1:10).

 

4. | Iam sib in Apostolos respiciasc: multis quidem et insignibus elogiis commendanturd, quod lux sint mundie et sal terrae [Matth. 5. b. 13]2: quod pro Christo audiendi [Luc. 10. c. 16]: quod quaecunque in terra ligaverint aut solverint ligata erunt autf soluta in caelog [Iohan. 20. e. 23]3. Verum suo nomine prae se ferunt quantum sibi in suo munere permissum sit: nempe si Apostoli sunth, nei garriant quicquid collibitum fuerit: sed mandata eius a quo missi sunt, bona fide perferant. || Et satis clara sunt Christi verba quibus eorum legationem terminavit: quum mandavit illis utk irent ac docerent omnes gentes, quaecunque praeceperat [Matt. 28. c. 19]l 4. || Quin ipse quoque hanc in se legem (necui eam detrectare fas esset) recepit, sibique imposuitm. || Doctrina, inquit, mea non est mea, sed eius qui me misit, Patris [Iohan. 7. c. 16]. || Is qui unicus ac aeternus Patris consiliarius semper fuit, quique Dominus ac Magister omnium est constitutus a Patren, || quia tamen docendi ministerio fungitur, ministris omnibus suo exemplo praescribit quam in docendo regulam sequi debeant. Non est igitur Ecclesiae potestas infinita, sed subiecta verbo Domini, et in eo quasi inclusa.

4. Si nous venons aux Apostres, il est vray que Dieu les a honnorez de plusieurs beaux tiltres: c’est assavoir qu’ils sont la lumiere du monde, le sel de la terre (Matth. 5:13, 14): qu’ils doyvent estre escoutez comme Jesus Christ (Luc. 10:16): que ce qu’ils auront lié ou deslié en terre, sera lié et deslié au ciel (Jean 20:23; Matth. 18:18): mais par leur nom mesme, ils monstrent combien il leur est permis en leur office. Il doyvent estre Apostres, c’est à dire envoyez, pour ne babiller point ce que bon leur semblera, mais fidelement apporter le mandement de celuy duquel ils ont esté envoyez. Et les parolles de nostre Seigneur sont assez claires, où il leur commande d’aller, et enseigner ce qu’il leur avoit ordonné (Matth. 28:19). Mesme il s’est aussi submis à ceste condition, afin que nul ne refusast d’y estre sujet: Ma doctrine, dit-il, n’est pas mienne, mais du Pere qui m’a envoyé (Jean 7:16). Celuy qui a tousjours esté le conseiller eternel et unique du Pere, et a esté constitué de luy Maistre de tous, neantmoins entant qu’il est venu au monde pour enseigner, il demonstre par son exemple à tous ministres quelle reigle ils doyvent suyvre et tenir en leur doctrine. Par ainsi, la puissance de l’Eglise n’est pas infinie, mais sujette à la parolle de Dieu, et quasi enclose en icelle.

4. Same thing shown in the case of the Apostles, and of Christ himself.

Now, if you look to the apostles, they are commended by many distinguished titles, as the Light of the world, and the Salt of the earth, to be heard in Christ’s stead, whatever they bound or loosed on earth being bound or loosed in heaven (Mt. 5:13, 14; Luke 10:16; John 20:23). But they declare in their own name what the authority was which their office conferred on them—viz. if they are apostles they must not speak their own pleasure, but faithfully deliver the commands of him by whom they are sent. The words in which Christ defined their embassy are sufficiently clear, “Go ye, therefore, and teach all nations, teaching them to observe all things whatsoever I have commanded you” (Mt. 28:19, 20). Nay, that none might be permitted to decline this law, he received it and imposed it on himself. “My doctrine is not mine, but his that sent me” (John 7:16). He who always was the only and eternal counsellor of the Father, who by the Father was constituted Lord and Master of all, yet because he performed392the ministry of teaching, prescribed to all ministers by his example the rule which they ought to follow in teaching. The power of the Church, therefore, is not infinite, but is subject to the word of the Lord, and, as it were, included in it.

4. Wanneer men nu ziet op de apostelen: die worden wel met vele en schitterende eretitels aangeprezen, dat ze zijn het licht der wereld en het zout der aarde (Matt. 5:13) dat ze als Christus moeten gehoord worden (Luc. 10:16) dat al wat zij op aarde binden of ontbinden, gebonden of ontbonden zal zijn in de hemel (Joh. 20:23) Maar door hun naam geven zij te kennen, hoeveel hun in hun ambt is toegestaan, namelijk dat ze, indien ze apostelen zijn, niet mogen praten wat ze willen, maar dat ze de opdrachten van Hem, door wie ze gezonden zijn, te goeder trouw overbrengen moeten. En de woorden van Christus, met welke Hij hun zending omschreven heeft, zijn duidelijk genoeg, toen Hij hun opdroeg, dat ze zouden gaan en alle volken onderwijzen alles, wat Hij hun geboden had (Matt. 28:19) Ja, ook Hijzelf heeft deze wet (opdat het niemand geoorloofd zou zijn zich aan haar te onttrekken) op zich genomen, en zichzelf opgelegd. "Mijn leer," zegt Hij (Joh. 7:16) "is de mijne niet, maar van Hem, die Mij gezonden heeft, namelijk mijn Vader." Hij, die altijd de enige en eeuwige raadsman van de Vader geweest is, en die door de Vader gesteld is tot een Heer en Meester van alles, schrijft toch, omdat Hij het ambt van leren bedient, aan alle dienaren door zijn voorbeeld voor, welke regel zij bij het leren volgen moeten. Dus is de macht der kerk niet onbegrensd, maar onderworpen aan Gods Woord, en daarin als het ware ingesloten.

4. Die Lehrautorität der Apostel

Und wenn man nun seinen Blick auf die Apostel richtet, so werden diese allerdings mit vielen und herrlichen Bezeichnungen gepriesen: es heißt von ihnen, daß sie „das Licht der Welt“ und „das Salz der Erde“ sind (Matth. 5,13,14), daß man sie an Christi Statt hören soll (Luk. 10,16), daß alles, was sie auf Erden gebunden oder gelöst haben, auch im Himmel gebunden und gelöst sein soll (Joh. 20,23; Matth. 18,18). Aber (schon) durch ihren Namen (Apostel, Abgesandte) legen sie an den Tag, wieviel ihnen in ihrem Amte zugestanden ist: nämlich wenn sie „Apostel“ sind, so sollen sie eben nicht schwatzen, was ihnen gefällt, sondern vielmehr getreulich die Aufträge dessen vorbringen, von dem sie „gesandt“ sind! Deutlich genug sind 784 auch Christi Worte, mit denen er ihre Sendung umgrenzt hat: er trug ihnen doch auf, sie sollten hingehen und alle Völker lehren, was er ihnen geboten hatte (Matth. 28,19f.). Ja, damit es niemand verstattet sei, sich diesem Gesetz zu entziehen, so hat er es selbst auf sich genommen und sich selbst auferlegt. „Meine Lehre“, spricht er, „ist nicht mein, sondern des, der mich gesandt hat, des Vaters“ (Joh. 7,16; Schluß ist Zusatz). Er ist doch allezeit der einige, wahre Ratgeber des Vaters gewesen, und der Vater hat ihn als Herrn und Meister über alle eingesetzt - trotzdem gibt er, weil er das Amt der Lehrunterweisung ausübt, durch sein eigenes Beispiel allen Dienern die Weisung, welcher Regel sie bei ihrem Lehren folgen sollen. Die Vollmacht der Kirche ist also nicht unbegrenzt, sondern sie ist dem Worte des Herrn unterworfen und gleichsam darin eingeschlossen.

4. Обратимся теперь к апостолам. Мы увидим, что Бог почтил их многими почётными именами: они названы светом миру, солью земли (Мф 5:13-14); их должно слушать, как самого Иисуса Христа (Лк 10:16); и кому они простят грехи, тому простятся, а на ком оставят, на том останутся (Ин 20:23). Но само их звание определяет границы их служения. Они должны быть апостолами, то есть посланцами, которые говорят не то, что взбредёт им в голову, а верно исполняют повеление пославшего их. И Господь вполне ясно поручает им идти и учить тому, что Он им повелел (Мф 28:19-20). Более того, Он сам подчинился этому условию, дабы никто не мог воспротивиться ему: «Моё учение - не Моё, но Пославшего Меня» (Ин 7:16). Будучи вечным и единственным советником Отца, Он был поставлен от Него Учителем всех. И придя в мир, чтобы учить, Он собственным примером показал всем служителям, какому правилу им надлежит следовать в учении. Таким образом, власть Церкви не безгранична, но подчинена слову Божьему и почти целиком заключена в нём.

 

5. Atqui quum hoc ab initio in Ecclesia valuerit, hodieque valere debeat, nequid doceant servi Dei, quod non ab ipso didicerint: 137 pro temporum tamen varietate diversas habuerunt discendi rationes. Ea vero quae nunc est, plurimum a superioribusa differt. || Principio, si verum est quod ait Christusb, || quod nemo Patrem viderit nisi Filius, et cui voluerit Filiusc revelare [Matth. 11. d. 27]: || oportuit certe ab aeterna illa Sapientia semper dirigi, qui ad Dei notitiam pervenire vellent. || Quomodo enimd Dei mysteria aut animo comprehendissent, aut eloquuti essent, nisi docente eoe cui soli patent arcana Patris? Deum igiturf non aliter cognoverunt olim sanctig homines, quam ipsum in Filio velut in speculo intuiti. || Hoc quum dico, intelligo Deum non alia se unquam ratione manifestasse hominibush || quam per Filium, hoc est unicam suam sapientiam, lucem ac veritatem. || Ex hoc fonte hauserunt Adam, Noe, Abraham, Isaac, Iacob et alii quicquid habuerunt caelestis doctrinae. Ex eodem Prophetae omnes hauserunt et ipsi quoque quicquid caelestium oraculorum ediderunti. || Enimvero haec Sapientia non uno modo semper se exeruitk. || Apud Patriarchas arcanis revelationibus est usus: sed simul ad eas confirmandas eiusmodi signa adhibuit, ut minime dubium illis esse posset, Deum esse qui loquebatur. Patriarchae quod acceperant, ad posteros per manus transmiserunt; ea enim lege apud ipsos deposuerat Deus, ut ita propagarent. Filii vero ac nepotes, Deo intus dictante, sciebant e caelo esse, non ex terra, quod audiebant.

5. Or comme ainsi soit que tousjours cela ait eu lieu et ait deu valoir en l’Eglise de Dieu, comme encore y doit valoir de present, assavoir que les Docteurs qu’il envoye n’enseignent rien sinon ce qu’ils auront apprins de luy: toutesfois il y a eu diverses façons d’apprendre, selon la diversité des temps: et celle qui est maintenant, differe de celle qu’ont eu les Prophetes et Apostres. Premierement, si ce que dit le Seigneur Jesus est vray, que nul n’a veu le Pere sinon le Fils, et celuy auquel le Fils le veut reveler (Matth. 11:27), il a fallu que ceux qui ont voulu dés le commencement parvenir à la cognoissance de Dieu, ayent esté adressez par luy, qui est la sagesse eternelle. Car comment eussent-ils comprins du commeicement les secrets de Dieu, ou comment les eussent-ils annoncez, sinon estans instruits par celuy qui seul les cognoist? Pourtant les saincts du temps passé n’ont jamais autrement cogneu Dieu, sinon le regardant en son Fils comme en un miroir. Quand je dy cela, j’enten que Dieu ne s’est jamais manifesté aux hommes que par son Fils: c’est à dire par sa verité, sagesse et lumiere unique. De ceste fontaine ont puisé Adam, Noé, Abraham, Isaac, Jacob, tout ce qu’ils ont eu de la cognoissance spirituelle. D’icelle mesme ont puisé les Prophetes tout ce qu’ils ont enseigné et laisspuisé Adam, Noé, Abraham, Isaac, Jacob, tout ce qu’ils ont eu de la cognoissance par escrit de doctrine. Toutesfois ceste sagesse de Dieu ne s’est point tousjours communiquée aux hommes d’une mesme sorte. Car Dieu a parlé aux Patriarches par revelations secrettes, en telle sorte neantmoins qu’il leur donnoit quant et quant des signes pour la confirmation d’icelles, à ce qu’ils ne fussent point en doute que c’estoit Dieu qui parloit. Les Patriarches ont laissé de main en main à leurs successeurs ce qu’ils avoyent receu. Car aussi Dieu leur avoit commis sa parolle, à tel si qu’ils l’enseignassent aux autres, afin qu’elle fust tousjours entretenue. Ces successeurs avoyent tesmoignage de Dieu en leur cœur, que ce qu’ils oyoyent estoit venu du ciel, et non pas de la terre.

5. The Church astricted to the written Word of God. Christ the only teacher of the Church. From his lips ministers must derive whatever they teach for the salvation of others. Various modes of divine teaching. 1. Personal revelations.

But though the rule which always existed in the Church from the beginning, and ought to exist in the present day, is, that the servants of God are only to teach what they have learned from himself, yet, according to the variety of times, they have had different methods of learning. The mode which now exists differs very much from that of former times. First, if it is true, as Christ says, “Neither knoweth any man the Father save the Son, and he to whomsoever the Son will reveal him” (Mt. 11:27), then those who wish to attain to the knowledge of God behoved always to be directed by that eternal wisdom. For how could they have comprehended the mysteries of God in their mind, or declared them to others, unless by the teaching of him, to whom alone the secrets of the Father are known? The only way, therefore, by which in ancient times holy men knew God, was by beholding him in the Son as in a mirror. When I say this, I mean that God never manifested himself to men by any other means than by his Son, that is, his own only wisdom, light, and truth. From this fountain Adam, Noah, Abraham, Isaac, Jacob, and others, drew all the heavenly doctrine which they possessed.1 From the same fountain all the prophets also drew all the heavenly oracles which they published. For this wisdom did not always display itself in one manner. With the patriarchs he employed secret revelations, but, at the same time, in order to confirm these, had recourse to signs so as to make it impossible for them to doubt that it was God that spake to them. What the patriarchs received they handed down to posterity, for God had, in depositing it with them, bound them thus to propagate it, while their children and descendants knew by the inward teaching of God, that what they heard was of heaven and not of earth.

5. Maar ofschoon dit van den beginne af in de kerk gegolden heeft, en ook nu nog gelden moet, dat de dienstknechten Gods niets leren, dat ze niet van Hem geleerd hebben, zijn ze toch naar de verscheidenheid der tijden op verschillende wijzen onderwezen geworden. De wijze, die nu door God gebruikt wordt, verschilt zeer veel van de vroegere manieren. In de eerste plaats, wanneer waar is wat Christus zegt, dat niemand de Vader gezien heeft dan de Zoon en aan wie de Zoon het wil openbaren (Matt. 11:27) dan moesten ongetwijfeld zij, die tot de kennis Gods wilden komen, altijd door die eeuwige wijsheid geleid worden. Want hoe zouden ze de verborgenheden Gods of met hun verstand begrepen of uitgesproken hebben, zonder onderwijzing van Hem, voor wie alleen de geheimenissen des Vaders open liggen? Zo hebben dus oudtijds de heilige mannen God niet anders gekend, dan doordat zij Hem in de Zoon als in een spiegel aanschouwden. Wanneer ik dit zeg, dan bedoel ik daarmee, dat God zich nooit op enige andere wijze aan de mensen heeft geopenbaard dan door de Zoon, dat is door zijn enige Wijsheid, Licht en Waarheid. Uit deze bron hebben Adam, Noach, Abraham, Izak, Jakob en anderen alles geput wat zij van de hemelse leer gehad hebben. Uit dezelfde bron hebben ook alle profeten zelf geput alle hemelse uitspraken, die ze gedaan hebben. Deze Wijsheid heeft zich echter niet altijd op één manier geopenbaard. Bij de aartsvaders heeft ze verborgen openbaringen gebruikt, maar heeft tegelijkertijd om die openbaringen te bevestigen zodanige tekenen aangewend, dat het hun geenszins twijfelachtig kon zijn, dat het God was, die sprak. De aartsvaders hebben hetgeen ze ontvangen hadden, van hand tot hand aan hun nakomelingen overgegeven; want God had hun onder die voorwaarde toevertrouwd, dat ze het op die wijze zouden voortplanten. En hun kinderen en kleinkinderen wisten, daar God hun dat inwendig zeide, dat hetgeen zij hoorden, uit de hemel was, niet uit de aarde.

5. Zweiter Abschnitt: Einheit und geschichtliche Mannigfaltigkeit der Wortoffenbarung Gottes (5-9). Die Einheit der Offen barung

Obgleich nun aber in der Kirche seit Anbeginn der Grundsatz in Geltung war und es auch heute noch sein muß, daß die Knechte Gottes nichts lehren sollen, was sie nicht von ihm selbst gelernt hätten, so haben sie doch solch Lernen je nach der Verschiedenheit der Zeiten auf verschiedene Art und Weise geübt. Die Art aber, wie es heute geschieht, unterscheidet sich sehr wesentlich von derjenigen früherer Zeiten.

Zunächst gilt doch das Wort Christi, daß niemand den Vater gesehen hat außer dem Sohne und dem, dem es der Sohn hat offenbaren wollen (Matth. 11,27). Ist das aber wahr, so haben alle, die zur Erkenntnis Gottes gelangen wollten, unzweifelhaft allezeit von jener ewigen Weisheit geleitet werden müssen. Denn wie hätten sie anders die Geheimnisse Gottes innerlich erfassen oder aussprechen sollen, als unter der Unterweisung dessen, dem allein die Verborgenheiten des Vaters offenstehen? So haben also die heiligen Menschen von jeher Gott nicht anders erkannt, als indem sie ihn im Sohne wie in einem Spiegel anschauten. Wenn ich das sage, so verstehe ich es so: Gott hat sich den Menschen niemals anders offenbart als durch den Sohn, das heißt durch seine einige Weisheit, sein einiges Licht und seine einige Wahrheit. Aus diesem Brunnquell haben Adam, Noah, Abraham, Isaak, Jakob und andere alles geschöpft, was sie an himmlischer Lehre besaßen. Aus derselben Quelle haben auch alle Propheten entnommen, was sie an himmlischen Offenbarungsworten von sich gegeben haben.

Die Mannigfaltigkeit der Offenbarung. a) Vor der schriftlichen Niederlegung der Offenbarung

Jedoch hat sich diese Weisheit nicht allezeit auf eine und dieselbe Weise offenbart.

Bei den Erzvätern hat sie geheime Offenbarungen benutzt, zugleich aber zu deren Bestätigung Zeichen von solcher Art angewandt, daß es für jene Männer durchaus keinem Zweifel mehr unterliegen konnte, daß es Gott war, der da redete. Was die Erzväter empfangen hatten, das haben sie dann von Hand zu Hand an ihre Nachkommen überliefert; denn Gott hatte es ihnen mit der Bestimmung anvertraut, daß sie es in dieser Weise fortpflanzten. Die Söhne aber und Enkel wußten durch Gottes innerliche Eingebung (Deo intus dictante), daß das, was sie vernahmen, vom Himmel und nicht von der Erde stammte.

5. Хотя в Божьей Церкви всегда, в том числе и ныне, должно соблюдаться правило, чтобы посылаемые Богом учители учили только тому, что узнают от Него, тем не менее существуют разные способы научения, соответственно различию времён. Наше время отличается от времени пророков и апостолов.

Если истинны слова Господа Иисуса о том, что никто не знает Отца, кроме Сына, и кому Сын хочет открыть (Мф 11:27), то желавшие достигнуть знания Бога должны были направляться Сыном, который есть вечная Премудрость. Ибо как сумели бы они изначально понять или возвестить Божьи тайны, если бы не получили наставления от Того, кто один их ведает? Поэтому святые прошлых времен познавали Бога только одним способом - глядя на Сына, словно в зеркало [2Кор 3:18]. Тем самым я хочу сказать, что Бог никогда не являл Себя людям иначе, как через Сына, то есть через свою Премудрость и единый свет. Из этого источника черпали Адам, Ной, Авраам, Исаак, Иаков - все обладавшие духовным знанием. Отсюда же черпали пророки всё то, чему учили и что оставили в письменных свидетельствах.

Но эта Премудрость Божья не всегда сообщалась людям одним и тем же способом. Так, с патриархами Бог говорил через тайные откровения, в то же время подавая им в подтверждение знаки, дабы они не сомневались, что к ним обращается именно Бог. Патриархи передавали из уст в уста своим потомкам то, что узнали от Бога, Он вручил им свое Слово при условии, что они научат ему других, дабы оно сохранялось всегда. Потомки же имели в своих сердцах Божье свидетельство, что услышанное ими происходит от Неба, а не от земли.

 

6. Ubi autem Deol visum est illustriorem Ecclesiae formam excitare, verbum suum mandari scripto ac consignari voluit, ut inde peterent Sacerdotes quod populo traderent, utque ad eam regulam omnis quae traderetur doctrina exigeretur. Itaque post Legis promulgationem quum iubentur Sacerdotes docere ex ore Domini [Malach. 2. b. 7], sensus est, nequid extraneum aut alienum ab eo doctrinae genere doceant quod Deus in Lege 138 comprehenderet: addere vero ac minuere nefas illis fuit1. Sequuti sunt deinde Prophetae: per quos nova quidem oracula publicavit Deus quae ad Legem adderentur: non sica tamen nova quin ex Lege manarent, et in ipsam respicerentb. Quantum enim ad doctrinam Legis duntaxat interpretes fuerunt: nec aliquid ad eam addiderunt nisi vaticinia de rebus futuris. His exceptis, nihil aliud prodiderunt quam puram Legis explicationem. Verum quia Domino placebat illustriorem extare doctrinam et ampliorem, quo melius infirmis conscientiis satisfieret: Prophetias quoque scriptis mandari praecepit, et haberi verbi sui partem. His simul accesserunt Historiae, quae et ipsae Prophetarum sunt lucubrationes, sed dictante Spiritu sancto compositae. Psalmos Prophetiis adnumero: quando his commune est quod illis tribuimus. Totum ergo illud corpus ex Lege, Prophetiis, Psalmis et Historiis compactum, verbum Domini fuit veteri populoc, ad cuius regulam Sacerdotes et Doctores usque ad Christi adventum, suam doctrinam exigere debuerunt: nec fas illis fuit vel ad dexteram, vel ad sinistram deflectere2: quia totum ipsorum munus his finibus inclusum erat, ut ex ore Dei populo responderent. || Quod ex insigni loco Malachiae colligitur, ubi iubet memores esse Legis et ad eam attendere usque ad Evangelii praedicationem [Malac. 4. a. 4]. Nam ita eos arcet ab omnibus adventitiis doctrinis, nec concedit vel tantillum a via deflectere quam Moses fideliter illis monstraverat. Atque haec ratio est cur tam magnifice praedicet David Legis excellentiam, totque eius encomia recenseat: ne scilicet Iudaei quicquam appeterent extraneum, quum tota perfectio illic inclusa essetd.

6. Or quand il a pieu à Dieu d’ordonner et dresser une forme d’Eglise plus apparente, il a quant et quant voulu que sa parolle fust couchée par escrit, afin que les Prestres prinssent de là ce qu’il voudroyent enseigner au peuple: et que toute doctrine laquelle on prescheroit, fust compassée et examinée en ceste reigle. Et pourtant, quand apres la publication de la Loy il est commandé aux Prestres d’enseigner de la bouche du Seigneur (Mal. 2:7): le sens est, qu’ils n’enseignent rien estrange ou divers de la doctrine que Dieu avoit comprinse en sa Loy. Car d’adjouster à icelle, ou d’en rien diminuer, il ne leur estoit licite. Les Prophetes sont venuz apres, par lesquels Dieu a publié des nouveaux oracles, qui fussent adjoustez à la Loy: non pas toutesfois tellement nouveaux, qu’ils ne procedassent de la Loy, et qu’ils ne tendissent à icelle comme à leur but. Car quant à la doctrine, les Prophetes n’ont esté sinon expositeurs de la Loy: et n’ont rien adjousté à icelle, que les revelations des choses à venir. Cela excepté, ils n’ont rien mis en avant qu’une pure explication de la Loy. Toutesfois d’autant qu’il plaisoit à Dieu qu’il y eust une doctrine plus evidente et plus ample, pour satisfaire tant mieux aux consciences infirmes, il a ordonné que les Propheties fussent aussi bien reduites par escrit, et qu’elles fussent portion de sa parolle. Les Histoires ont esté aussi bien adjointes avec, lesquelles ont esté composée par les Prophetes, le sainct Esprit les inspirant et dressant à cela. Je mets les Pseaumes en un mesme reng avec les. Propheties, pource que l’argument est commun et semblable. Parquoy tout ce corps d’Escriture composé de la Loy, des Propheties, Pseaumes, et Histoires, a esté la parolle de Dieu au peuple ancien, ou l’Eglise d’Israel: et a fallu que les Prestres et Docteurs ayent reduit et compassé à ceste reigle tout ce qu’ils ont enseigné jusques à l’advenement de Christ, sans qu’il leur fust licite de decliner ou à dextre ou à gauche. Car toute leur authorité estoit enclose en ces bornes, qu’ils respondissent au peuple par la bouche du Seigneur; ce qu’on peut recueillir de ce passage notable de Malachie, où il commande aux Juifs d’avoir memoire de la Loy, et estre ententifs à icelle jusques à la predication de l’Evangile (Mal. 4:4). Car par cela il les retire de toutes doctrines estranges, et ne leur permet de decliner tant peu que ce soit du chemin que Moyse leur avoit fidelement monstré. Et c’est pourquoy David magnifie tant l’excellence de la Loy, et luy attribue de si haux tiltres (Ps. 19:8; 119:89, 105): assavoir pour destourner les Juifs de n’appeter rien de nouveau, ou aucune addition, veu que tout ce qui estoit requis à leur salut leur estoit desja deciairé.

6. Second mode of teaching—viz. by the Law and the Prophets. The Prophets were in regard to doctrine, the expounders of the Law. To these were added Historical Narratives and the Psalms.

But when God determined to give a more illustrious form to the Church, he was pleased to commit and consign his word to writing, that the priests might there seek what they were to teach the people, and every doctrine delivered be brought to it as a test (Mal. 2:7). Accordingly, after the promulgation of the Law, when the priests are enjoined to teach from the mouth of the Lord, the meaning is, that they are not to teach anything extraneous or alien to that kind of doctrine which God had summed up in the Law, while it was unlawful for them to add to it or take from it. Next followed the prophets, by whom God published the new oracles which were added to the Law, not so new, however, but that they flowed from the Law, and had respect to it. For in so far as regards doctrine, they were only interpreters of the Law, adding nothing to it but predictions of future events. With this exception, all that they delivered was pure exposition of the Law. But as the Lord was pleased that doctrine should exist in a clearer and more ample form, the better to satisfy weak393consciences, he commanded the prophecies also to be committed to writing, and to be held part of his word. To these at the same time were added historical details, which are also the composition of prophets, but dictated by the Holy Spirit;1 I include the Psalms among the Prophecies, the quality which we attribute to the latter belonging also to the former. The whole body, therefore, composed of the Law, the Prophets, the Psalms, and Histories, formed the word of the Lord to his ancient people, and by it as a standard, priests and teachers, before the advent of Christ, were bound to test their doctrine, nor was it lawful for them to turn aside either to the right hand or the left, because their whole office was confined to this—to give responses to the people from the mouth of God. This is gathered from a celebrated passage of Malachi, in which it is enjoined to remember the Law, and give heed to it until the preaching of the Gospel (Mal. 4:4). For he thus restrains men from all adventitious doctrines, and does not allow them to deviate in the least from the path which Moses had faithfully pointed out. And the reason why David so magnificently extols the Law, and pronounces so many encomiums on it (Ps. 19,119), was, that the Jews might not long after any extraneous aid, all perfection being included in it.

6. Maar toen het Gode goed toescheen een duidelijker gedaante der kerk op te wekken, heeft Hij gewild, dat zijn Woord aan het schrift toevertrouwd en verzegeld werd, opdat de priesters daaruit zouden nemen wat ze aan het volk moesten leren, en opdat alle lering, die geleerd zou worden, naar die regel zou worden onderzocht. Wanneer dus, na de afkondiging der wet, de priesters het bevel krijgen te leren uit de mond des Heren, dan is de betekenis daarvan deze, dat ze niets mogen leren, dat vreemd is aan en niet behoort tot die soort van leer, welke God in zijn wet begrepen had; maar iets daaraan toe te voegen of ervan af te nemen was hun niet geoorloofd. Daarop zijn de profeten gevolgd, door wie God wel nieuwe uitspraken heeft verkondigd, die bij de wet gevoegd moesten worden, maar toch niet zo nieuw, of ze vloeiden uit de wet voort en zagen op haar. Want wat de leer betreft, waren zij slechts uitleggers der wet, en zij hebben aan haar niets toegevoegd dan voorzeggingen van toekomstige dingen. Uitgezonderd deze, hebben zij niets anders voortgebracht dan de zuivere uitlegging der wet. Maar omdat het de Here behaagde, dat de leer zich duidelijker en uitvoeriger zou vertonen om des te beter te voldoen aan zwakke consciëntiën, heeft Hij geboden, dat ook de profetieën zouden worden opgeschreven en gehouden zouden worden voor een deel van zijn Woord. Hier zijn tevens bijgekomen de geschiedenissen, die ook de werken der profeten zijn, maar saamgesteld door ingeving van de Heilige Geest. De psalmen reken ik tot de profetieën, daar ook zij gemeen hebben hetgeen wij aan de profetieën toekennen. Dus is dat gehele lichaam, dat saamgevoegd is uit de wet, de profetieën, de psalmen en de geschiedenissen, voor het oude volk het Woord des Heren geweest, naar welks regel de priesters en leraars tot de komst van Christus, hun leer hebben moeten richten; en het was hun niet geoorloofd of ter rechter of ter linker zijde af te wijken; omdat geheel hun ambt binnen deze grenzen besloten was, dat ze uit de mond Gods het volk moesten antwoorden. Dat kan men opmaken uit de treffelijke plaats van Maleachi (Mal. 4:4) waar hij gebiedt de wet te gedenken en op haar acht te slaan, tot de verkondiging van het evangelie. Want zo houdt hij hen af van alle vreemde leringen en staat hun niet toe zelfs een haarbreed af te wijken van de weg, welke Mozes hun getrouwelijk gewezen had. En dit is de reden, waarom David de voortreffelijkheid der wet met zulke heerlijke woorden verkondigt, en zoveel lofprijzingen van haar opsomt: namelijk opdat de Joden niets buiten haar begeren zouden, daar in haar de ganse volmaaktheid besloten was.

6. b) Schriftliche Niederlegung des Wortes Gottes im Alten Bunde

Als es aber Gott gefiel, eine deutlicher sichtbare Gestalt der Kirche aufzurichten, da hatte er den Willen, daß sein Wort schriftlich niedergelegt und versiegelt wurde, damit die Priester daraus entnähmen, was sie dem Volke vorbringen sollten, und damit jegliche Lehre, die vorgetragen werden sollte, nach dieser Richtschnur geprüft würde. Wenn den Priestern also nach der öffentlichen Kundmachung des Gesetzes die Weisung erteilt wird, sie sollten „aus dem Munde“ des Herrn lehren (Mal. 2,7), so ist der Sinn folgender: sie sollen nichts lehren, was außerhalb der Art der Unterweisung liegt, die Gott im Gesetz beschlossen hat, oder was dieser fremd ist. Vollends war es ihnen nicht erlaubt, etwas hinzuzufügen oder davonzutun (Deut. 4,2; 13,1).

785 Dann folgten die Propheten. Durch sie hat Gott zwar neue Offenbarungsworte kundgemacht, die zum Gesetz hinzugetan werden sollten; aber diese waren doch nicht so neu, daß sie etwa nicht aus dem Gesetz herrührten und darauf gerichtet wären. Bezüglich der Lehre waren die Propheten nämlich bloß Ausleger des Gesetzes, und sie haben ihm nichts zugefügt als Weissagungen über zukünftige Dinge. Mit Ausnahme dieser Weissagungen haben sie nichts vorgebracht als die reine Auslegung des Gesetzes. Es war aber des Herrn Wohlgefallen, daß die Lehre deutlicher und weitläufiger ans Licht trat, damit den schwachen Gewissen um so besser Genüge geschähe, und deshalb gebot er, daß auch die Prophetien schriftlich niedergelegt wurden und als Teil seines Wortes galten.

Dazu sind dann zugleich auch die Geschichtsbücher gekommen, die ebenfalls Arbeiten von Propheten sind, aber unter der Eingebung des Heiligen Geistes zusammengestellt.

Die Psalmen rechne ich zu den Propheten, weil ja das, was wir diesen zuschreiben, auch ihnen gemein ist.

Dieses ganze Schriftengefüge, das aus dem Gesetz, den Prophetenbüchern, den Psalmen und den Geschichtsbüchern gebildet war, war also für das Volk des Alten Bundes das Wort Gottes, nach dessen Regel die Priester und Lehrer bis zum Kommen Christi ihre Unterweisung ausrichten sollten, und es war ihnen nicht erlaubt, davon abzuweichen, „weder zur Rechten noch zur Linken“ (Deut. 5,29); denn ihr ganzes Amt war von der Begrenzung umschlossen, daß sie aus Gottes Mund zum Volke sprechen sollten. Das geht aus der wichtigen Stelle bei Maleachi hervor, an der er ihnen die Weisung gibt, des Gesetzes zu gedenken und darauf achtzuhaben - bis zur Verkündigung des Evangeliums (Mal. 3,22 = 4,4)! Denn auf diese Weise hält er sie von allen fremden Lehren ab und erlaubt ihnen nicht, das geringste Stücklein von dem Wege abzuweichen, den ihnen Mose getreulich gewiesen hatte. Und das ist auch der Grund, weshalb David die Herrlichkeit des Gesetzes so prachtvoll verkündigt und so viele Lobpreise desselben aufführt: die Juden sollten eben nichts außerhalb des Gesetzes begehren, weil ja alle Vollkommenheit in ihm beschlossen lag!

6. Когда же Бог пожелал установить более явную форму Церкви, Он сразу же предписал закрепить своё Слово в письменном виде, чтобы священники могли брать оттуда всё нужное для научения народа и чтобы проповедуемое учение можно было подвергнуть испытанию и проверке этим мерилом. Поэтому, когда после обнародования Закона священникам было велено учить от уст Господа (Мал 2:7), это значило, что они не должны были проповедовать иного учения, кроме данного Богом в Его Законе. Ни добавления, ни изъятия в отношении него не допускались.

Позднее появились пророки; через них Бог возвестил новые пророчества, которые были приобщены к Закону. Однако они были не настолько новы, чтобы не иметь своим началом и конечной целью Закон. Ибо что касается вероучения, то пророки просто излагали Закон, добавив к нему лишь откровения о грядущих событиях. За исключением этих откровений они ограничивались точным объяснением Закона. Однако Бог, желая сделать учение понятнее и полнее, дабы укрепить нетвёрдых в вере, повелел записать пророчества и приобщить к Его Слову. К нему были добавлены исторические книги, составленные пророками под вдохновением и водительством Св. Духа. В один ряд с пророческими книгами я ставлю Псалтирь, ибо у них общий предмет. Итак, весь корпус Писания, состоящий из Закона, пророческих книг, псалмов и исторических хроник, представляет собой Слово Божье, обращённое к древнему народу, или к Церкви Израиля. Священники и учители должны были сверять с этим правилом всё своё учение вплоть до пришествия Христа, не имея позволения отклоняться в ту или другую сторону. Ибо их власть и авторитет определялись этими границами - обязанностью вещать народу от уст Господа.

О том же свидетельствует известное место у Малахии, где Бог повелевает евреям помнить Закон и соблюдать его вплоть до проповеди Евангелия (Мал 4:4). Тем самым Он запрещает им любые чуждые учения и не дозволяет ни малейшего отклонения от пути, точно указанного Моисеем. Давид прославляет превосходство Закона и даёт ему столь величественные названия именно для того, чтобы отвратить евреев от стремления к новизне или к добавлениям [Пс 118/119:89 сл.]. Ибо всё, что им потребно для спасения, уже было дано.

 

7. | Verum ubi demum in carne manifestata est Dei Sapientiae, quicquid humana mente de Patre caelestif comprehendi potest etg cogitari debet, pleno, ore nobis edisseruit. || Nunc itaque, ex quo illucit sol iustitiae Christus, perfectum habemus divinae veritatis fulgorem, qualis in meridie claritas esse solet, quum ante subobscura lux fuerit. || Non enim profecto vulgare aliquid praedicare voluit Apostolus quum scripsit, Deum olim multifariam multisque modis Patribus loquutum esseh per Prophetas: at extremis his diebus nobis per dilectum Filium loqui coepissei 139 [Hebr. 1. a. 2a]; significat enim, imo aperte declarat, Deum non posthac, ut antea, per alios subinde atque alios loquuturum: nec Prophetias additurum Prophetiis, aut revelationes revelationibus: sed sic omnes docendi partes in Filiob complevisse, ut hoc ultimum aeternumque ab eoc habendum sit testimonium. Qua ratione totum hoc Novi testamenti tempus, ex quo cum Evangelii sui praedicatione nobis apparuit Christus ad diem usque iudicii, per Horam novissimam1, Novissima tempora2, Novissimos diesd 3 designatur: quo scilicete doctrinae Christi perfectionef contenti, discamus nullam ultra novam aut nobis fingere, aut ab aliis confictam admittere. Itaque non temere Filiumg singulari praerogativa nobis doctorem Pater ordinavith: ipsum, non hominum quempiami praecipiens audirik. Paucis quidem verbis eius nobisl magisterium commendavit, quum dicitm, Ipsum audite [Matth. 17. a. 5]: sed quibus inest plus quiddam ponderis ac energiae quam vulgo existimetur; perinde enim est acsi ab omnibusn hominum doctrinis abductos, huic uni nos sistereto: ab uno omnem salutis doctrinam petere iuberetp: ab uno pendere, in uno haerere: denique (quod verba sonant) unius vociq auscultare. Et sane quid iam ab homine aut expectari aut expeti debeat, ubi Verbum ipsum vitae familiariter se nobis ac coram explicavitr? Quin omnium hominum ora clausa esse convenit postquam semel loquutus est ille in quo caelestis Pater omnes scientiae et sapientiae thesauros voluit esse absconditos [Coloss. 2. a. 3], et sic quidem loquutus est, ut et Dei sapientiam (quae nulla in parte hiulca est) et Messiam (a quo omnium revelatio sperabaturs) decebat [Iohan. 4. d. 25]: hoc est, ut post se nihil aliist dicendum reliquerit.

7. Mais quand finalement la sagesse de Dieu a esté manifestée en chair, elle nous a declairé à bouche ouverte tout ce qui peut entrer de Dieu en humain esprit, et tout ce qui s’en peut penser. Puis, dy-je, que nous avons Jesus Christ le Soleil de justice luisant sur nous, il nous donne parfaite clairté de la verité de son Pere, comme en plein midy: au lieu qu’elle n’estoit pas auparavant du tout descouverte, mais aucunement obscure. Car certes l’Apostre n’a pas voulu signifier une chose vulgaire, quand il a dit que Dieu avoit parlé aux anciens Peres par ses Prophetes en plusieurs sortes et en plusieurs manieres: mais qu’en ces derniers jours il a parlé à nous par son cher Fils (Hebr. 1:1, 2). Car parcecy il declaire que cy apres Dieu ne parlera point comme paravant, par les uns ou les autres: et qu’il n’adjoustera point propheties sur propheties, ne revelations sur revelations: mais que tellement il a accomply toute perfection d’enseignemens en son Fils, qu’il nous faut savoir que cestuy-cy est le dernier et eternel tesmoignage que nous aurons de luy. Pour laquelle raison tout ce temps du nouveau Testament, depuis que Jesus Christ nous est apparu avec la predication de son Evangile, jusques au jour du jugement, nous est denoté par La derniere heure, les derniers temps, les derniers jours: afin qu’estans contens de la perfection de la doctrine de Jesus Christ, nous apprenions de ne nous en forger d’autre nouvelle, n’en recevoir de forgée par homme. Et pourtant non sans cause le Pere nous envoyant son Fils par un privilege singulier, nous l’a ordonné Docteur et Precepteur, nous commandant de l’escouter, et non ancun des hommes. Certes il nous a recommandé sa maistrise en peu de parolles, quand il a dit, Escoutez-le (Matth. 17:5). Mais en ce peu de parolles il y a plus de force et d’importance qu’il ne semble; car cela vaut autant comme si nous ayant retirez et revoquez de la doctrine de tous les hommes, il nous eust arrestez à son seul Fils, et nous eust commandé de prendre de luy toute doctrine de salut, de dependre de luy seul, d’estre fichez en luy seul: brief (ce que le mot porte) d’obeir à luy seul. Et pour dire vray, que saurions nous plus attendre ou souhaiter des hommes, puis que la parolle de vie mesme a familierement conversé en chair avec nous? si quelcun d’aventure n’avoit esperance que la Sapience de Dieu peust estre surmontée par l’homme. Plustost il faut que toute bouche d’homme soit close, depuis que celuy a parlé auquel par la volonté du Pere sont cachez tous les thresors de science et sapience (Col. 2:3): et a parlé en telle sorte qu’il appartenoit à la Sapience de Dieu (laquelle ne defaut en nulle part) et au Messias, duquel ou attendoit la revelation de toute choses (Jean 4:25): c’est à dire qu’il a tellement parlé, qu’il n’a rien laissé à dire aux autres apres soy.

7. Last mode of teaching by our Saviour himself manifested in the flesh. Different names given to this dispensation, to show that we are not to dream of anything more perfect than the written word.

But when at length the Wisdom of God was manifested in the flesh, he fully unfolded to us all that the human mind can comprehend, or ought to think of the heavenly Father. Now, therefore, since Christ, the Sun of Righteousness, has arisen, we have the perfect refulgence of divine truth, like the brightness of noon-day, whereas the light was previously dim. It was no ordinary blessing which the apostle intended to publish when he wrote: “God, who at sundry times and in divers manners, spake in time past unto the fathers by the prophets, hath in these last days spoken unto us by his Son” (Heb. 1:1, 2); for he intimates, nay, openly declares, that God will not henceforth, as formerly, speak by this one and by that one, that he will not add prophecy to prophecy, or revelation to revelation, but has so completed all the parts of teaching in the Son, that it is to be regarded as his last and eternal testimony. For which reason, the whole period of the new dispensation, from the time when Christ appeared to us with the preaching of his Gospel, until the day of judgment, is designated by the last hour, the last times, the last days, that, contented with the perfection of Christ’s doctrine, we may learn to frame no new doctrine for ourselves, or admit any one devised by others. With good cause, therefore, the Father appointed the Son our teacher, with special prerogative, commanding that he and no human being should be heard. When he said,“Hear him” (Mt. 17:5), he commended his office to us, in few words, indeed, but words of more weight and energy than is commonly supposed, for it is just as if he had withdrawn us from all doctrines of man, and confined us to him alone, ordering us to seek the whole doctrine of salvation from him alone, to depend on him alone, and cleave to him alone; in short (as the words express), to listen only to his voice.394And, indeed, what can now be expected or desired from man, when the very Word of life has appeared before us, and familiarly explained himself? Nay, every mouth should be stopped when once he has spoken, in whom, according to the pleasure of our heavenly Father, “are hid all the treasures of wisdom and knowledge” (Col. 2:3), and spoken as became the Wisdom of God (which is in no part defective) and the Messiah (from whom the revelation of all things was expected) (John 4:25); in other words, has so spoken as to leave nothing to be spoken by others after him.

7. Maar toen eindelijk Gods Wijsheid in het vlees geopenbaard was, heeft Hij al wat met het menselijk verstand aangaande de hemelse Vader kan begrepen worden en moet gedacht worden, met volle mond ons uiteengezet. Zo hebben wij nu, sedert de Zon der gerechtigheid, Christus, opgegaan is, de volmaakte glans der Goddelijke waarheid, gelijk de helderheid op de middag pleegt te zijn, hoewel het licht tevoren een weinig duister geweest is. Want de apostel heeft waarlijk niet iets gewoons willen prediken, toen hij schreef (Heb. 1:1) dat God voortijds veelmaal en op velerlei wijze tot de vaderen gesproken heeft door de profeten, maar in deze laatste dagen begonnen is te spreken door zijn geliefde Zoon. Want hij geeft te kennen, ja verklaart openlijk, dat God voortaan niet, gelijk te voren, nu eens door deze, dan weer door die zal spreken, en geen profetieën zal toevoegen aan de profetieën, of openbaringen aan de openbaringen; maar dat Hij in de Zoon de lering zo in alle opzichten vervuld heeft, dat dit gehouden moet worden voor het laatste en eeuwige getuigenis van zijn kant. Daarin wordt deze ganse tijd van het Nieuwe Testament, sedert Christus ons verschenen is met de prediking van zijn evangelie tot de dag des oordeels toe, aangeduid door: de laatste ure, de laatste tijden, de laatste dagen, namelijk opdat wij tevreden met de volmaaktheid van Christus' leer, zouden leren daarboven geen nieuwe leer ons te verzinnen of door anderen verzonnen toe te laten. Daarom heeft de Vader niet zonder reden door een bijzonder voorrecht ons de Zoon tot leraar geordineerd, gebiedende, dat men Hem, niet iemand der mensen, zou horen. Hij heeft wel met weinig woorden ons zijn Meesterschap aanbevolen, toen Hij zeide: "Hoort Hem"; maar in die woorden ligt meer gewicht en kracht dan men gemeenlijk meent. Want het is even alsof Hij ons van alle leringen der mensen afvoerde en ons voor Hem alleen stelde, ons beval van Hem alleen alle leer der wijsheid te begeren, Hem alleen aan te hangen, op Hem alleen te rusten, kortom (gelijk de woorden luiden) naar zijn stem alleen te luisteren. En inderdaad, wat moet nog van een mens verwacht of begeerd worden, nu het Woord des levens zelf zich vertrouwelijk en als tegenwoordig zijnde aan ons heeft geopenbaard? Ja, aller mensen monden behoren gesloten te zijn, nadat Hij eenmaal gesproken heeft, in wie de hemelse Vader alle schatten der kennis en der wijsheid heeft willen verborgen doen zijn, en wel zo gesproken heeft, als het aan de wijsheid Gods (die in geen enkel opzicht gebrekkig is) en de Messias (van wie de openbaring van alle dingen gehoopt werd) paste, dat is, zo dat Hij, na gesproken te hebben, aan anderen niets te spreken overgelaten heeft.

7. c) „Das Wort ward Fleisch"

Als aber endlich Gottes Weisheit im Fleische geoffenbart wurde, da hat sie uns alles, was mit dem menschlichen Verstande über den himmlischen Vater begriffen werden kann und gedacht werden soll, mit offenem Munde dargelegt. Daher haben wir jetzt, seitdem Christus, die Sonne der Gerechtigkeit, leuchtend aufgegangen ist, den vollen Glanz der göttlichen Wahrheit, so wie die Klarheit am Mittag zu sein pflegt, wenn auch das Licht zuvor einigermaßen verdüstert war. Denn der Apostel wollte wahrhaftig nichts Gewöhnliches verkündigen, als er schrieb: „Nachdem vorzeiten Gott manchmal und mancherleiweise geredet hat zu den Vätern durch die Propheten, hat er am letzten in diesen Tagen zu uns zu reden begonnen durch seinen geliebten Sohn ...” (Hebr. 1,1f.; Schluß ungenau). Er gibt hier nämlich zu verstehen, ja, er erklärt offen, daß Gott fortan nicht mehr, wie zuvor, bald durch den einen, bald wieder durch den anderen reden, auch nicht mehr eine Prophetie an die andere, eine Offenbarung an die andere fügen wird, sondern vielmehr im Sohne jedwede Unterweisung dergestalt vollendet hat, daß dies für das letzte und ewige Zeugnis von ihm zu gelten hat. Aus diesem Grunde wird die ganze Zeit des Neuen Bundes, von da an, da uns Christus mit der Predigt seines Evangeliums erschienen ist, bis zum Tage des Gerichtes, mit solchen Ausdrücken bezeichnet wie „die letzte Stunde“ (1. Joh. 2,18), „die letzten Zeiten“ (1. Tim. 4,1; 1. Petr. 1,20) oder „die letzten Tage“ (Apg. 2,17; 2. Tim. 3,1; 2. Petr. 3,3). Das geschieht, damit wir uns mit der Vollkommenheit der Lehre Christi zufriedengeben und es lernen, uns darüber hinaus keine neue zu ersinnen und auch keine neue anzunehmen, die sich etwa andere erdacht haben.

786 Deshalb hat uns der Vater nicht ohne Ursache den Sohn mit einem einzigartigen Vorrecht als Lehrer verordnet, indem er gebietet, daß er, nicht irgendeiner von den Menschen, gehört werden soll. Es sind zwar bloß wenige Worte, mit denen er uns die Lehrmeisterschaft des Sohnes ans Herz gelegt hat, indem er spricht: „Den sollt ihr hören“ (Matth. 17,5). Aber in diesen wenigen Worten liegt mehr Gewicht und Kraft, als man gemeiniglich glaubt; es ist nämlich so, als wenn er uns von allen Lehren der Menschen wegführte, uns allein vor diesen Einen stellte und uns geböte, von ihm allein alle Lehre des Heils zu begehren, an ihm allein zu hängen, in ihm allein zu bleiben, kurzum - wie die Worte lauten - auf seine Stimme allein zu horchen! Und wahrlich, was sollte man noch von einem Menschen erwarten und begehren, wo sich uns doch das Wort des Lebens selber vertraut und gegenwärtig kundgegeben hat? Ja, aller Menschen Mund muß füglich geschlossen sein, nachdem einmal der geredet hat, in dem nach dem Willen des himmlischen Vaters „verborgen liegen“ sollen „alle Schätze der Weisheit und der Erkenntnis“ (Kol. 2,3), und zwar dergestalt geredet hat, wie es der Weisheit Gottes geziemte, die in keinem Stück fehlgeht, und dem Messias, von dem man die Offenbarung aller Dinge erhoffte (Joh. 4,25), das heißt so, daß er anderen nach sich selbst nichts mehr zu sagen übrigließ.

7. Когда же наконец Премудрость Божья предстала во плоти, она вполне явила нам всё, что может вместить человеческий разум о Боге и что следует мыслить о Нём. Теперь, когда Солнце праведности - Иисус Христос - воссияло над нами, оно открыло нам в совершенной ясности, как в полуденном свете, истину Отца, которая прежде была не вполне открыта, но отчасти затемнена. Ибо апостол несомненно имел в виду общеизвестную вещь, когда утверждал, что прежде Бог обращался к праотцам через пророков различным образом и различными способами, а в эти последние дни говорил нам в своём возлюбленном Сыне (Евр 1:2). Тем самым он заявляет, что отныне Бог уже не будет говорить как раньше - через тех или иных людей - и не будет прибавлять пророчества к пророчествам и откровения к откровениям. Но поскольку Он исполнил всё совершенство учения в своём Сыне, нам следует знать, что Сын есть последнее вечное свидетельство, данное нам о Боге. По этой причине всё новозаветное время от начала проповеди Евангелия Иисусом Христом до Судного дня обозначается такими именами, как «последнее время» [1 Ин 2:12], «последние времена» [1 Пет 1:20], «последние дни» [2 Тим 2:1; Деян 2:17]: мы должны довольствоваться совершенством учения Иисуса Христа и усвоить, что не следует ни измышлять новых учений, ни принимать измышленного человеком.

Поэтому не без причины Отец, посылая нам, в виде особой привилегии, своего Сына, поставил Его Учителем и Наставником и повелел нам слушать Его, а не кого-нибудь из людей. Это повеление было весьма лаконично: «Его слушайте!» (Мф 17:5). Но в этом немногословии больше силы и значимости, чем кажется. Слова Отца равнозначны тому, как если бы Он оторвал нас от всех человеческих учений и обратил к одному лишь Сыну. И заповедал нам принять от Него учение о спасении, от Него одного зависеть, к Нему одному прилепиться. Короче (как явствует из смысла самого слова), Ему одному подчиняться. И в самом деле, чего могли бы мы ждать от людей и на что надеяться, коль скоро само животворное Слово по-дружески говорило с нами во плоти? Кто посмеет рассчитывать на то, что человек способен превзойти Божью Премудрость? Уста человеческие должны сомкнуться после того, как говорил Тот, в ком по воле Отца сокрыты все сокровища премудрости и ведения (Кол 2:3). И говорил так, как подобает Премудрости Божьей (ни в чём не знающей недостатка) и Мессии, от которого ожидали откровения обо всех вещах (Ин 4:25). Другими словами, Он говорил так, что после Него другим уже нечего сказать.

 

8. | Esto igitur hoc firmum axioma, Non aliud habendum esse Dei verbum, cui detur in Ecclesia locus, quam quod Lege primum et Prophetis, deinde scriptis Apostolicis continetur: nec alium esse rite docendi in Ecclesia modum nisi ex eius verbi 140 praescripto et norma. Hinc etiam colligimus, non aliud permissum fuisse Apostolis quam quod olim habuerant Prophetae: nempe uta veterem Scripturam exponerent, ac ostenderent in Christo completa esse quae illic traduntur: idipsum tamen non facerent nisi ex Domino, hoc est, praeeunte et verba quodammodo dictante Christi Spiritu. || Hac enim lege eorum legationem definivit Christusb, || quum iussit utc irent ac docerentd, non quae temere ipsie essent fabricati, sed quaecunque ipsis praeceperat [Matt. 28. d. 20]1. || f Et nihil apertius dici poterat quam quod alibi dicitg, Vos autem nolite vocari rabbi; unus enim magister vester, Christus [Matth. 23. a. 8]. Deinde, quo altius hoch eorum animis infigereti, bis eodem loco repetit2. || Et quia quae audierant ac didicerant ex ore magistri, capere pro sua ruditate non poterant, Spiritus veritatis illis promittitur, a quo dirigantur in veram omnium intelligentiam [Iohan. 14. d. 26, et 16. b. 13]. || Illa enim restrictio attente notanda, ubi partes Spiritui sancto assignat, suggerere quaecunque ante ore docuit.

8. Pourtant que ce nous soit une conclusion resolue, que nous ne devons point tenir en l’Eglise pour parolle de Dieu, sinon ce qui est contenu en la Loy et aux Prophetes, puis apres aux escrits des Apostres: et qu’il n’y a nulle autre façon de bien et deuement enseigner en l’Eglise, que de rapporter toute doctrine à ceste reigle. De là aussi nous avons à inferer, qu’il n’a rien esté permis davantage aux Apostres, que ce que les Prophetes avoyent eu anciennement, assavoir d’exposer l’Escriture ja donnée, et monstrer toutes les choses qui sont ja dites, estre accomplies en Jesus Christ: combien encore qu’ils n’ont point fait cela, et ne l’ont deu faire, sinon de par le Seigneur, c’est à dire, ayans l’Esprit de Jesus Christ, leur dictant ce qu’ils avoyent à dire. Car le Seigneur Jesus a limité toute leur ambassade en ceste sorte, leur commandant d’aller et enseigner: non point ce qu’ils auroyent forgé à la volée d’enx-mesmes, mais seulement tout ce qu’il leur avoit enjoint (Matth. 28:20). Davantage, on ne pourroit souhaiter sentence plus claire, que quand il leur dit, Ne soyez point appellez Maistres: car vous avez vous tous un Maistre au ciel, assavoir moy (Matth. 23:8). Et afin de leur ficher ceste parolle pins avant au cœur, il la repete en un mesme lieu deux fois. Or pource que leur rudesse les empeschoit de comprendre ce qu’ils avoyent ouy et apprins de leur Maistre, il leur promet l’Esprit de verité pour les addresser en la vraye intelligence de toutes choses (Jean 14:26; 16:13). Car ceste restriction est bien notable, quand il assigne au sainct Esprit cest office, de suggerer ce qu’il avoit desja enseigné de sa bouche.

8. Nothing can be lawfully taught in the Church, that is not contained in the writings of the Prophets and Apostles, as dictated by the Spirit of Christ.

Let this then be a sure axiom—that there is no word of God to which place should be given in the Church save that which is contained, first, in the Law and the Prophets; and, secondly, in the writings of the Apostles, and that the only due method of teaching in the Church is according to the prescription and rule of his word. Hence also we infer that nothing else was permitted to the apostles than was formerly permitted to the prophets—namely, to expound the ancient Scriptures, and show that the things there delivered are fulfilled in Christ: this, however, they could not do unless from the Lord; that is, unless the Spirit of Christ went before, and in a manner dictated words to them.1 For Christ thus defined the terms of their embassy, when he commanded them to go and teach, not what they themselves had at random fabricated, but whatsoever he had commanded (Mt. 28:20). And nothing can be plainer than his words in another passage, “Be not ye called Rabbi: for one is your Master, even Christ” (Mt. 23:8-10). To impress this more deeply in their minds, he in the same place repeats it twice. And because from ignorance they were unable to comprehend the things which they had heard and learned from the lips of their Master, the Spirit of truth is promised to guide them unto all truth (John 14:26; 16:13). The restriction should be carefully attended to. The office which he assigns to the Holy Spirit is to bring to remembrance what his own lips had previously taught.

8. Dit zij dus een vaste grondstelling, dat men geen ander Woord Gods moet hebben, waaraan men in de kerk plaats geeft, dan wat eerst in de wet en de profeten, en verder in de apostolische geschriften vervat is, en dat er geen andere wijze is om naar behoren in de kerk te leren dan naar het voorschrift en de regel van dat Woord. Hieruit maken wij ook op, dat de apostelen geen ander woord is toegestaan, dan wat oudtijds de profeten gehad hadden, namelijk, dat ze de Oude Schrift uitlegden, en aantoonden, dat in Christus volbracht is, wat daar geleerd wordt; dat ze echter dat niet zouden doen, tenzij uit de Here, dat is terwijl de Geest van Christus hun voorging en hun in zekere zin de woorden dicteerde. Want Christus heeft hun gezantschap door deze wet bepaald, toen Hij beval, dat ze zouden gaan en leren, niet wat zij zelf zo maar bedacht hadden, maar wat Hij hun geboden had. En er kon niets duidelijkers gezegd worden, dat wat Hij elders zegt (Matt. 23:8) "Doch gij zult niet Rabbi genaamd worden: want één is uw Meester, namelijk Christus." Bovendien herhaalt Hij dat tweemaal op dezelfde plaats, opdat Hij het des te dieper in hun hart zou inprenten. En omdat zij, hetgeen ze gehoord en geleerd hadden uit de mond des Meesters, vanwege hun onkunde niet konden begrijpen, wordt hun de Geest der waarheid beloofd, om door die geleid te worden tot het ware verstaan van alle dingen (Joh. 14:26; 16:13) Want op deze beperking moet men nauwkeurig letten, dat Christus aan de Heilige Geest de taak toeschrijft om hen in te geven al wat Hij hun tevoren met zijn mond geleerd heeft.

8. d) Die Apostel

Daher soll es als unerschütterlicher Grundsatz gelten: für Gottes Wort, dem man in der Kirche Raum geben soll, darf nichts anderes gehalten werden, als was zunächst in Gesetz und Propheten und alsdann in den apostolischen Schriften verfaßt ist, und es gibt in der Kirche auch keine andere Art, rechtmäßig zu lehren, als nach der Vorschrift und Richtschnur dieses Wortes.

Daraus schließen wir auch, daß den Aposteln nichts anderes zugestanden war, als was vordem die Propheten besessen hatten: sie sollten nämlich die überkommene Schrift auslegen und nachweisen, daß das, was darin gelehrt wird, in Christus seine Erfüllung gefunden hat; jedoch sollten sie dies allein vom Herrn her tun, das heißt: indem Christi Geist ihnen Weisung gab und ihnen die Worte gewissermaßen in den Mund legte. Denn das war das Gesetz, mit dem Christus selbst ihre Sendung bestimmte, indem er ihnen gebot, sie sollten hingehen und lehren - nicht, was sie sich selber zufällig erdacht hatten, sondern was er ihnen aufgetragen hatte (Matth. 28,19f.). Es hätte auch nichts deutlicher gesprochen werden können, als was er an anderer Stelle sagt: „Ihr sollt euch nicht Rabbi nennen lassen; denn einer ist euer Meister, Christus“ (Matth. 23,8). Damit dies dann noch tiefer in ihren Herzen haftete, so wiederholte er es an derselben Stelle noch zweimal (Matth. 23,9f.). Und weil sie in ihrer Unkundigkeit das, was sie aus dem Munde des Meisters gehört und gelernt hatten, nicht zu fassen vermochten, so verhieß er ihnen den „Geist der Wahrheit“, von dem sie zum wahren Begreifen aller Dinge geleitet werden sollten (Joh. 14,26; 16,13). Denn man muß gründlich auf die Begrenzung achten, die darin liegt, daß Christus dem Heiligen Geiste die Aufgabe zuerteilte, den Jüngern einzugeben, was er sie zuvor mit seinem Munde gelehrt hatte.

8. Поэтому мы должны взять за твёрдое правило считать в Церкви Словом Божьим только то, что содержится в Законе и Пророках, а также в Писаниях апостолов. И признавать надлежащим и благим способом учительства в Церкви только такой способ, при котором любая доктрина соотносится с этим правилом.

Отсюда нужно сделать также следующий вывод: апостолам позволено лишь то, что было в древности позволено пророкам, а именно: излагать уже данное Писание и объяснять, как уже сказанное исполняется в Иисусе Христе. Но они могут и должны делать это не иначе, как от Господа, то есть через Духа Иисуса Христа, диктующего им, что надлежит говорить. Ибо Господь Иисус определил границы их посланничества, повелев им идти и учить, но не выдумывать ничего от себя, а только передавать то, что Он им заповедал (Мф 28:19-20). Кроме того, что может быть яснее следующих слов Иисуса: «А вы не называйтесь учителями, ибо один у вас учитель - Христос» (Мф 23:8)? А чтобы эти слова как следует укоренились в их душах, Он дважды повторяет их в одном и том же месте. Но так как скудость ума не позволяла апостолам понять и усвоить слышанное от Учителя, Он обещал им послать Духа истины, дабы Тот наставил их в должном разумении всего (Ин 14:26; 16:13). При этом весьма примечательно, что Иисус отводит действию Духа прояснение того, чему Он сам уже учил собственными устами.

 

9. | Proinde nihil aliud vel sibi vel aliis reliquum facitk Petrus, optime a Magistro edoctus quantum sibi liceret, nisi ut traditam a Deo doctrinam dispensentl. Qui loquitur (inquit) loquatur tanquamm sermones Dei [1. Pet. 4. c. 11]; || hoc est, non dubitanter, ut trepidare solent sibi male conscii, sed alta confidentia, quae servum Dei certis mandatis instructum decet. || Quid hoc aliud est quam omnes humanae mentis inventiones (a quocunque tandem capite profectae sint) arcere, ut purus Dei sermon in fidelium Ecclesia doceatur ac discatur? omnium hominum (cuiuscunque sint ordinis) placita vel potius figmentao tollere, ut solius Dei decreta rata maneantp? Haec sunt arma illa spiritualia potentia Deo ad demolitionem munitionum: quibus consilia demoliantur fidi Dei milites, et omnem celsitudinem quae extollitur adversus cognitionem Dei: et captivam ducant omnem 141 cognitionema ad obediendum Christo [2. Cor. 10. a. 4]1 b. En summamc potestatem, qua Ecclesiae Pastores, quocunque demum nomine vocentur, praeditos esse convenit, nempe ut verbo Deid confidenter omnia audeant: eius maiestati omnem mundi virtutem, gloriam, sapientiame, altitudinemf cedere atque obedire cogant: eius potentia fultig, omnibus a summo usque ad novissimum imperent; Christi domum aedificent, Satanaeh subvertant: oves pascant, lupos profligenti: dociles instituant et exhortenturk: rebelles et pervicaces arguant, increpent, subigant: ligent ac solvantl: fulgurent denique, si opus est, acm fulminent: sed omnia in verbo Dei. || Quanquam inter Apostolos et eorum successores hoc, ut dixi2, interest, quod illi fuerunt certi et authentici Spiritus sancti amanuenses: et ideo eorum scripta pro Dei oraculis habenda sunt: alii autem non aliud habent officii nisi ut doceant quod sacris Scripturis proditum est ac consignatum. Constituimus igitur, non esse iam fidelibus ministrisn relictum ut novum aliquod dogma excudant, sed simpliciter inhaerendum esse doctrinae cui Deuso omnes sine exceptione subiecit. Hoc quum dico, non tantum ostendere volo quid singulis hominibus liceat, sed quid etiam universae Ecclesiae. || Quantum ad singulos attinet, Paulus certe Corinthiis ordinatus erat a Domino Apostolus: fidei tamen eorum dominari se negat [2. Cor. 1. d. 24]. Quis iam dominium sibi arrogare audeat quod sibi non competere testatur Paulusp? || Quodq si hanc docendi licentiamr agnovisset, ut quicquid tradiderit Pastor, in eo certam sibi fidem haberi iure postulets: nunquam hanc disciplinam tradidisset iisdem Corinthiist, ut loquentibus Prophetis duobus vel tribusu, caeteri diiudicarent: quod si alicuiv sedenti revelatum esset, primusw taceret [1. Cor. 14. f. 29]. Sic enim nemini pepercit, cuius authoritatem, verbi Dei censurae non 142 subiiceret. || At de universa Ecclesia, dicet quispiam, alia ratio est. || Respondeo, Paulum huic quoque dubitationi alibi occurrere, quum dicita || fidem esse ex auditu, auditum autem ex verbob Dei [Rom. 10. c. 17]. Scilicet si a solo Dei verbo pendet fides, si in illud solum respicit et recumbit, quis iam totius mundic verbo locus relinquitur? || Neque hic haesitare poterit quicunque bene noverit quid sit fides; ea enim firmitudine subnixam esse oportet, qua adversus Satanam et omnes inferorum machinas, totumque mundum invicta et intrepida consistat. Hanc firmitudinem nonnisi in uno Dei verbo reperiemus. Deinde universalis est ratio, quam hic respicere convenit: Deum idcirco adimere hominibus proferendi novi dogmatis facultatem, ut solus ipse nobis sit in spirituali doctrina magister: ut solus est verax1 qui nec mentiri nec fallere potest. Haec ratio non minus ad totam Ecclesiam, quam ad unumquenque fidelium pertinet.

9. Pourtant sainct Pierre estant tresbien enseigné de son Maistre quel estoit son office, ne reserve ny à soy ny aux autres sinon de dispenser ce qui luy estoit commis. Celuy qui parle, dit-il, qu’il parle comme les parolles de Dieu (1 Pierre 4:11): c’est à dire hardiment, et non pas en chancellant, comme font ceux qui ne sont pas authorisez d’enhaut, et n’ont pas la magnanimité qui est requise en bons serviteurs de Dieu. Qu’est cela autre chose, sinon rejetter toutes inventions de l’esprit humain, de quelque cerveau qu’elles soyent procedées, afin que la pure parolle de Dieu soit enseignée et apprinse en l’Eglise des fidelles? et subvertir tous decrets d’hommes, de quelque estat qu’ils soyent, afin que les seules ordonnances de Dieu soyent tenues? Voila les armes spirituelles, puissantes à Dieu pour la demolition des munitions: par lesquelles les bons gendarmes de Dieu destruisent les conseils et toute hautesse qui s’esleve à l’encontre de la cognoissance de Dieu et menent toute cogitation captive à l’obeissance de Christ et ont vengeance preste contre toute desobeissance (2 Cor. 10:4–6). Voila la puissance Ecclesiastique clairement declairée, laquelle est donnée aux Pasteurs de l’Eglise, de quelque nom qu’ils soyent appellez: c’est assavoir que par la parolle de Dieu, de laquelle ils sont constituez administrateurs, hardiment ils osent toutes choses, et contraignent toute gloire, hautesse et vertu de ce monde, d’obeir et succomber à la majesté divine: que par icelle parolle ils ayent commandement sur tout le monde: qu’ils edifient la maison de Christ, subvertissent le regne de Satan: qu’ils paissent les brebis et exterminent les loups: qu’ils conduisent par enseignemens et exhortations ceux qui sont dociles: qu’ils contraignent et corrigent les rebelles et obstinez: qu’ils lient et deslient, tonnent et foudroyent, si mestier est: mais tout en la parolle de Dieu. Combien qu’entre les Apostres et leurs successeurs il y a ceste difference, comme j’ay dit, que les Apostres ont esté comme Notaires jurez du sainct Esprit, à ce que leurs Escritures soyent tenues comme authentiques: les successeurs n’ont autre commission que d’enseigner ce qu’ils trouvent estre contenu aux sainctes Escritures. Coucluons donc qu’il n’est point permis à tous ministres fideles de forger de nouveau quelque article de foy; mais qu’il faut simplement adherer à la doctrine à laquelle Dieu nous a tous assubjettiz sans exception. Quand je dy cela, mon intention est non seulement de monstrer ce qui est licite à chacun particulier, mais aussi à toute l’Eglise universelle. Quant est des personnes, nous savons que saint Paul estoit ordonné Apostre sur les Corinthiens: toutesfois il dit qu’il ne domine point sur leur foy (2 Cor. 1:24). Qui sera celuy qui osera maintenant usurper domination, laquelle sainct Paul testifie ne competer point à sa personne? Que s’il eust approuvé ceste licence desbridée, qu’un Pasteur peust demander qu’on adjoutast certaine foy à tout ce qu’il luy plaira d’enseigner, jamais il n’eust estably ceste police entre les Corinthiens, que deux ou trois Prophetes parlassent, et que les autres jugeassent: que si quelcun des autres avoit meilleure revelation, qu’il parlast, et que le premier se teust (1 Cor. 14:29, 30). Car par ces parolles, sans nul espargner, il a assubjetty l’authorité de tous hommes à la censure et jugement de la parolle de Dieu. Mais quelcun me dira que c’est autre chose de l’Eglise universelle. Je respon que sainct Paul a aussi bien prevenu ceste doute, quand il dit en un autre passage, que la foy est par l’ouye, voire l’ouye de la parolle de Dieu (Rom. 10:17). Je vous prie, si la foy depend de la seule parolle de Dieu, et regarde à icelle seule, et sur icelle seule se repose, que reste-il plus à la parolle de tout le monde? Et de cela, nul qui saura bien que c’est de foy, n’en pourra douter ny hesiter. Car il faut qu’elle soit fondée, en une telle fermeté, qu’elle puisse consister invincible et sans s’estonner à l’encontre de Satan, toutes les machinations d’enfer, et toutes les tentations du monde. Or ceste fermeté ne se trouvera qu’en la seule parolle de Dieu. Davantage, il y a une raison universelle, laquelle il nous faut icy considerer: c’est que Dieu oste aux hommes la faculté de forger aucun article nouveau, afin que luy seul nous soit pour Maistre et Docteur en la doctrine spirituelle: comme il est luy seul veritable, ne pouvant mentir ne tromper. Ceste raison n’appartient pas moins à toute l’Eglise qu’à chacun fidele.

9. Neither the Apostles, nor apostolic men. nor the whole Church, allowed to overstep these limits. This confirmed by passages of Peter and Paul. Argument a fortiori.

Accordingly, Peter, who was perfectly instructed by his Master as to the extent of what was permitted to him, leaves nothing more to himself or others than to dispense the doctrine delivered by God. “If any man speak, let him speak as the oracles of God” (1 Peter 4:11); that is, not hesitatingly, as those are wont whose convictions are imperfect, but with the full confidence which becomes a servant of God, provided with a sure message. What else is this than to banish all the inventions of the human mind (whatever be the head which may have devised them), that the pure word of God may be taught and learned in the Church of the faithful,—than to discard the decrees, or rather fictions of men (whatever be their rank), that the decrees of God alone may remain steadfast? These are “the weapons of our warfare,” which “are not carnal, but mighty through God to the pulling down of strongholds; casting down imaginations, and every high thing that exalteth itself against the knowledge of God, and bringing into captivity every thought to the obedience of Christ”395(2 Cor. 10:4, 5). Here is the supreme power with which pastors of the Church, by whatever name they are called, should be invested— namely, to dare all boldly for the word of God, compelling all the virtue, glory, wisdom, and rank of the world to yield and obey its majesty; to command all from the highest to the lowest, trusting to its power to build up the house of Christ and overthrow the house of Satan; to feed the sheep and chase away the wolves; to instruct and exhort the docile, to accuse, rebuke, and subdue the rebellious and petulant, to bind and loose; in fine, if need be, to fire and fulminate, but all in the word of God. Although, as I have observed, there is this difference between the apostles and their successors, they were sure and authentic amanuenses of the Holy Spirit;1 and, therefore, their writings are to be regarded as the oracles of God, whereas others have no other office than to teach what is delivered and sealed in the holy Scriptures. We conclude, therefore, that it does not now belong to faithful ministers to coin some new doctrine, but simply to adhere to the doctrine to which all, without exception, are made subject. When I say this, I mean to show not only what each individual, but what the whole Church, is bound to do. In regard to individuals, Paul certainly had been appointed an apostle to the Corinthians, and yet he declares that he has no dominion over their faith (2 Cor. 1:24). Who will now presume to arrogate a dominion to which the apostle declares that he himself was not competent? But if he had acknowledged such licence in teaching, that every pastor could justly demand implicit faith in whatever he delivered, he never would have laid it down as a rule to the Corinthians, that while two or three prophets spoke,the others should judge, and that, if anything was revealed to one sitting by, the first should be silent (1 Cor. 14:29, 30). Thus he spared none, but subjected the authority of all to the censure of the word of God. But it will be said, that with regard to the whole Church the case is different. I answer, that in another place Paul meets the objection also when he says, that faith cometh by hearing, and hearing by the word of God (Rom. 10:17). In other words, if faith depends upon the word of God alone, if it regards and reclines on it alone, what place is left for any word of man? He who knows what faith is can never hesitate here, for it must possess a strength sufficient to stand intrepid and invincible against Satan, the machinations of hell, and the whole world. This strength can be found only in the word of God. Then the reason to which we ought here to have regard is universal: God deprives man of the power of producing any new doctrine, in order that he alone may be our master in spiritual teaching, as he alone is true, and can neither lie nor deceive. This reason applies not less to the whole Church than to every individual believer.

9. Daarom laat Petrus (1 Petr. 4:11) die zeer goed van zijn Meester geleerd had hoeveel hem geoorloofd was, aan zichzelf en aan de anderen niets anders over, dan dat ze de door God gegeven leer uitdelen. "Wie spreekt," zegt hij, "die spreke als de woorden Gods," dat is niet weifelend, zoals zij plegen te weifelen, die zich iets kwaads bewust zijn, maar met het diepe vertrouwen, dat de dienstknecht Gods, die met vaste bevelen is toegerust, past. Wat is dat anders dan alle uitvindingen van de menselijke geest, uit welk hoofd ze ook voortgekomen zijn, verre houden, zodat het zuivere Woord Gods in de vergadering der gelovigen onderwezen en geleerd wordt? Wat is het anders, dan de leringen of liever de verzinsels van alle mensen, van welke rang ze ook zijn, wegnemen, zodat alleen de besluiten Gods vast blijven? Dit zijn die geestelijke wapenen, krachtig door God tot nederwerping der sterkten (2 Cor. 10:4) door welke de getrouwe krijgsknechten Gods de overleggingen ternederwerpen, en alle hoogte, die zich verheft tegen de kennis Gods, en alle gedachten gevangen leiden tot de gehoorzaamheid aan Christus. Ziedaar de zeer hoge macht, waarmee de herders der kerk, met welke naam ze ook genoemd worden, toegerust behoren te zijn, namelijk opdat ze door Gods Woord alles vrijmoedig durven, en alle kracht, roem, wijsheid en hoogheid der wereld dwingen te wijken voor de majesteit van het Woord en daaraan te gehoorzamen; gesteund door de kracht van het Woord over allen, van de hoogste af tot de laagste toe, gebieden; het huis van Christus bouwen, dat des Satans omverwerpen; de schapen weiden, de wolven vernietigen; de leerzamen onderrichten en aanvuren; de wederspannigen en hardnekkigen bestraffen, berispen en ten onder brengen; binden en ontbinden; en eindelijk, wanneer het nodig is, bliksemen en donderen: maar alles door het Woord Gods. Hoewel, tussen de apostelen en hun opvolgers is, gelijk ik gezegd heb, dit onderscheid, dat de apostelen zekere en authentieke secretarissen geweest zijn van de Heilige Geest, en dat daarom hun geschriften gehouden moeten worden voor uitspraken Gods; maar hun opvolgers hebben geen ander ambt dan dat ze onderwijzen wat in de Heilige Schrift geopenbaard en verzegeld is. Wij stellen dus vast, dat het de getrouwe dienaren niet meer overgelaten is, dat ze enig nieuw leerstuk smeden, maar dat ze eenvoudig moeten blijven bij de leer, aan welke God allen zonder uitzondering onderworpen heeft. Wanneer ik dit zeg, wil ik niet alleen aanwijzen, wat aan ieder mens afzonderlijk, maar ook wat aan de ganse kerk geoorloofd is. Wat ieder afzonderlijk betreft: Paulus was voorzeker door de Here de Corinthiërs tot een apostel geordineerd; maar toch zegt hij, dat hij geen heerschappij voert over hun geloof (2 Cor. 1:24) Wie nu zou zich een heerschappij durven aanmatigen, van welke Paulus getuigt, dat ze hem niet toekomt? Indien hij deze vrijheid van leren had erkend, dat een herder met recht zou eisen, dat men hem vast geloven moest in alles wat hij keert, dan zou hij nooit aan diezelfde Corinthiërs deze onderwijzing gegeven hebben, dat, wanneer twee of drie profeten spreken, de anderen moeten oordelen (1 Cor. 14:29) en dat, wanneer een andere, die er zit, iets geopenbaard is, de eerste moet zwijgen. Want zo heeft hij niemand gespaard, maar eens ieders gezag aan de beoordeling van Gods Woord onderworpen. Maar met de ganse kerk, zal men zeggen, is het een ander geval. Ik antwoord, dat op een andere plaats Paulus ook deze twijfeling tegengaat, wanneer hij zegt, dat het geloof is uit het gehoor, en het gehoor uit het Woord Gods (Rom. 10:17) Indien dan het geloof alleen hangt aan Gods Woord, indien het daarop alleen ziet en berust, welke plaats wordt er dan overgelaten voor het woord der ganse wereld? En hier zal niemand kunnen weifelen, die goed weet, wat het geloof is. Want het moet op zulk een sterkte steunen, dat het daardoor tegen de Satan en alle listen der hel, en tegen de ganse wereld onoverwinnelijk en onversaagd stand houdt. Deze sterkte zullen wij slechts in Gods Woord alleen vinden. Bovendien is er een algemene reden, op welke we hier moeten letten, namelijk, dat God daarom aan de mensen het vermogen ontneemt om een nieuw leerstuk te voorschijn te brengen, opdat Hij alleen ons in de geestelijke lering tot Meester zou zijn, gelijk Hij alleen waarachtig is, die niet kan liegen noch bedriegen. Deze reden heeft evenzeer betrekking op de ganse kerk als op een ieder der gelovigen afzonderlijk.

9.

Deshalb läßt Petrus, der doch von seinem Meister sehr wohl darüber belehrt war, wie weit seine Vollmacht ging, sich selber wie auch anderen nichts weiter übrig, als daß sie die Lehre austeilten, die ihnen von Gott gegeben war. „So jemand redet“, sagt er, „daß er’s rede als Gottes Wort“ (1. Petr. 4,11) - das heißt: nicht unter Zweifeln, wie ja Leute, die ein schlechtes Gewissen haben, zu zagen pflegen, sondern vielmehr mit hoher Zuversicht, wie sie einem Knechte Gottes geziemt, der mit festen Aufträgen versehen ist. Was heißt das aber anders, als alle Erfindungen des menschlichen Verstandes, aus welchem Haupte sie auch schließlich entsprungen sein mögen, fernzuhalten, damit Gottes reines Wort in der Kirche der Gläubigen gelehrt und gelernt werde? Was heißt es anders, als die Meinungen oder vielmehr die Erdichtungen 787 aller Menschen, welchen Rang sie auch innehaben mögen, aus dem Wege zu räumen, damit Gottes Ratschlüsse allein in Geltung bleiben? Das sind jene geistlichen „Waffen“, die da „mächtig vor Gott“ sind, „zu zerstören Befestigungen“, jene Waffen, mit denen Gottes treue Knechte „zerstören ... die Anschläge und alle Höhe, die sich erhebt wider die Erkenntnis Gottes“, und mit denen sie „gefangennehmen alle Vernunft unter den Gehorsam Christi“ (2. Kor. 10,4f.). Sieh da, das ist jene gewaltige Macht, mit der die Hirten der Kirche, was für einen Namen sie auch tragen mögen, ausgerüstet sein müssen, damit sie nämlich auf Grund des Wortes Gottes zuversichtlich alles wagen, seiner Majestät alle Kraft und Herrlichkeit, alle Weisheit und Hoheit dieser Welt zu weichen und Gehorsam zu leisten zwingen, damit sie ferner, auf seine Macht gestützt, allen Menschen, vom höchsten bis zum geringsten gebieten, Christi Haus bauen und das des Satans umstürzen, die Schafe weiden und die Wölfe überwältigen, die Gelehrigen unterweisen und ermahnen, die Widerspenstigen und Halsstarrigen aber strafen, schelten und unterwerfen, und damit sie binden und lösen und schließlich auch Wetterstrahl und Donnerschlag ausgehen lassen, wenn es nötig ist, aber alles mit dem Worte Gottes!

Allerdings besteht, wie ich bereits sagte, zwischen den Aposteln und ihren Nachfolgern der Unterschied, daß jene sichere und beglaubigte Schreiber (amanuenses) des Heiligen Geistes waren und ihre Schriften deshalb als Offenbarungsworte Gottes zu gelten haben, diese dagegen keine andere Aufgabe haben als zu lehren, was in der Heiligen Schrift überliefert und versiegelt ist. Wir stellen also fest, daß es den treuen Dienern (der Kirche) nicht mehr freisteht, einen neuen Glaubenssatz zu schmieden, sondern daß sie einfach bei der Lehre bleiben müssen, der Gott alle ohne Ausnahme unterworfen hat.

Wenn ich das sage, so will ich nicht allein zeigen, was einzelnen Menschen, sondern auch, was der gesamten Kirche erlaubt ist.

Was die einzelnen Menschen betrifft, so war Paulus den Korinthern doch sicherlich vom Herrn als Apostel verordnet, und doch erklärt er, daß er über ihren Glauben nicht Herr sei (2. Kor. 1,24). Wer will es nun wagen, sich ein Herrenrecht anzumaßen, das dem Paulus nach seinem Zeugnis nicht zukam? Hätte Paulus jene willkürliche Freiheit im Lehren anerkannt, nach der ein Hirte (Pastor) von Rechts wegen verlangen könnte, daß ihm in allem, was er auch vorbrächte, fester Glaube beigemessen würde, so hätte er sicherlich den nämlichen Korinthern nicht die Ordnung gegeben, daß, wenn zwei oder drei Propheten redeten, die anderen (ihre Worte) beurteilen sollten, und daß, wenn einem, der dasäße, etwas offenbart wäre, der erste zu schweigen hätte (1. Kor. 14,29). Denn niemandem hat er solche Schonung gewährt, daß er seine Autorität etwa nicht dem Urteil des Wortes Gottes unterworfen hätte!

Ja, wird vielleicht jemand sagen, aber mit der gesamten Kirche ist es doch anders bestellt. Ich antworte, daß Paulus an anderer Stelle auch diesem Zweifel entgegentritt, indem er sagt, der Glaube komme aus dem Hören, das Hören aber aus dem Worte Gottes (Röm. 10,17). Wenn der Glaube nämlich allein am Worte Gottes hängt, wenn er allein nach ihm schaut und auf ihm ruht - was für ein Raum bleibt dann für das Wort der ganzen Welt? Hier kann auch niemand zweifeln, der recht erkannt hat, was Glaube ist; denn dieser muß sich doch auf einen so festen Grund stützen, daß er dadurch gegen den Satan und alle Listen der Hölle und gegen die ganze Welt unüberwindlich und unerschrocken standhält. Diesen festen Grund aber werden wir einzig und allein in Gottes Wort finden. Zudem besteht noch eine allgemeine Ursache, auf die man hier achten muß: wenn Gott dem Menschen die Fähigkeit nimmt, ein neues Dogma vorzubringen, so geschieht das dazu, daß er allein in der geistlichen Unterweisung unser Meister 788 sei, wie ja er allein auch der Wahrhaftige ist (Röm. 3,4), der nicht lügen noch trügen kann. Diese Ursache hat ihre Geltung nicht weniger für die ganze Kirche als für jeden einzelnen unter den Gläubigen.

9. Поэтому св. Пётр, очень хорошо усвоивший от своего Учителя, каким должно быть его служение, оставляет за собой и за другими только одно право - учить тому, что им было поручено. «Говорит ли кто, говори как слова Божии» (1 Пет 4:11), то есть смело, а не колеблясь, как те, кто не уполномочен свыше и не обладает величием души, требующимся для добрых служителей Бога. Что это, как не отказ от любых измышлений человеческого ума, кому бы они ни принадлежали, дабы в Церкви верующих преподавалось и постигалось только чистое Слово Божье? Что это, как не отмена всех человеческих указов, от кого бы они ни исходили, дабы исполнялись только веления Бога? Вот духовные «оружия, ... сильные Богом на разрушение твердынь» (2 Кор 10:4). Ими верные воители Божьи ниспровергают «замыслы и всякое превозношение, восстающее против познания Божия», и пленяют «всякое помышление в послушание Христу, и готовы наказать всякое непослушание» (2 Кор 10:4-6). Вот какова ясно определённая церковная власть, данная пастырям Церкви независимо от их наименования: Словом Божьим, служителями которого они поставлены, они могут смело вершить все дела и принуждать всякую мирскую славу, превозношение и силу к повиновению и покорности Божьему величию. Посредством этого Слова они имеют власть над всем миром; воздвигают здание Христа и разрушают царство Сатаны; пасут овец и прогоняют волков; увещеваниями и наставлениями направляют послушных; подвергают наставлению и принуждению непокорных и упорствующих; связывают и развязывают; если нужно, мечут громы и молнии - но всё это в Слове Божьем.

Однако между апостолами и их преемниками есть различие. Как уже было сказано, тексты апостолов запечатлены Св. Духом как подлинно Божьи. Преемники же не имеют иного служения, кроме научения тому, что уже содержится в священных текстах. Отсюда мы должны сделать вывод, что ни один верный служитель не имеет дозволения измышлять новые догматы веры, но должен просто придерживаться учения, предписанного Богом всем нам без исключения. При этом я имею в виду дозволенное не только каждому в отдельности, но и Вселенской Церкви в целом. Что касается отдельных лиц, то мы знаем, например, что cв. Павел был поставлен апостолом коринфян; однако он утверждает, что не берёт власть над их верой (2 Кор 1:24). Кто же дерзнёт теперь узурпировать власть, которую сам св. Павел считал себе не принадлежащей? Если бы он одобрил вседозволенность для пастырей, признав за ними право требовать безумной веры во всё, чему им вздумается учить, то у коринфян никогда не установился бы порядок, согласно которому два или три пророка должны говорить, а «прочие пусть разбирают». Если же другому из сидящих будет большее откровение, пусть он говорит, а первый замолчит (1 Кор 14:29-30). Этими словами апостол подчинил авторитет всех без исключения людей суду и проверке Словом Божьим.

Но кое-кто может заявить, что в отношении Вселенской Церкви дело обстоит иначе. Я отвечу, что св. Павел предвидел и это сомнение, когда в другом месте сказал: «Вера от слышания, а слышание от слова Божия» (Рим 10:17). Если вера зависит от одного лишь Слова Божьего, с ним одним соотносится и на нём одном утверждается, что может значить, спрашиваю я, слово всего мира? И в этом ни один человек, знающий, что такое вера, не может ни сомневаться, ни колебаться. Ибо вера должна стоять на таком прочном основании, чтобы пребывать неколебимой и непобедимой перед лицом Сатаны, всех злоумышлении ада и всех соблазнов мира. Но таким прочным основанием может быть только Слово Божье. Кроме того, есть ещё один универсальный довод, который мы должны учесть, а именно: Бог лишил людей способности создавать новые догмы, чтобы Он один был нашим Учителем и Наставником в духовном учении, ибо Он один верен и не может ни солгать, ни обмануть. И этот довод в одинаковой мере относится как ко всей Церкви, так и ко всякому верующему в отдельности.

 

10. | Isthaec vero quam diximus Ecclesiaed potestas, si cum ea conferatur qua se aliquot iam seculise in populo Dei venditarunt spiritualesf tyranni, qui Episcopos se et religionis Praesules falso vocaruntg, nihilo melior erit consensus quam Christo cum Belial. || Neque hic mihi propositum est exponere qualiter et quam indignis modis suam tyrannidem exercuerint: tantum referam doctrinam, quam Scriptis primum, deinde ferro et igni hodie tuentur. || Quoniam pro confesso sumunt, universale Concilium esse veram Ecclesiae imaginem, hoc principio sumpto, simul absque dubio statuunt, regi immediate a Spiritu sancto eiusmodi Concilia, ideoque errare non posseh 2. || Quum vero ipsi Concilia regant, imo constituant, re vera sibi vendicant quicquid contendunt deberi Conciliis. || Fidem igituri nostram suo arbitrio stare volunt et caderek ut quicquid ipsi utranque inl partem constituerint, firmum animis nostris statumque sit: ut sive quid probaverint, ipsum nobis nulla dubitatione probari: sive 143 quid damnaverint, ida quoque pro damnato esse oporteat. || Interim sua libidine contemptoque Dei verbo, cudunt dogmata, quibusb postea fidem hac rationec haberi postulantd. || Nec enim Christianume esse, nisi qui in omnia sua dogmata, tam affirmativa quam negativa certo consentiat: si non explicita fide, tamen implicitaf 1: || quia penes Ecclesiam sit condere novos fidei articulosg 2.

10. Or si ceste puissance est comparée avec celle de laquelle se vantent les tyrans spirituels, qui contrefont les Evesques et recteurs des ames, il n’y aura nulle meilleure similitude qu’entre Christ et Belial. Mon intention n’est pas d’exposer comment et en quel desordre ils ont exercé leur tyrannie: seulement je reciteray la doctrine laquelle ils defendent, premierement par livres et predication, puis apres par feu et par glaive. D’autant qu’ils tiennent pour une resolution certaine, qu’un Concile universel represente vrayement l’Eglise: se fondans sur ce principe, ils concluent sans aucune doute, que tous Conciles universels sont regiz directement du Sainct Esprit: et pourtant, qu’ils ne peuvent errer. Or comme ainsi soit qu’eux-mesmes regissent les Conciles, et mesme qu’ils les facent: tous ce qu’ils leur attribuent d’authorité, ils le prennent à la verité pour eux. Ils veulent donc que nostre foy se tienne debout, ou qu’elle tombe bas à leur plaisir: tellement que tout ce qu’ils auront arresté d’une part ou d’autre, nous soit ferme et resolu. S’ils ont rien approuvé, que nous le recevions sans aucun scrupule: s’ils ont rien condamné, que nous le tenions aussi pour condamné; cependant ils forgent à leur poste, et sans avoir esgard à la parolle de Dieu telles doctrines qu’ils veulent; ausquelles pour ceste seule raison ils entendent qu’on doit adjouster foy. Car ils n’estiment point qu’un homme soit Chrestien, sinon qu’il s’accorde à toutes leurs determinations, tant affirmatives que negatives: pour le moins de foy implicite, comme ils appellent: se fondant là dessus, qu’il est en l’authorité de l’Eglise de faire nouveaux articles de foy.

10. The Roman tyrants have taught a different doctrine—viz. that Councils cannot err, and, therefore, may coin new dogmas.

But if this power of the church which is here described be contrasted with that which spiritual tyrants, falsely styling themselves bishops and religious prelates, have now for several ages exercised among the people of God, there will be no more agreement396than that of Christ with Belial. It is not my intention here to unfold the manner, the unworthy manner, in which they have used their tyranny; I will only state the doctrine which they maintain in the present day, first, in writing, and then, by fire and sword. Taking it for granted, that a universal council is a true representation of the Church, they set out with this principle, and, at the same time, lay it down as incontrovertible, that such councils are under the immediate guidance of the Holy Spirit, and therefore cannot err. But as they rule councils, nay, constitute them, they in fact claim for themselves whatever they maintain to be due to councils. Therefore, they will have our faith to stand and fall at their pleasure, so that whatever they have determined on either side must be firmly seated in our minds; what they approve must be approved by us without any doubt; what they condemn we also must hold to be justly condemned. Meanwhile, at their own caprice, and in contempt of the word of God, they coin doctrines to which they in this way demand our assent, declaring that no man can be a Christian unless he assent to all their dogmas, affirmative as well as negative, if not with explicit, yet with implicit faith, because it belongs to the Church to frame new articles of faith.

10. Maar indien deze macht der kerk, over welke we gesproken hebben, vergeleken wordt met die macht, met welke reeds verscheidene eeuwen lang de geestelijke tirannen, die zich valselijk bisschoppen en leiders der religie genoemd hebben, zich bij het volk Gods hebben ingedrongen, dan zal de overeenstemming tussen die machten niet beter zijn dan die tussen Christus en Belial. En het is hier niet mijn voornemen om uiteen te zetten, op welke manier en op hoe onwaardige wijze zij hun tirannie hebben geoefend; ik zal slechts hun leer vermelden, die ze eerst met geschriften, en daarna tegenwoordig ook met vuur en zwaard beschermen. Aangezien ze het voor een uitgemaakte zaak houden, dat het algemeen concilie het ware beeld der kerk is, stellen ze, na dit beginsel aangenomen te hebben tegelijkertijd buiten twijfel, dat dergelijke conciliën onmiddellijk door de Heilige Geest geregeerd worden en daarom niet dwalen kunnen. En daar zij zelf de conciliën regeren, ja vormen, maken ze metterdaad aanspraak voor zich op alles wat ze beweren, dat aan de conciliën toekomt. Zij willen dus, dat ons geloof staat en valt naar hun goeddunken, zodat alles wat zij naar beide kanten vaststellen, voor onze harten vast en bepaald is; zodat indien zij iets goed keuren, het ook door ons zonder enige aarzeling goedgekeurd moet worden en indien zij iets veroordelen, het ook door ons veroordeeld moet zijn. Intussen smeden zij naar willekeur en met verachting van Gods Woord leerstukken, en eisen daarna dat deze geloofd zullen worden op deze manier. Immers ze zeggen, dat men geen Christen is, tenzij men al hun leerstukken, zowel bevestigende als ontkennende, vast aanneemt, indien niet met een helder, dan toch met een ingewikkeld geloof: omdat het aan de kerk staat nieuwe geloofsartikelen te maken.

10. Dritter Abschnitt: Gegen die eigenmächtige Lehrautorität der römischen Kirche (10-16). Der römische Anspruch

Wenn man nun aber die jetzt beschriebene Vollmacht der Kirche mit derjenigen vergleicht, deren sich schon einige Jahrhunderte lang die geistlichen Tyrannen, die sich „Bischöfe“ und „Vorsteher in der Religion“ nannten, im Volke Gottes gerühmt haben, dann werden diese beiden keineswegs besser zueinander stimmen als Christus und Belial. Ich habe hier nicht die Absicht auseinanderzusetzen, wie und auf wie empörende Weise sie ihre Tyrannei ausgeübt haben; nein, ich will nur ihre Lehre wiedergeben, die sie zunächst in ihren Schriften, dann aber auch heutzutage mit Feuer und Schwert verteidigen.

Sie nehmen es zunächst als ausgemacht an, daß ein allgemeines Konzil die wahre Darstellung (d.h. Repräsentation) der Kirche sei. Nachdem sie diesen Grundsatz einmal angenommen haben, stellen sie dann gleichzeitig als über jeden Zweifel erhaben den Satz auf, dergleichen Konzilien würden unmittelbar durch den Heiligen Geist regiert und könnten deshalb nicht irren. Da sie nun aber selbst die Konzilien regieren, ja, sie (in ihre Gewalt) einsetzen, so machen sie auf das, was nach ihrer Behauptung den Konzilien zukommt, tatsächlich selber Anspruch. Sie wollen also, daß unser Glaube nach ihrem Gutdünken steht und fällt, so daß also alles, was sie nach der einen oder anderen Richtung festgesetzt haben, für unsere Herzen fest und endgültig beschlossen sein soll: wenn sie also etwas gutgeheißen haben, so soll das gleiche auch von uns ohne jegliches Bedenken gebilligt werden, und wenn sie etwas verdammt haben, so soll es auch für uns als verdammt gelten. Unterdessen schmieden sie nach ihrer Willkür und unter Verachtung des Wortes Gottes Glaubenssätze zusammen und erheben dann die Forderung, man solle diesen auf Grund der obigen Ursache Glauben beimessen. Denn es sei, so behaupten sie, nur der ein Christ, der alle ihre Glaubenssätze, die behauptenden wie die verneinenden, mit Gewißheit annähme, und zwar wenn nicht mit „entwickeltem“, so doch mit „unentwickeltem“ Glauben - denn es liege eben bei der Kirche, neue Glaubensartikel zu machen.

10. Но если эту власть сравнить с той, которую присваивают себе духовные тираны, ложно именуемые епископами и кормчими душ, то сходство между ними окажется таким же, как между Христом и Велиаром [2 Кор 6:15]. Яне собираюсь рассказывать, как и какими недостойными средствами они осуществляют свою тиранию. Коснусь только учения, которое они защищают сперва книгами и проповедями, а потом огнём и мечом.

Они считают несомненным, что Вселенские Соборы являют собой истинный образ Церкви. На основании этого принципа они без колебаний заключают, что все Вселенские Соборы непосредственно направляются Св. Духом и потому не могут ошибаться. Но поскольку они сами руководят Соборами, более того, сами их образуют, то весь приписываемый Соборам авторитет они в действительности присваивают самим себе. Они хотят, чтобы наша вера держалась или рушилась по их прихоти - так, чтобы все принятое ими по тому или иному вопросу мы признавали как решённое и не подлежащее сомнению. Что они одобрят, то и мы должны безоговорочно принимать. Что они осудят, то и мы должны считать осуждённым. Тем временем они по своему усмотрению, не прислушиваясь к Слову Божьему, отливают учения по собственному вкусу и на одном этом основании требуют к ним веры, ибо они не признают христианином того, кто не соглашается со всеми их определениями, как утвердительными, так и отрицательными, питая к ним хотя бы простую, или имплицитную веру, как они её называют. При этом они исходят из того, что Церковь обладает властью утверждать новые догматы веры  (Clichtove. Antilutherus, I, XV, fol. 29b).

 

11. | Primum audiamus quibus argumentis hanc Ecclesiae datam authoritatem confirment: deinde videbimus quantum eos iuvet quod de Ecclesia allegant. || Praeclaras, inquiunt, promissiones habet Ecclesiah, quod nunquam a sponso suo Christo sit deserenda quin eius Spiritu ducatur in omnem veritatem3. || At vero ex promissionibus quas allegare solent, multae non minus fidelibus singulis, quam toti Ecclesiae datae sunti. || Nam tametsi duodecim Apostolis loquebatur Dominus, quum dicebatk, Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem seculi [Matt. 28. d. 20]4, item, Ego rogabo Patrem, et alium Paracletuml dabit vobism, Spiritum scilicetn veritatiso [Iohan. 14. b. 16]5, non tantump numero duodenario id promittebat, sed illis quoqueq singulis: imor aliis similiters discipulis vel quos iam assumpserat, vel qui postea accessuri erantt. Quum autem eiusmodiu promissiones, eximiae consolationis plenas sic interpretantur, 144 quasi nemini Christianorum datae sint, sed universae simul Ecclesiae: quid aliud quam Christianis omnibus fiduciama tollunt quae inde ad ipsos animandosb redire debuerat? Neque hic negoc quin tota fideliumd societas multiplicie donorum varietate instructa, longe ampliori et uberiorif caelestis sapientiae thesauro praedita sit, quam seorsum singuli: || neque hoc ita fidelibus communiter dictum esse volo quasi Spiritu intelligentiae et doctrinae ex aequog omnes polleanth: || sed quia concedendum non est adversariis Christi, ut ad defensionem malae causae Scripturam in alienum sensum detorqueant. Verum hoc omisso, simpliciter fateori || id quod res habet, Dominum perpetuo suis adesse, et eos Spiritu suo regere. Hunc Spiritum non esse erroris, ignorantiae, mendacii aut tenebrarum: sed certaek revelationis, sapientiae, veritatisl, ac lucis, a quo non fallaciter discant quae sibim donata sint [1. Cor. 2. c. 12]: hoc est, quae sit spes vocationis suae, et quae divitiae gloriae haereditatis Dei in sanctisn [Ephes. 1. d. 18]. || Verum quum primitias, et quendam duntaxat gustum eius Spiritus percipiant in hac carne fideles1, etiam qui excellentioribuso gratiis prae aliis donati sunt: nihil illis potius restat quam imbecillitatis suae conscios sese intra verbi Dei finesp sollicite continere: ne si proprio sensuq longius evagentur, a recta via protinus aberrentr, quatenus scilicet Spiritu illo adhuc vacui sunt, quo solo docente, verum a falso discerniturs. || Omnes enim cum Paulo fatentur, se nondum ad metam pertigisse [Philip. 3. c. 12]. Itaque ad quotidianum profectum magis contendunt quam perfectione gloriantur.

11. Premierement voyons de quels argumens ils s’aydent, pour monstrer que ceste puissance ait esté donnée à l’Eglise: puis apres nous verrons de quoy leur profite ce qu’ils alleguent, touchant l’Eglise. L’Eglise, disent-ils, est garnie de belles et excellentes promesses, de n’estre jamais abandonnée de Christ son espoux, qu’il ne la conduise par son Esprit à toute verité. Mais des promesses qu’ils ont coustume d’alleguer, il y en a une grande partie qui ne sont pas moins données à un chacun fidele en particulier, qu’à tonte l’Eglise ensemble. Car combien que Jesus Christ parloit aux douze Apostres, en leur disant, Je seray avec vous jusques à la fin du monde (Matth. 28:20). Item, Je prieray le Pere, et il vous donnera un autre consolateur, assavoir l’Esprit de verité (Jean 14:16, 17): toutesfois il ne promettoit point cela seulement au nombre des douze, mais à chacun d’eux, voire mesme à ses disciples, lesquels il avoit desja esleuz, ou devoit eslire apres. Or quand ils interpretent tellement ces promesses pleines de singuliere consolation, comme si elles n’estoyent données à nul des Chrestiens, mais à toute l’Eglise ensemble, que font-ils autre chose qu’oster à chacun Chrestien la consolation qui luy en devoit venir pour luy donner tant plus de fiance? Je ne nie pas icy, que la compagnie des fideles garnie de ceste diversité de graces, ne soit ensemble beaucoup plus riche de toute sapience celeste que chacun n’est à part: mais je veux seulement debattre, que perversement ils tirent les parolles de nostre Seigneur en autre sens qu’elles n’ont esté dites. Nous confessons donc (comme la verité est) que le Seigneur eternellement assiste aux siens, et qu’il les conduit de son Esprit: que cest Esprit n’est pas d’erreur, ignorance, mensonge ou tenebres: mais de revelation, verité, sapience et lumiere: duquel ils puissent sans tromperie apprendre quelles choses leur sont données de Dieu (1 Cor. 2:12): c’est à dire: quelle est l’esperance de leur vocation, et quelles sont les richesses de la gloire de l’heritage de Dieu, et combien est excellente la grandeur de sa vertu sus tous les croyans (Ephes. 1:18, 19). Mais comme ainsi soit que les fideles reçoyvent seulement quelque goust et commencement de cest Esprit en ceste chair, mesmes ceux qui par dessus les autres sont pleins de richesses et graces de Dieu: il ne reste rien meilleur, sinon qu’en reeognoissant leur imbecilité, ils se contiennent soigneusementsous les termes de la parolle de Dieu: de peur que s’ils vouloyent proceder outre par leurs sens, ils ne desvoyent incontinent de la droite voye. Et à dire vray, il ne faut douter, que s’ils venoyent à decliner le moins du monde de ceste parolle. qu’ils ne s’abusassent à chacun coup, c’est assavoir d’autant qu’ils sont encores en partie vuydes de cest Esprit, par le seul enseignement duquel on discerne la verité du mensonge. Car tous confessent avec sainct Paul, qu’ils ne sont pas encore venuz au but (Phil. 3:12): pourtant ils continuent de jour en jour à profiter, plustost que de se glorifier en perfection.

11. Answer to the Papistical arguments for the authority of the Church. Argument, that the Church is to be led into all truth. Answer. This promise made not only to the whole Church, but to every individual believer.

First, let us hear by what arguments they prove that this authority was given to the Church, and then we shall see how far their allegations concerning the Church avail them. The Church, they say, has the noble promise that she will never be deserted by Christ her spouse, but be guided by his Spirit into all truth. But of the promises which they are wont to allege, many were given not less to private believers than to the whole Church. For although the Lord spake to the twelve apostles, when he said, “Lo! I am with you alway, even unto the end of the world” (Mt. 28:20); and again, “I will pray the Father, and he shall give you another Comforter, that he may abide with you for ever: even the Spirit of truth” (John 14:16, 17), he made these promises not only to the twelve, but to each of them separately, nay, in like manner, to other disciples whom he already had received, or was afterwards to receive. When they interpret these promises, which are replete with consolation, in such a way as if they were not given to any particular Christian but to the whole Church together, what else is it but to deprive Christians of the confidence which they ought thence to have derived, to animate them in their course? I deny not that the whole body of the faithful is furnished with a manifold variety of gifts, and endued with a far larger and richer treasure of heavenly wisdom than each Christian apart; nor do I mean that this was said of believers in general, as implying that all possess the spirit of wisdom and knowledge in an equal degree: but we are not to give permission to the adversaries of Christ to defend a bad cause, by wresting Scripture from its proper meaning. Omitting this, however, I simply hold what is true—viz. that the Lord is always present with his people, and guides them by his Spirit. He is the Spirit,397not of error, ignorance, falsehood, or darkness, but of sure revelation, wisdom, truth, and light, from whom they can,without deception, learn the things which have been given to them (1 Cor. 2:12); in other words, “what is the hope of their calling, and what the riches of the glory of their inheritance in the saints” (Eph. 1:18). But while believers, even those of them who are endued with more excellent graces, obtain in the present life only the first-fruits, and, as it were, a foretaste of the Spirit, nothing better remains to them than, under a consciousness of their weakness, to confine themselves anxiously within the limits of the word of God, lest, in following their own sense too far, they forthwith stray from the right path, being left without that Spirit, by whose teaching alone truth is discerned from falsehood. For all confess with Paul, that “they have not yet reached the goal” (Phil. 3:12). Accordingly, they rather aim at daily progress than glory in perfection.

11. Laat ons eerst horen, met welke bewijzen zij bevestigen, dat aan de kerk dit gezag gegeven is; daarna zullen wij zien, hoeveel hen datgene, wat zij over de kerk aanvoeren, helpt. De kerk, zeggen ze, heeft heerlijke beloften, dat ze nooit door haar Bruidegom Christus verlaten zal worden, maar door zijn Geest geleid zal worden in alle waarheid. Maar van de beloften, die zij plegen aan te voeren, zijn vele evenzeer aan ieder gelovige afzonderlijk als aan de gehele kerk gegeven. Want ofschoon de Here tot de twaalf apostelen sprak, toen Hij zeide (Matt. 28:20) "Ziet, Ik ben met ulieden tot de voleinding der wereld", evenzo (Joh. 14:16) "Ik zal de Vader bidden, en Hij zal u een andere Trooster geven, namelijk de Geest der waarheid", beloofde Hij dat niet slechts aan het getal der twaalven, maar ook aan ieder van hen afzonderlijk; ja ook aan de andere discipelen, die Hij reeds aangenomen had, of die later tot Hem zouden komen. Wanneer ze nu zulke beloften, die vol zijn van uitnemende vertroosting, zo uitleggen, alsof ze aan niemand der Christenen persoonlijk, maar aan de ganse kerk tegelijk gegeven zijn, wat doen ze dan anders dan aan alle Christenen het vertrouwen ontnemen, dat daaruit tot hun bemoediging behoorde voort te komen? En ik ontkent niet, dat het ganse gezelschap der gelovigen, met veelvuldige verscheidenheid der gaven toegerust, in het bezit is van een veel groter en overvloediger schat der hemelse wijsheid dan iedere gelovige op zichzelf; en ik bedoel ook niet, dat dit tot de gelovigen in het algemeen zo gezegd is, alsof ze allen gelijkelijk de Geest der kennis en der leer bezaten; maar ik zeg het, omdat men de tegenstanders van Christus niet mag toestaan, dat ze ter verdediging van een slechte zaak de Schrift tot een verkeerde zin verdraaien. Maar, dit daargelaten, ik belijd eenvoudig, wat de waarheid is, dat de Here de zijnen voortdurend bijstaat en hen met zijn Geest regeert (1 Cor. 2:12) Dat deze Geest niet is een Geest der dwaling, der onwetendheid, der leugen of der duisternis; maar een Geest van gewisse openbaring, wijsheid, waarheid en licht; van welke zij onbedriegelijk leren wat hun geschonken is, dat is, welke zij de hoop hunner roeping en welke de rijkdom der heerlijkheid van de erfenis Gods in de heiligen (Ef. 1:18) Maar aangezien de gelovigen, ook zij, die met uitnemender gaven boven de anderen begiftigd zijn, in dit vlees de eerstelingen en slechts een smaak van die Geest ontvangen, blijft hun niets beters over, dan dat ze zich, van hun zwakheid bewust, nauwkeurig, binnen de perken van Gods Woord houden; opdat ze niet, indien ze door hun eigen gevoelen te ver wegdolen, terstond van de rechte weg afdwalen, namelijk voorzover ze nog verstoken zijn van die Geest, door wiens onderricht alleen het ware van het valse onderscheiden wordt. Want allen bekennen met Paulus (Filip. 3:12) dat ze de eindpaal nog niet bereikt hebben. Daarom streven ze meer naar dagelijkse vooruitgang dan dat ze roemen in volmaaktheid.

11. Die Gegenwart Christi bei seiner Kirche hebt die Bindung an das Wort nicht auf

Wir wollen nun zunächst hören, mit welchen Beweisgründen sie es bekräftigen, daß der Kirche eine solche Autorität gegeben sei; dann wollen wir zusehen, wieviel ihnen das, was sie bezüglich der Kirche anführen, helfen kann.

Die Kirche, so sagen sie, besitzt herrliche Verheißungen, daß sie von Christus, ihrem Bräutigam, niemals verlassen werden, sondern von seinem Geiste „in alle Wahrheit geleitet“ werden wird (vgl. Joh. 16,13).

Aber nun sind von den Verheißungen, die sie anzuführen pflegen, viele ebensowohl jedem einzelnen Gläubigen wie der gesamten Kirche gegeben. Denn wenn der Herr sprach: „Siehe, ich bin bei euch ... bis an der Welt Ende“ (Matth. 28,20), oder ebenso: „Ich will den Vater bitten, und er soll euch einen anderen Tröster geben ..., den Geist der Wahrheit“ (Joh. 14,16f.), so richtete er diese Worte zwar an die zwölf Apostel, aber er gab diese Verheißung nicht nur der Zwölfzahl, sondern auch jedem einzelnen von ihnen insonderheit, ja, in gleicher Weise auch anderen Jüngern, die er bereits angenommen hatte oder die später noch hinzukommen sollten. Wenn die Römischen also derartige Verheißungen, die so voll herrlichen Trostes sind, dergestalt auslegen, als ob sie keinem unter den Christenmenschen (für sich allein) gegeben wären, sondern der gesamten Kirche insgemein - was tun sie dann anders, als daß sie allen Christen die Zuversicht nehmen, die aus diesen Verheißungen zu ihrer Ermutigung hätte kommen sollen? Ich bestreite nun hier nicht, 789 daß die ganze Gemeinschaft der Gläubigen, die doch mit einer vielfachen Mannigfaltigkeit von Gaben ausgerüstet ist, einen viel reicheren und völligeren Schatz himmlischer Weisheit zum Geschenk erhalten hat als jeder einzelne für sich allein; auch bin ich nicht der Meinung, daß jene Zusage allen Gläubigen miteinander in dem Sinne gegeben sei, als ob sie alle gleichermaßen mit jenem Geist des Verstehens und der Unterweisung begabt wären; nein, ich sage das nur, weil man den Widersachern Christi nicht erlauben darf, daß sie die Schrift zur Verteidigung einer bösen Sache in einem ihr fremden Sinn verdrehen.

Aber ich lasse das beiseite und bekenne schlicht, wie es sich auch tatsächlich verhält, daß der Herr immerfort den Seinen gegenwärtig ist und sie mit seinem Geist regiert. Dieser ist nun, so bekenne ich weiter, nicht ein Geist des Irrtums, der Unwissenheit, der Lüge oder der Finsternis, sondern ein Geist gewisser Offenbarung, ein Geist der Weisheit, der Wahrheit und des Lichtes, von dem die Gläubigen ohne Trug lernen, was ihnen geschenkt ist (1. Kor. 2,12), das heißt: „welche da sei die Hoffnung ihrer Berufung, und welcher sei der Reichtum seines herrlichen Erbes bei seinen Heiligen“ (Eph. 1,18). Aber da die Gläubigen in diesem Fleische bloß die „Erstlinge“ und einen gewissen Geschmack dieses Geistes empfangen - auch die, welche vor anderen mit hervorragenderen Gnadengaben beschenkt sind -, so bleibt ihnen nichts Besseres übrig, als daß sie sich, ihrer Schwachheit wohl bewußt, sorglich innerhalb der Grenzen des Wortes Gottes halten, damit sie nicht, wenn sie nach ihrem eigenen Sinn allzu weit ausschweifen, alsbald vom rechten Wege abirren, sofern sie nämlich jenes Geistes, durch dessen Unterweisung allein Wahrheit und Lüge unterschieden werden, noch ledig sind. Denn alle bekennen mit Paulus, daß sie das Endziel noch nicht erreicht haben (Phil. 3,12). Und deshalb streben sie mehr nach dem täglichen Fortschreiten, als daß sie sich etwa der Vollkommenheit rühmten!

11. Сначала рассмотрим доводы, на основании которых они доказывают наличие такой власти у Церкви. А затем мы увидим, как им помогает всё сказанное относительно Церкви.

Церковь, говорят они, имеет славные и чудные обетования, что никогда не будет оставлена своим Супругом - Христом. Он наставит её Духом Своим на всякую истину. Но большая часть тех обетовании, на которые они обычно ссылаются, относится ко всякому верующему в отдельности в той же мере, что и ко всей Церкви в целом. Хотя Иисус Христос обращается к двенадцати апостолам со словами: «Я с вами во все дни до скончания века» (Мф 28:20), а также «Я умолю Отца, и даст вам другого Утешителя, ... Духа истины» (Ин 14:16-17), - тем не менее Он обещает это не только всем двенадцати вкупе, но и каждому из них, а также тем ученикам, кто последует за ними, - кого Он уже избрал или присовокупит в дальнейшем. Толкуя эти обетования, несущие утешение всякому человеку, таким образом как если бы они были даны не каждому христианину, но лишь Церкви в целом, чего достигают наши противники? Только одного: они лишают каждого отдельного христианина того утешения, которое должно было бы ещё сильнее укрепить его веру. Я отнюдь не отрицаю, что сообщество верующих с его многообразием благодатных даров в совокупности гораздо богаче всякой небесной мудростью, чем каждый верующий в отдельности. Но мы не должны допускать, чтобы они искажали смысл слов, сказанных Господом,

Итак, в согласии с истиной мы исповедуем, что Господь вечно пребывает со своими верными и направляет их своим Духом; что этот Дух не есть дух заблуждения, невежества, лжи или тьмы, но Дух откровения, истины, ведения и света, неложно наставляющий верующих в том, что даровано им от Бога (1 Кор 2:12), а именно: в чём состоит надежда их призвания, каково богатство славного наследия Божьего и как безмерно величие могущества Его во всех верующих (Эф 1:18-19). Но верующие, даже наиболее одаренные богатствами благодати Божьей, во плоти получают лишь начаток и некоторое предвкушение этого Духа [Рим 8:23]. Поэтому для них лучше всего будет признать свою немощь и тщательно придерживаться границ Слова Божьего из опасения, что если они предпочтут действовать по собственному разумению, то сразу же собьются с истинного пути. По правде говоря, не подлежит сомнению, что малейшее отклонение от Слова Божьего тут же ведёт к заблуждению: ведь верующие насколько отклонились - настолько лишены Духа, по научению которого только и можно отделить истину от лжи. Ибо вслед за св. Павлом все признают, что ещё не достигли совершенства (Флп 3:12), и поэтому день за днём скорее стремятся к нему, чем хвалятся якобы достигнутым совершенством.

 

12. Sed excipient, quicquid partim sanctorum unicuique tribuitur, id penitus et ad plenum competere in ipsam Ecclesiam. Hoc tametsi habet nonnullam veri speciem, verum tamen esse nego. Sic quidem singulis membris distribuit Deus dona Spiritus 145 sui ad mensuram1, ut corpori universo nihil desit necessarium, ubi dona ipsa in commune conferuntur. Verum tales sunt semper Ecclesiae divitiae, ut multum desit ad summam illam perfectionem quam adversarii nostri iactant. Nec ideo ulla in parte destituitur Ecclesia quin semper habeat quantum satis sit: novit enim Dominus quid eius necessitas requirat. Verum ut eam sub humilitate et pia modestia contineat, non plus ei largitur quam novit expedire. Scio quid hic quoque obiectare soleant, || Ecclesiam scilicet mundatam esse lavacro aquae in verbo vitae: ut esset sine ruga et macula [Ephes. 5. f. 26a]2: et ideo alibi vocari columnam et firmamentum veritatis [1. Tim. 3. d. 15]3. Verum priore loco magis doceturb || quid quotidie operetur in eac Christus, quam quid iam perfecerit. Nam si omnes suosd in dies sanctificat, expurgat, expolit, maculis abstergit: certe adhuc naevis ac rugis quibusdam aspersos esse, eorumquee sanctificationi deesse nonnihil constat. Ecclesiam vero sanctam etf immaculatam iam penitus ac omni ex parteg censere, cuius membra omnia maculosa et nonnihil impura sint, quam inane ac fabulosum est? Verum est || igitur, sanctificatam esse Ecclesiam a Christoh; || at eius sanctificationis initium hic duntaxat visitur: finis vero et solidum complementum extabit quum Sanctus sanctorum Christus sua eami sanctitate vere et in solidumk implebit. || Verum est etiam deletas esse eius maculas et rugas: sed ita ut quotidie adhuc deleantur, donec suo adventu Christus quicquid residuum est, penitus auferat. Nisi enim hoc recipimus, necesse erit ut cum Pelagianis asseramus, perfectam esse fidelium iustitiam in hac vita4: cum Catharis et Donatistis, nullam in ecclesia infirmitatem feramus5 l. || Alter locus ut alibi 146 vidimus a 1, prorsus alium habet sensum quam intendunt. Ubi enim Timotheum instituit Paulus, et ad verum Episcopi officium formavit, dicit se ideo fecisse, ut sciat qualiter oporteat ipsum versari in Ecclesia. Ac quo maiori religione et studio in eam rem intentus esset, subiungit Ecclesiam ipsam esse columnam ac stabilimentum veritatis. || Quid autem aliud sibi volunt haec verba, quam in Ecclesia conservari Dei veritatem, praedicationis scilicet ministerio? Quemadmodum alibi docet, Christum dedisse Apostolos, Pastores atque Doctores, ne amplius circunferamur quolibet vento doctrinae, aut ab hominibus deludamur: sed vera Filii Dei cognitione illuminati, omnes simul occurramus in fidei unitatem [Ephes. 4. b. 11]2 b. || Quod ergo non extinguitur in mundo veritas, sed salva perstat, id fit quod fidam habet custodem Ecclesiam, cuius opera et ministerio sustinetur. Atqui si haec custodia in ministerio Prophetico et Apostolico sita est, sequitur totam inde pendere, si verbum Domini fideliter conservetur, suamque puritatem retineat.

12. Mais ils repliqueront que ce qui est attribué en partie à chacun des saincts, compete du tout entierement à l’Eglise. La response, Combien qu’il semble advis que cela ait apparence de verité: toutesfois je nie qu’il soit vray. Je confesse bien que nostre Seigneur distribue par mesure les dons de son esprit à chacun membre de son corps, en sorte que rien ne defaut au corps universel, quand tous les dons sont conferez ensemble. Mais les richesses de l’Eglise sont tousjours telles, qu’elles sont bien loin de ceste souveraine perfection, laquelle pretendent noz adversaires. Combien que l’Eglise n’est pas destituée en rien, qu’elle n’ait tousjours ce dont elle a besoin: car le Seigneur cognoist ce qui est requis pour sa necessité. Mais afin de l’entretenir en humilité et modestie, il ne luy donne pas plus que ce qu’il cognoist luy estre expedient. Je say aussi qu’ils ont accoustumé d’objecter ce que dit sainct Paul, que Christ a purgé son Eglise au Baptesme d’eau en la parolle de vie pour se la rendre glorieuse espouse, n’ayant tache ne ride: mais afin qu’elle soit saincte et immaculée: (Ephes. 5:25–27) et que pour ceste raison il la nomme en un autre lieu, Piliier et firmament de verité (1 Tim. 3:15). Quant au premier, il monstre plus ce que continue de faire tous les jours Christ en ses esleuz, que ce qu’il a desja parfait. Car si de jour en jour il les sanctifie, purge, polist et nettoye de leurs taches, certainement il appert qu’ils sont encores ridez et maculez, et qu’il defaut quelque chose à leur sanctification. Davantage, estimer l’Eglise desja saincte et immaculée, de laquelle les membres soyent encore souillez et immondes, n’est-ce pas pure moquerie? Il est donc vray que Christ a lavé son Eglise au Baptesme d’eau par la parolle de vie: c’est à dire, qu’il l’a purgée par la remission des pechez: de laquelle purgation le Baptesme est enseigne: et l’a purgée pour la sanctifier; mais de ceste sanctification, le commencement tant seulement en apparoist icy: la fin et l’accomplissement en sera entier, quand Christ le sainct des saincts l’aura remplie du tout de sa saincteté. Il est vray aussi que les rides et macules d’icelle sont effacées: mais c’est tellement, que de jour en jour elles s’effacent encores, jusques à ce que Christ par son advenement oste entierement ce qui en reste. Car si nous ne confessons cela, il nous sera necessaire de consentir avec les Pelagiens, que la justice des fideles est parfaite en ce monde: item, de dire avec les Cathares et Donatistes, que ce n’est point Eglise, où il y a quelque infirmité; or noz adversaires mesmes tiennent tous ceux-là pour heretiques. L’autre passage, comme nous avons veu ailleurs, a un sens tout divers de celuy qu’ils pretendent. Car apres que sainct Paul a instruict Timothée en office d’Evesque, il adjouste qu’il luy a monstré une telle leçon, afin qu’il sache comme il luy faut converser en l’Eglise de Dieu. Et afin de monstrer mieux l’importance de la chose, il dit aussi qu’icelle Eglise est Pillier et firmament de la verité. Or que signifient ces parolles autre chose, sinon que la verité de Dieu est conservée en l’Eglise par le ministere de la predication? comme il le declaire en autre lieu en disant, Jesus Christ a donné des Apostres, des Pasteurs et docteurs, afin que nous ne soyons plus esbranlez et transportez à tout vent de doctrine, ou deceuz par l’astuce des hommes: mais qu’estans illuminez à la cognoissance du Fils de Dieu, nous soyons tous reduits en unité de foy (Ephes. 4:11–15). Pourtant, ce que la verité n’est point esteinte au monde, mais qu’elle demeure en vigueur, cela se fait d’autant que l’Eglise est gardienne seure et fidele pour la maintenir, à ce qu’elle ne dechée point. Or si ceste garde que l’Eglise en fait, est située au ministere des Prophetes et Apostres, il s’ensuit que le tout depend de là, que la parolle de Dieu soit entrevue en sa pureté.

12. Answers continued.

But it will be objected, that whatever is attributed in part to any of the saints, belongs in complete fulness to the Church. Although there is some semblance of truth in this, I deny that it is true. God, indeed, measures out the gifts of his Spirit to each of the members, so that nothing necessary to the whole body is wanting, since the gifts are bestowed for the common advantage. The riches of the Church, however, are always of such a nature, that much is wanting to that supreme perfection of which our opponents boast. Still the Church is not left destitute in any part, but always has as much as is sufficient, for the Lord knows what her necessities require. But to keep her in humility and pious modesty, he bestows no more on her than he knows to be expedient. I am aware, it is usual here to object, that Christ hath cleansed the Church “with the washing of water by the word: that he might present it to himself a glorious Church, not having spot or wrinkle” (Eph. 5:26, 27), and that it is therefore called the “pillar and ground of the truth” (1 Tim. 3:15). But the former passage rather shows what Christ daily performs in it, than what he has already perfected. For if he daily sanctifies all his people, purifies, refines them, and wipes away their stains, it is certain that they have still some spots and wrinkles, and that their sanctification is in some measure defective. How vain and fabulous is it to suppose that the Church, all whose members are somewhat spotted and impure, is completely holy and spotless in every part? It is true, therefore, that the Church is sanctified by Christ, but here the commencement of her sanctification only is seen; the end and entire completion will be effected when Christ, the Holy of holies, shall truly and completely fill her with his holiness. It is true also, that her stains and wrinkles have been effaced, but so that the process is continued every day, until Christ at his advent will entirely remove every remaining defect. For unless we admit this, we shall be constrained to hold with the Pelagians, that the righteousness of believers is perfected in this life: like the Cathari and Donatists we shall tolerate no infirmity in398the Church.1 The other passage, as we have elsewhere seen (chap. 1 sec. 10), has a very different meaning from what they put upon it. For when Paul instructed Timothy, and trained him to the office of a true bishop, he says, he did it in order that he might learn how to behave himself in the Church of God. And to make him devote himself to the work with greater seriousness and zeal, he adds, that the Church is the pillar and ground of the truth. And what else do these words mean, than just that the truth of God is preserved in the Church, and preserved by the instrumentality of preaching; as he elsewhere says, that Christ “gave some, apostles; and some, prophets; and some, evangelists; and some, pastors and teachers;” “that we henceforth be no more children, tossed to and fro, and carried about with every wind of doctrine, by the sleight of men, and cunning craftiness, whereby they lie in wait to deceive; but, speaking the truth in love, may grow up into him in all things, who is the head, even Christ”? (Eph. 4:11, 14, 15) The reason, therefore, why the truth, instead of being extinguished in the world, remains unimpaired, is, because he has the Church as a faithful guardian, by whose aid and ministry it is maintained. But if this guardianship consists in the ministry of the Prophets and Apostles, it follows, that the whole depends upon this—viz. that the word of the Lord is faithfully preserved and maintained in purity.

12. Maar zij zullen hier tegen inbrengen, dat al wat aan een ieder der heiligen voor een deel gegeven wordt, geheel en al en ten volle aan de kerk zelf toekomt. Ofschoon dit enige schijn van waarheid heeft, ontken ik toch, dat het waar is. God heeft wel aan ieder deel afzonderlijk de gaven zijns Geestes met mate zo uitgedeeld, dat aan het ganse lichaam niets noodzakelijks ontbreekt, wanneer de gaven zelf ten algemenen nutte geschonken worden. Maar de rijkdommen der kerk zijn altijd zodanig, dat er veel ontbreekt tot die hoge volmaaktheid, van welke onze tegenstanders roemen. En daarom wordt de kerk niet in enig opzicht in de steek gelaten, dat ze niet zou hebben, wat genoeg is; want de Here weet, wat haar noodzaak eist. Maar om haar in nederigheid en vrome bescheidenheid te houden, geeft Hij haar niet meer, dan Hij weet, dat nuttig is. Ik weet, wat ze ook hier plegen tegen te werpen, namelijk, dat de kerk gereinigd is door het bad des waters door het Woord des Levens, opdat ze zou zijn zonder rimpel en vlek (Ef. 5:26) en dat ze daarom elders genoemd wordt de pilaar en vastigheid der waarheid (1 Tim. 3:15) Maar in de eerste plaats wordt meer geleerd, wat Christus dagelijks in haar werkt, dan wat Hij reeds voltooid heeft. Want indien Hij allen dagelijks heiligt, reinigt, polijst, van vlekken zuivert, dan is het ongetwijfeld zeker, dat ze nog met enige vlekken en rimpels besprenkeld zijn en dat aan hun heiligmaking iets ontbreekt. Maar de kerk reeds voor heilig en geheel en al in alle opzichten voor onbevlekt te houden, terwijl al haar leden bevlekt en in enig opzicht onrein zijn, hoe ijdel en ongelooflijk is dat! Het is dus waar, dat de kerk door Christus geheiligd is; maar van alle heiligmaking wordt hier slechts het begin gezien; het einde echter en de algehele vervulling zal komen, wanneer de Heilige der heiligen, Christus, haar met zijn heiligheid waarlijk en ten volle zal vervullen. Het is ook waar, dat haar vlekken en rimpels uitgedaan zijn; maar zo, dat ze nog dagelijks uitgedaan worden, totdat Christus door zijn komst al wat nog over is, geheel zal wegnemen. Want wanneer we dit niet aannemen, zullen we met de Pelagianen moeten beweren, dat de rechtvaardigheid der gelovigen in dit leven volmaakt is, met de Katharen en Donatisten, dat wij in de kerk geen zwakheid dragen. De andere plaats heeft, gelijk we elders gezien hebben, een geheel andere zin, dan zij beweren. Want wanneer Paulus Timotheus onderwezen en tot het ware ambt van opziener gevormd heeft, zegt hij, dat hij dat daarom gedaan heeft, opdat hij zou weten, hoe hij in de kerk moest verkeren. En opdat hij zich met des te groter nauwgezetheid en ijver tot die zaak zou inspannen, voegt hij er bij, dat de kerk zelf is de pilaar en vastigheid der waarheid. En wat betekenen die woorden anders dan dat in de kerk Gods waarheid bewaard wordt, namelijk door de dienst der prediking? Evenals hij elders (Ef. 4:11) leert, dat Christus gegeven heeft apostelen, herders en leraars, opdat we niet meer door allerlei wind van leer zouden worden omgevoerd, of door de mensen zouden bedrogen worden, maar opdat wij, door de ware kennis van Gods Zoon verlicht, allen zouden komen tot de enigheid des geloofs. Dat dus de waarheid in de wereld niet wordt uitgedoofd maar behouden blijft, dat komt, omdat ze tot haar getrouwe bewaakster de kerk heeft, door wier bemoeiing en dienst zij wordt onderhouden. Maar indien deze bewaking gelegen is in de profetische en apostolische dienst, dan volgt daaruit, dat ze geheel daarvan afhangt, indien Gods Woord getrouw wordt bewaard en zijn zuiverheid behoudt.

12. Keine Unfehlbarkeit der Kirche

Unsere Widersacher werden jedoch den Einwand machen, es komme doch das, was stückweise jedem einzelnen unter den Heiligen zugesprochen wird, gänzlich und vollkommen der Kirche selber zu. Obwohl dies nun einigermaßen den Schein der Wahrheit hat, so behaupte ich doch, daß es nicht wahr ist. Zwar hat Gott die Gaben seines Geistes an jedes einzelne Glied „nach dem Maß“ (Eph. 4,7) dergestalt ausgeteilt, daß, wofern die Gaben selbst dem allgemeinen Nutzen zugewandt werden, dem gesamten Leibe nichts Notwendiges abgeht. Aber die Reichtümer der Kirche sind allezeit von der Art, daß noch sehr viel zu jener höchsten Vollkommenheit fehlt, die unsere Widersacher rühmen. Und doch hat die Kirche deswegen in keinem Stück solchen Mangel, daß sie etwa nicht allezeit soviel hätte, wie notwendig ist; denn der Herr weiß, was ihre Notdurft erfordert. Aber um sie in der Demut und in frommer Bescheidenheit zu halten, reicht er ihr nicht mehr dar, als ihr, wie er weiß, nützlich ist.

Ich weiß, was sie auch hier gewöhnlich für einen Einwand machen: sie sagen nämlich, die Kirche sei doch „gereinigt durch das Wasserbad im Wort“ des Lebens, auf daß sie „nicht habe einen Flecken oder Runzel“ (Eph. 5,26f.), und deshalb werde sie an anderer Stelle „ein Pfeiler und eine Grundfeste der Wahrheit“ genannt (1. Tim. 3,15).

Aber an der ersteren Stelle wird mehr dargelegt, was Christus Tag für Tag an seiner Kirche wirkt, als was er bereits vollendet hat. Denn wenn er all die Seinen von Tag zu Tag heiligt, reinigt, glättet und von ihren Flecken säubert, so steht jedenfalls fest, daß sie noch mit allerlei Flecken und Runzeln bedeckt sind und daß an ihrer Heiligung noch manches fehlt. Wie töricht und unglaubwürdig ist es dann aber, die Kirche bereits durch und durch und in jeder Hinsicht für heilig und unbefleckt zu halten, wo doch alle ihre Glieder noch befleckt und einigermaßen unrein sind! Es ist also wahr, daß die Kirche durch Christus geheiligt ist; 790 aber hier tritt bloß der Anfang dieser Heiligung in die Erscheinung, ihr Ende dagegen und ihre vollkommene Erfüllung wird dann vorhanden sein, wenn sie Christus, der Heilige der Heiligen, wahrhaft und vollkommen mit seiner Heiligkeit erfüllen wird. Wahr ist auch, daß ihre Flecken und Runzeln getilgt sind, aber doch so, daß sie noch Tag für Tag getilgt werden, bis Christus durch sein Kommen alles gänzlich wegnimmt, was noch übrig ist. Denn wenn wir das nicht annehmen, so müssen wir notwendig mit den Pelagianern behaupten, die Gerechtigkeit der Gläubigen sei schon in diesem Leben vollkommen, oder wir müssen mit den Katharern und Donatisten dazu kommen, keinerlei Schwachheit in der Kirche zu ertragen.

Die andere Stelle (1. Tim. 3,15) hat, wie wir anderwärts gesehen haben (vgl. Kap. 2, Sektion 1), einen völlig anderen Sinn, als sie ihr geben wollen. Paulus hat da nämlich zuvor den Timotheus belehrt und zum rechten Amt eines Bischofs unterwiesen, und jetzt (1. Tim. 3,14f.) sagt er, er habe das zu dem Zweck getan, daß Timotheus nun wüßte, wie er in der Kirche „wandeln“ sollte. Und damit sich nun Timotheus mit um so größerer Ehrfurcht und um so größerem Eifer dafür einsetzt, fügt Paulus hinzu, die Kirche selbst sei „ein Pfeiler und eine Grundfeste der Wahrheit“. Was sollen nun aber diese Worte anders bedeuten, als daß in der Kirche die Wahrheit Gottes gewahrt wird, nämlich durch das Predigtamt? So lehrt er auch an anderer Stelle, Christus habe Apostel, Hirten und Lehrer gegeben, damit wir uns nicht mehr von jeglichem „Wind der Lehre“ umtreiben oder von den Menschen zu Narren halten lassen, sondern vielmehr, von der wahren Erkenntnis des Sohnes Gottes erleuchtet, alle miteinander zur Einheit des Glaubens herzueilen (Eph. 4,1-11). Daß also die Wahrheit in der Welt nicht ausgelöscht wird, sondern unversehrt erhalten bleibt, das kommt daher, daß sie zu ihrer getreuen Hüterin die Kirche hat, durch deren Arbeit und Dienst sie getragen wird. Wenn aber diese Wacht im prophetischen und apostolischen Amte gelegen ist, dann ergibt sich, daß sie voll und ganz davon abhängt, ob das Wort des Herrn treu bewahrt wird und seine Reinheit behält.

12. Они возразят, что частично данное каждому из святых в целом принадлежит всей Церкви. Вот мой ответ: хотя внешне это и кажется истиной, я отрицаю, что это истина. Я согласен с тем, что Господь распределяет дары Духа по мере, данной каждому из членов его Тела, так что по совокупности даров всё Тело не испытывает недостатка ни в чём. Но богатства Церкви весьма далеки от того высшего совершенства, на которое притязают наши противники. Не то чтобы Церковь была лишена чего-то, в чём она нуждается. Ибо Господь знает, что ей надобно. Однако для того чтобы удерживать ее в скромности и смирении, Он даёт ей не более, как Он знает, необходимого ей.

Мне известна также их привычка ссылаться на слова св. Павла о том, что Христос очистил свою Церковь «банею водною, посредством слова; чтобы представить её Себе славною Церковью, не имеющею пятна или порока, ... но дабы она была свята и непорочна» (Эф 5:26-27). По этой причине в другом месте св. Павел называет Церковь «столпом и утверждением истины» (1 Тим 3:15).

Что касается первой цитаты, она указывает, скорее, на то, что Христос ежедневно и непрерывно вершит в своих избранных, чем на уже достигнутое совершенство. Ибо если Он день за днём их освящает, очищает, омывает и стирает с них пятна, это несомненно свидетельствует о том, что в них ещё есть пятна и пороки и что для освящения им чего-то недостаёт. Кроме того, не абсурдно ли считать вполне святой и непорочной Церковь, члены которой еще полны пороков и нечистоты? Верно, Христос омыл свою Церковь водою крещения, словом жизни - иначе говоря, очистил её отпущением грехов, знаком чего служит крещение, и очистил для того, чтобы освятить. Но теперь открылось только начало этого освящения. Его конечная цель и завершение будут достигнуты тогда, когда Христос, святой из святых, наполнит всё своей святостью. Верно и то, что пятна и пороки Церкви стираются, но изо дня в день, пока Христос своим пришествием не устранит их совершенно. Если же мы не согласимся с этим, нам придётся вслед за пелагианами признать, что праведность святых в этом мире совершенна (Августин. Против послания Пармениана, III, III, 17 (MPL, XLIII, 95 p.)), а также вместе с катарами и донатистами утверждать, что нет Церкви там, где обнаруживается малейшая слабость (Его же. Письма, 176 (Иннокентию) (MPL, XXXIII, 763)). Но их считают еретиками сами наши противники!

Смысл второй цитаты, как мы уже разбирали в другом месте, совершенно отличен от того, какой придают ему наши противники. Ибо св. Павел, наставив Тимофея в епископском служении, добавляет, что дал ему это назидание с тем, чтобы тот поступал так, как должно поступать в Церкви Божьей. А чтобы подчеркнуть важность этого труда в Церкви, апостол говорит, что эта Церковь есть столп и утверждение истины. Что же означают эти слова, как не то, что Божья истина хранится в Церкви посредством проповеднического служения? Или, как сказано в другом месте, Иисус поставил апостолов, пастырей и учителей, чтобы мы не колебались и не увлекались «всяким ветром учения, по лукавству человеков, по хитрому искусству обольщения» (Эф 4:11,14), но, будучи просвещены знанием Сына Божьего, все пришли в единство веры (Эф 4:13). Поэтому истина не угасла в мире, но сохраняет свою силу, ибо Церковь - ее верная и надёжная хранительница, благодаря которой она не истребится. Но если Церковь хранит истину через служение пророков и апостолов, то, значит, всё зависит от того, соблюдается ли Слово Божье во всей его чистоте.

 

13. Atque ut melius intelligant lectores, in quo potissimum cardine versetur haec quaestio, quid postulent nostri adversarii, et in quo ipsis resistamus, paucis exponam. || Quod illi negant errare posse Ecclesiam, huc spectat, atque ita interpretanturc, || Quandod Spiritu Deie gubernatur, tuto incedere sine verbo posse: quocunque pergat, non posse sentire aut loqui nisi verum; || proinde siquid extra aut praeter Dei verbum statuerit, id habendum esse non alio loco, quam certum Dei oraculum3. || Nos si demus illud primum, errare non posse ecclesiam in rebus ad salutem necessariis: hic sensus noster est, ideo hoc essef, || quod abdicata omni sua sapientia, a Spiritu sancto doceri se per verbum Deig, patitur. || Hoc igitur est discrimen. Illi Ecclesiae authoritatem extra verbum Dei collocant: nos autem volumus verbo annexam, nec ab eo separari patimur. || Et quid mirum, si sponsa ac discipula Christi suo sponso magistroqueh subiicitur, 147 ut ab eius ore assidue ac sedulo pendeat?a || Haec enim est domus bene compositae ratio, ut mariti imperio uxor obtemperetb: haec scholae bene moratae regula, ut magistri solius doctrina illic audiatur. Quamobrem || non ex se sapiatc Ecclesia, non ex se cogitetd quicquam: sed sapientiae suae terminum statuate, ubi loquendi finem ille fecerit. In hunc modumf et omnibus rationis suae inventis diffidetg: in quibus autem verbo Dei nititur, nulla diffidentia aut haesitatione vacillabith, sed magna certitudine firmaque constantia conquiesceti. || Sic etiam earum quas habet, promissionum amplitudine confisa, habebit unde fidem suam praeclare sustineat: ut nihil addubitet, Spiritum sanctum sibi semper adesse, optimum rectae viae ducemk: || sed memoria simul tenebit quem e suo Spiritu usum percipi Deus velitl. || Spiritus, inquit, quem a Patre mittam, ducet vos in omnem veritatem [Iohan. 16. a. 7, et b. 13]. Sed quomodo? quia suggeret, inquitm, omnia quae dixi vobisn. Nihil ergo plus ex suo Spiritu denuntiat expectandum, quam ut mentes nostras illuminet, ad percipiendam doctrinae suae veritatem. Proinde scitissime Chrysostomus, Multi, inquit, Spiritum sanctumo iactant: sed qui propria loquuntur, falso illum praetendunt. Ut Christus non a seipsop loqui se testabatur, quia ex Lege loquebaturq et Prophetis: ita siquid praeter Evangelium sub titulo Spiritus obtruditurr, ne credamus. Quia sicuts Christus Legis et Prophetarum impletio est: ita Spiritus Evangelii [Serm. de sancto et adorando Spiritu1. Iohan. 12. g. 50 et 14. b. 10; Rom. 10. a. 4]. || Haec ille. Iam colligere in promptu est quam perperam faciant nostri adversarii, qui non alio fine iactant Spiritum sanctum, nisi ut peregrinas et extraneas a verbo Dei 148 doctrinas eius titulo commendent: quum ipse individuo nexu cum verbo Dei coniunctus esse velit, idque de eo profiteatur Christus, dum Ecclesiae suaea eum promittit. Sic est sane. Quam sobrietatem semel Ecclesiae suae praescripsit Dominus, eam perpetuo vult observari. Vetuit autem nequid verbo suo adderet, nequid ex eo detraheret. Hoc inviolabile est Dei ac Spiritus sancti decretum, quod abrogare conantur nostri adversarii quum Ecclesiam sine verbo regi a Spiritu fingunt.

13. Et afin que les lecteurs entendent mieux quel est le nœud de la matiere, j’exposeray en brief ce que demandent noz adversaires, et en quoy c’est que nous leur resistons. Quand ils disent que l’Eglise ne peut errer, voicy comment ils l’entendent: que d’autant qu’elle est gouvernée par l’Esprit de Dieu, elle peut cheminer seurement sans la Parolle: et comment qu’elle aille, qu’elle ne peut sentir ne parler que vray: et par ainsi encore qu’elle determine de quelque chose outre la parolle de Dieu, qu’il faut tenir sa sentence comme un certain oracle venant du ciel. De nous, si nous leur concedons ce poinct, que l’Eglise ne puisse errer aux choses necessaires à salut: c’est avec tel sens, qu’elle ne peut faillir, d’autant qu’en se demettant de sa propre sagesse elle souffre d’estre enseignée du sainct Esprit par la parolle de Dieu. Voicy donc le different qui est entre nous: Ils attribuent authorité à l’Eglise hors la Parolle: nous au contraire conjoignons l’une avec l’autre inseparablement. Or ce n’est point de merveille si l’epouse et l’escoliere de Christ est subjette à son Maistre et à son Mary, pour s’arrester entierement à ce qu’il dit et commande: car la façon d’une maison bien reiglée requiert cela, que la femme obtempere à son mary, et le tienne pour son superieur. C’est aussi l’ordre d’une bonne escole, que le seul maistre ait là l’authorité d’enseigner, et qu’il soit escouté. Pourtant, que l’Eglise ne soit point sage de soymesme, et qu’elle ne songe rien de soy: mais qu’elle constitue le but de sa sagesse là où Jesus Christ fait fin de parler. En ceste maniere elle se deffiera de toutes les inventions de sa raison. Et au contraire, estant appuyée sur la parolle de Dieu, elle ne chancellera ne doutera aucunement: mais avec pleine certitude et constance elle se reposera sur icelle. Pareillement se confiant des promesses qui luy sont données, elle aura sur quoy s’appuyer seurement, afin de ne point douter que le sainct Esprit ne luy assiste tousjours, pour luy estre bon conducteur et guide. Mais d’autrepart elle se souviendra à quelle fin et à quel usage le Seigneur veut qu’on reçoyve son Esprit. L’Esprit, dit-il, que je vous envoyeray du Pere, vous conduira en toute verité. Mais comment cela? Il adjouste consequemment, Car il vous suggerera toutes les choses que je vous ay enseignées (Jean 14:26; 16:13). Il denonce donc qu’il ne faut rien davantage attendre de son Esprit, sinon qu’en illuminant noz entendemens, il nous face recevoir la verité de sa doctrine. Pourtant la sentence de Chrysostome est notable: Plusieurs, dit-il, se vantent de l’Esprit: mais ceux qui apportent du leur, le pretendent faussement. Comme Christ testifioit qu’il ne parloit point de soymesme, d’autant que sa doctrine estoit prinse de la Loy et des Prophetes: en telle maniere, si on nous apporte sous le tiltre de l’Esprit, quelque chose qui ne soit contenue en l’Evangile, ne la croyons pas. Car comme Christ est l’accomplissement de la Loy et des Prophetes: aussi est l’Esprit, de l’Evangile96 (Jean 12:49; 14:10). Voila les parolles de sainct Chrysostome. Maintenant il est facile de voir combien noz adversaires s’esgarent du droit chemin, quand ils n’alleguent que le sainct Esprit, et ne le mettent en avant à autre fin, que pour conserver, sous ombre d’iceluy, des doctrines estranges et diverses de la parolle de Dieu: comme ainsi soit qu’il veuille estre conjoint avec icelle parolle, comme d’un lien indissoluble: et que Jesus Christ proteste cela de luy, en le promettant à ses Apostres. Et de fait, il est ainsi. Car telle sobrieté que Dieu a une fois recommandée à son Eglise, il veut qu’elle soit gardée jusques en la fin. Or il luy a defendu de ne rien adjouster à sa parolle, ny en rien diminuer. Voila un decret inviolable de Dieu et de son Esprit, lequel noz adversaires veulent casser, quand ils feignent que l’Eglise est gouvernée par le sainct Esprit, sans la parolle de Dieu.

13. Answers continued.

And that my readers may the better understand the hinge on which the question chiefly turns, I will briefly explain what our opponents demand, and what we resist. When they deny that the Church can err, their end and meaning are to this effect: Since the Church is governed by the Spirit of God, she can walk safely without the word; in whatever direction she moves, she cannot think or speak anything but the truth, and hence, if she determines anything without or beside the word of God, it must be regarded in no other light than if it were a divine oracle. If we grant the first point—viz. that the Church cannot err in things necessary to salvation—our meaning is, that she cannot err, because she has altogether discarded her own wisdom, and submits to the teaching of the Holy Spirit through the word of God. Here then is the difference. They place the authority of the Church without the word of God; we annex it to the word, and allow it not to be separated from it. And is it strange if the spouse and pupil of Christ is so subject to her lord and master as to hang carefully and constantly on his lips? In every well-ordered house the wife obeys the command of her husband, in every well-regulated school the doctrine of the master only is listened to. Wherefore, let not the Church be wise in herself, nor think any thing of herself, but let her consider her wisdom terminated when he ceases to speak. In this way she will distrust all the inventions of her own reason; and when she leans on the word of God, will not waver in diffidence or hesitation but rest in full assurance and unwavering399constancy. Trusting to the liberal promises which she has received, she will have the means of nobly maintaining her faith, never doubting that the Holy Spirit is always present with her to be the perfect guide of her path. At the same time, she will remember the use which God wishes to be derived from his Spirit. “When he, the Spirit of truth, is come, he will guide you into all truth” (John 16:13). How? “He shall bring to your remembrance all things whatsoever I have said unto you.” He declares, therefore, that nothing more is to be expected of his Spirit than to enlighten our minds to perceive the truth of his doctrine. Hence Chrysostom most shrewdly observes, “Many boast of the Holy Spirit, but with those who speak their own it is a false pretence. As Christ declared that he spoke not of himself (John 12:50; 14:10), because he spoke according to the Law and the Prophets; so, if anything contrary to the Gospel is obtruded under the name of the Holy Spirit, let us not believe it. For as Christ is the fulfilment of the Law and the Prophets, so is the Spirit the fulfilment of the Gospel” (Chrysost. Serm. de Sancto et Adorando Spiritu.) Thus far Chrysostom. We may now easily infer how erroneously our opponents act in vaunting of the Holy Spirit, for no other end than to give the credit of his name to strange doctrines,extraneous to the word of God, whereas he himself desires to be inseparably connected with the word of God; and Christ declares the same thing of him, when he promises him to the Church. And so indeed it is. The soberness which our Lord once prescribed to his Church, he wishes to be perpetually observed. He forbade that anything should be added to his word, and that anything should be taken from it. This is the inviolable decree of God and the Holy Spirit, a decree which our opponents endeavour to annul when they pretend that the Church is guided by the Spirit without the word.

13. En opdat de lezers des te beter mogen begrijpen, waarover het vooral in deze kwestie gaat, zal ik in 't kort uiteenzetten, wat onze tegenstanders verlangen en waarin wij ons tegen hen verzetten. Wat zij zeggen, dat de kerk niet dwalen kan, heeft hierop betrekking en dat leggen zij aldus uit: dat de kerk, wanneer ze door Gods Geest bestuurd wordt, veilig zonder Woord haar weg kan gaan; dat zij, waarheen ze ook gaat, niets kan menen of spreken dan wat waar is; dat daarom, wanneer ze iets buiten of naast Gods Woord vaststelt, dit voor niets anders gehouden moet worden dan voor een vaste uitspraak Gods. Wanneer wij hun het eerste toegeven, namelijk dat de kerk niet kan dwalen in zaken, die noodzakelijk zijn tot zaligheid, dan is dit onze mening, dat dit daarom geschiedt, omdat zij, met afwijzing van al haar eigen wijsheid, zich door de Heilige Geest door middel van Gods Woord laat onderwijzen. Dit is dus het verschil: zij stellen het gezag der kerk buiten Gods Woord maar wij willen, dat het aan het Woord gebonden is, en dulden niet, dat het daarvan afgescheiden wordt. En wat wonder is het, indien de bruid en discipelen van Christus aan haar Bruidegom en Meester onderworpen wordt, zodat ze voortdurend naarstig aan zijn mond hangt? Want zo is het in een goed ingericht huis, dat de vrouw aan de heerschappij van haar man gehoorzaam is, dit is de regel van een goedgeaarde school, dat daar de leer van de meester alleen gehoord wordt. Laat daarom de kerk niet wijs zijn uit zichzelf, en niet uit zichzelf iets bedenken; maar laat haar de grens voor haar wijsheid daar stellen, waar Hij ophoudt te spreken. Op die wijze zal ze ook geen vertrouwen hebben op alle uitvindingen van haar verstand; en in de dingen, waarin ze op Gods Woord steunt, zal ze door geen gebrek aan vertrouwen of weifeling wankelen, maar ze zal daarop met grote zekerheid en sterke standvastigheid rusten. Zo zal ze ook, vertrouwend op de uitgebreidheid der beloften, die ze heeft, voldoende reden hebben om haar geloof heerlijk daarop te doen steunen, zodat ze er niet aan behoeft te twijfelen, dat de Heilige Geest, de beste Leidsman tot de rechte weg, haar altijd zal bijstaan; maar tevens zal zij er aan denken, welk nut God wil, dat wij uit zijn Geest verkrijgen. "De Geest," zegt Christus, "welke Ik u van de Vader zal zenden, zal u in alle waarheid leiden" (Joh. 14:26; 16:13) Maar hoe? "Want Hij zal u indachtig maken," zegt Hij, "alles wat Ik u gezegd heb." Hij verkondigt dus, dat wij van zijn Geest niets meer moeten verwachten, dan dat Hij onze verstanden verlicht om de waarheid van zijn leer te begrijpen. Daarom zegt Chrysostomus1 zeer verstandig: "Velen roemen van de Heilige Geest, maar wie hun eigen dingen spreken, roemen ten onrechte van Hem; evenals Christus betuigde, dat Hij niet van zichzelf sprak, omdat Hij uit de wet en de profeten sprak, laat ons zo ook niet geloven al wat buiten het evangelie onder de naam van de Geest wordt opgedrongen: want, evenals Christus de vervulling is van de wet en de profeten, zo is de Geest de vervulling van het evangelie." Tot hiertoe Chrysostomus. Nu ligt het voor de hand hieruit op te maken, hoe verkeerd onze tegenstanders handelen, die met geen ander doel van de Heilige Geest roemen, dan opdat ze onder zijn naam leringen zouden aanprijzen, die vreemd zijn en buiten Gods Woord staan: hoewel de Geest zelf door een onverbrekelijke band met Gods Woord verbonden wil zijn, en Christus dat ook van Hem getuigt, wanneer Hij Hem aan zijn kerk belooft. Ja, zo is het. De soberheid, die de Here eenmaal aan zijn kerk heeft voorgeschreven, wil Hij altijd in acht genomen zien. En Hij heeft verboden, dat zij iets aan zijn Woord zou toevoegen of iets daarvan afnemen. Dit is het onschendbare besluit van God en de Heilige Geest, hetwelk onze tegenstanders pogen af te schaffen, wanneer zij verzinnen, dat de kerk zonder het Woord door de Geest geregeerd wordt.

13. Wort und Geist gehören unzertrennlich zusammen

Damit nun die Leser besser begreifen, um welchen Angelpunkt sich diese Frage vor allem dreht, so will ich mit wenigen Worten auseinandersetzen, was unsere Widersacher verlangen und in was wir uns ihnen widersetzen. Wenn sie behaupten, die Kirche könne nicht irren, so geht das auf folgendes hinaus, und sie legen es folgendermaßen aus: da die Kirche durch den Geist Gottes geleitet wird, so kann sie mit Sicherheit ohne das Wort ihren Weg gehen; wohin sie auch gehen mag, so kann sie nichts denken oder reden als die Wahrheit; wenn sie also außerhalb des Wortes Gottes oder über dasselbe hinaus etwas festsetzt, so ist das für nichts anderes anzusehen als für einen untrüglichen Offenbarungsspruch Gottes.

Wenn wir ihnen nun jenen ersten Satz zugeben, nämlich daß die Kirche in solchen Dingen, die zum Heil notwendig sind, nicht irren kann, so ist unsere Meinung die, daß dies darum gilt, weil sie aller eigenen Weisheit den Abschied gibt und sich vom Heiligen Geist durch das Wort Gottes unterweisen läßt. Der Unterschied besteht also in folgendem: unsere Widersacher stellen die Autorität der Kirche außerhalb des Wortes Gottes, wir dagegen wollen, daß sie an das Wort gebunden sei, und wir dulden es nicht, daß sie von ihm getrennt wird.

Was soll auch Verwunderliches daran sein, wenn die Braut und Schülerin Christi ihrem Bräutigam und Meister unterstellt wird, um beständig und fleißig an seinem Munde zu hängen? Denn in einem wohleingerichteten Hause ist es so bestellt, daß die Frau dem Gebot ihres Mannes gehorcht, und in einer wohlgeordneten Schule herrscht die Regel, daß darin allein die Unterweisung des Meisters gehört werde. Darum soll die Kirche nicht aus sich selbst heraus weise sein, nicht aus sich heraus 791 etwas denken, sondern sie soll ihrer Weisheit eine Grenze setzen, wo er seinem Reden ein Ende gesetzt hat.

Auf diese Weise wird sie auch allen Fündlein ihrer eigenen Vernunft mit Mißtrauen begegnen, in den Dingen aber, in denen sie sich auf Gottes Wort stützt, wird sie sich von keinem Mangel an Vertrauen und keinem Zagen ins Wanken bringen lassen, sondern sie wird sich mit großer Gewißheit und fester Beständigkeit darauf verlassen. So wird sie auch auf die Größe der Verheißungen, die sie besitzt, vertrauen und sie wird darin Anlaß finden, um ihren Glauben herrlich zu erhalten, so daß sie nicht im geringsten zweifelt, daß ihr der Heilige Geist, der beste Führer auf dem rechten Wege, allezeit zur Seite stehen wird. Aber sie wird zugleich im Gedächtnis behalten, welchen Nutzen wir nach Gottes Willen von seinem Geiste empfangen sollen. „Der Geist“, spricht der Herr, „den ich vom Vater senden werde, der soll euch in alle Wahrheit leiten“ (Joh. 16,7.13; Anfang ungenau). Aber wie wird er das machen? „Denn er wird euch“, so sagt er, „erinnern alles des, das ich euch gesagt habe“ (Joh. 14,26). Er tut uns also kund, daß wir von seinem Geiste nichts mehr erwarten sollen, als daß er unseren Verstand erleuchte, damit wir die Wahrheit seiner Lehre erfassen. Es ist daher sehr trefflich geredet, wenn Chrysostomus sagt: „Viele rühmen sich des Heiligen Geistes, aber die ihre eigenen Dinge reden, die berufen sich fälschlich auf ihn. Wie Christus nach seinem Zeugnis nicht aus sich selbst heraus redete, weil er eben aus dem Gesetz und aus den Propheten heraus redete, so sollen wir auch nicht glauben, wenn man uns etwas außerhalb des Evangeliums unter Berufung auf den Geist aufdrängen will. Denn wie Christus die Erfüllung des Gesetzes und der Propheten ist, so ist der Geist die Erfüllung des Evangeliums“ (Pseudo-Chrysostomus, Predigt über den Heiligen Geist,10; vgl. Joh. 12,49f.; 14,10; Röm. 10,4). Soweit Chrysostomus.

Jetzt läßt sich ohne weiteres entnehmen, wie verkehrt unsere Widersacher handeln, die sich des Heiligen Geistes allein zu dem Zweck rühmen, um unter seinem Namen solche Lehren anzupreisen, die dem Worte Gottes fremd sind und außer ihm stehen, während der Heilige Geist doch selber ein unzertrennliches Band mit dem Worte Gottes verbunden sein will und Christus dies von ihm bezeugt, als er ihn seiner Kirche verheißt. Ja, so verhält es sich. Die maßvolle Nüchternheit, die der Herr seiner Kirche einmal zur Vorschrift gemacht hat, will er auch fort und fort gewahrt wissen. Er hat aber verboten, daß sie seinem Wort etwas zufügt oder etwas von ihm wegnimmt. Das ist Gottes und des Heiligen Geistes unverletzlicher Beschluß - und den versuchen unsere Widersacher umzustoßen, indem sie so tun, als ob die Kirche ohne das Wort vom Heiligen Geiste regiert würde.

13. Чтобы читателям стало понятней, в чём суть дела, я кратко изложу притязания наших противников и наши возражения. Утверждая, что Церковь не может ошибаться, они имеют в виду следующее: коль скоро Церковь направляется Духом Божьим, она способна идти верной дорогой без помощи Слова. Куда бы она ни шла, она может мыслить и говорить только истину. И потому, даже если она постановит что-либо помимо Слова Божьего, утверждённое Церковью следует считать как бы неким откровением с небес.

Мы можем согласиться с тем, что Церковь не ошибается в необходимых для спасения вещах, если понимать это в следующем смысле: Церковь не может ошибаться, если отказывается от собственной мудрости и даёт Св. Духу наставлять её Словом Божьим. В этом вся разница между нами: они приписывают Церкви власть помимо Слова; мы же, напротив, считаем одно неотделимым от другого.

Но ведь нет ничего удивительного в том, что супруга и ученица Христа подчиняется Мужу и Учителю, всем существом внимая его словам! Ибо в хорошо устроенном доме жена повинуется мужу и считает его старшим над собою. Таков же порядок в доброй школе: только учитель имеет право учить, и его следует слушать. Поэтому Церковь не должна мудрствовать от себя, не должна ничего от себя выдумывать. Пусть она положит предел своей мудрости там, где кончает говорить Иисус Христос, и таким образом проникнется недовернем ко всем измышлениям собственного разума. И наоборот: опираясь на Слово Божье, она не поколеблется и не усомнится, но вполне уверенно утвердится на нём. Исполнившись доверия к данным ей обетованиям, она также обретёт в них прочную опору и не станет сомневаться в том, что Св. Дух всегда пребудет с нею, дабы вести и направлять её. Но, с другой стороны, Церковь будет помнить о той цели, ради которой Господь подаёт нам своего Духа: «Дух, которого пошлю вам от Отца, наставит вас на всякую истину» (Ин 16:13). Но каким образом? Христос объясняет: «Дух Святый ... научит вас всему и напомнит вам всё, что Я говорил вам» (Ин 14:26). Итак, Иисус заявляет, что мы не должны ожидать от Его Духа большего, чем просвещения нашего разума, дабы мы смогли воспринять истину Христова учения. В связи с этим примечательны слова Златоуста: «Многие хвалятся Духом; но те, кто говорит от себя, ложно притязают на Него. Ведь Христос свидетельствует, что говорит не от Себя, ибо учение его почерпнуто из Закона и Пророков. Поэтому если нам под именем Духа будут проповедовать что-либо, чего нет в Евангелии, да не поверим. Ибо как Христос есть исполнение Закона и Пророков, так и Дух есть исполнение Евангелия [Ин 12:49-50; 14:10]» (Псевдо-Златоуст. Проповедь о Святом Духе, 10 (MPG, LII, 824)). Таковы слова св. Иоанна Златоуста.

Теперь легко увидеть, насколько уклоняются наши противники от верного пути, когда ссылаются на Св. Духа с единственной целью: прикрываясь его именем, сохранить чуждые Слову Божьему и отличные от него учения. Между тем Св. Дух желает быть связан с этим Словом нерасторжимой связью. О том же заявляет Иисус Христос, обещая послать Его апостолам. И это в самом деле так. Ибо желание Бога таково, чтобы Церковь до конца сохраняла трезвое здравомыслие, которое Он некогда ей заповедал. Он запретил ей что-либо добавлять к Его Слову или отнимать от него [Втор 4:2]. Именно эту нерушимую заповедь Бога и Его Духа желают отменить наши противники, когда ложно утверждают, будто Церковь направляется Св. Духом помимо Слова Божьего.

 

14. | Hic iterum obmurmurant, oportuisse Ecclesiam nonnulla addere scriptis Apostolorum, vel illos ipsos supplere postea viva voce quod minus clare tradidissent1: nempe quum illis dixerit Christusb, || Multa habeo vobis dicendac, quae non potestis portare modod [Iohan. 16. b. 12]; || atquee haec esse placita, quae sine Scriptura, usu duntaxat et moribus recepta fuerunt2. || At quaenam isthaec est impudentiaf? Rudes adhuc, fateor, et propeg indociles erant discipuli quum istud a Domino audirent: verum hacne tarditate tum etiam tenebantur, quum doctrinam suam scriptis commendarent, ut postea vivah voce supplere necesse habuerint quod in scriptis suisi ignorantiae vitio omiserant? Si vero iam a Spiritu veritatis ducti in omnem veritatem sua scripta ediderunt, quid obfuit quominus perfectam Evangelicae doctrinae cognitionem complexi sint illick, consignatamque reliquerint? || Sed age, demus illis quod petuntl: designent modo ea quae revelari sine scripto debuerunt; id si tentare audeant, agam cum ipsis Augustini verbis, hoc est, Quum Dominus tacuerit, quis nostrum dicat, Illa vel illa sunt? aut si dicere audeat, unde probat [Homil. in Iohan. 96]3? Sed quid de re supervacua contendo? Nam vel puero notum est, in scriptis Apostolicis quae isti mutila quodammodo et dimidia faciunt, 149 fructum extare eius revelationis quam tunc eis Dominus promittebata.

14. Derechef ils cavillent, qu’il a falls que l’Eglise ait adjousté aux escrits des Apostres: ou bien qu’eux mesmes ayent ordonné plusieurs choses par vive voix, pour suppléer à leurs escrits, ausquels ils n’avoyent point clairement tout exposé. Pour prouver cela, ils alleguent ce que Jesus Christ leur dit, J’ay beaucoup de choses à vous dire, lesquelles vous ne pouvez encore porter (Jean 16:12). Ils exposent donc, que ces choses-là sont les ordonnances lesquelles ont esté receues par usage sans Escriture. Mais quelle est ceste impudence? Je confesse que les Apostres estoyent encore rudes et grossiers, quand nostre Seigneur disoit cela. Mais ceste ignorance estoit elle encore en eux quand ils ont reduit leur doctrine par escrit: en sorte qu’il ait fallu apres suppléer de vive voix ce qu’ils avoyent oublié, ou laissé arriere par faute d’intelligence? Mais au contraire, puis que nous savons qu’ils estoyent desja menez par l’Esprit en toute verité, quand ils ont composé ce que nous avons de leurs escrits, qu’est-ce qui a empesché qu’ils n’ayent là comprins une parfaite cognoissance de la doctrine Evangelique? Mais encore donnons leur ce qu’ils demandent, que les Apostres ayent laissé par vive voix à l’Eglise plus qu’ils n’ont point escrit. Je demande maintenant qu’ils m’en facent le denombrement. S’ils osent attenter cela, je repliqueray à l’encontre par la bouche de sainct Augustin: Puis que le Seigneur n’a point exprimé quelles estoyent ces choses, qui sera celuy de nous qui dira, Ce sont celles-cy, ou celles-là? ou s’il l’ose dire, comment le prouvera-il97? Toutesfois c’est follie à moy de plus debattre d’une chose superflue: car les petis enfans mesmes savent bien, que ce que nostre Seigneur promit de reveler aux Apostres les choses qu’ils ne pouvoyent adonc porter, cela a esté accomply quand il leur a envoyé le sainct Esprit, et que nous en avons le fruit en leurs Escritures.

14. Argument, that the Church should supply the deficiency of the written word by traditions. Answer.

Here again they mutter that the Church behoved to add something to the writings of the apostles, or that the apostles themselves behoved orally to supply what they had less clearly taught, since Christ said to them, “I have yet many things to say unto you, but ye cannot bear them now” (John 16:12), and that these are the points which have been received, without writing, merely by use and custom. But what effrontery is this? The disciples, I admit, were ignorant and almost indocile when our Lord thus addressed them, but were they still in this condition when they committed his doctrine to writing, so as afterwards to be under the necessity of supplying orally that which, through ignorance, they had omitted to write? If they were guided by the Spirit of truth unto all truth when they published their writings, what prevented them from embracing a full knowledge of the Gospel, and consigning it therein? But let us grant them what they ask, provided they point out the things which behoved to be revealed without writing. Should they presume to attempt this, I will address, them in the words of Augustine, “When the Lord is silent, who of us may say, this is, or that is? or if we400should presume to say it, how do we prove it?” (August. in Joann. 96) But why do I contend superfluously? Every child knows that in the writings of the apostles, which these men represent as mutilated and incomplete, is contained the result of that revelation which the Lord then promised to them.

14. Hier brengen zij weer tegen in, dat de kerk sommige dingen aan de geschriften der apostelen heeft moeten toevoegen, of dat de apostelen zelf later mondeling hebben moeten aanvullen, wat ze minder duidelijk geleerd hadden; en wel omdat Christus tot hen gezegd heeft: "Nog vele dingen heb ik u te zeggen, maar gij kunt die nu niet dragen." (Joh. 16:12) en ze zeggen, dat dit de leerstellingen zijn, die zonder de Schrift, alleen door de gewoonte en de zeden zijn aangenomen. Maar wat is dat voor een onbeschaamdheid? Nog onkundig, ik erken het, en bijna onleerzaam waren de discipelen, toen ze dat van de Here hoorden, maar waren ze ook, toen ze hun leer te boek stelden, nog met zulk een traagheid van geest bevangen, dat ze het later nodig vonden mondeling aan te vullen, wat ze in hun geschriften uit onkunde hadden weggelaten? Indien ze verder hun geschriften hebben uitgegeven, door de Geest der waarheid in alle waarheid geleid, wat heeft hen dan verhinderd, dat ze daarin niet de volmaakte kennis der evangelische leer zouden hebben uitgedrukt en verzegeld achtergelaten? Maar welaan, laat ons hun toegeven, wat ze verlangen: maar dan moeten zij aanwijzen, welke de dingen zijn, die zonder schrift moeten geopenbaard worden. Wanneer ze dat durven proberen, dan zal ik tegen hen handelen met deze woorden van Augustinus1 : "Daar de Here gezwegen heeft, wie van ons zal dan zeggen: het is dit of dat? Of wanneer iemand het zou durven zeggen, waarmee zou hij het bewijzen?" Maar wat strijd ik over een overbodige zaak? Want zelfs een kind weet, dat in de geschriften der apostelen, die zij in zekere zin verminkt en half maken, de vrucht gevonden wordt van de openbaring, welke de Here hun toen beloofde.

14. Tradition neben der Schrift?

Hier erheben sie nun abermals murrenden Einspruch: die Kirche habe den Schriften der Apostel manches hinzufügen müssen oder die Apostel selbst seien genötigt gewesen, hernach mündlich zu vervollständigen, was sie (in schriftlicher Form) weniger deutlich überliefert hätten; denn Christus habe doch zu ihnen gesagt: „Ich habe euch noch viel zu sagen; aber ihr könnet es jetzt nicht tragen“ (Joh. 16,12); eben dies aber seien die Lehrsatzungen, die ohne die Heilige Schrift, allein durch den Gebrauch und die Gewöhnung zur Annahme gekommen seien. Aber was ist das nun für eine Unverschämtheit! Ich gebe allerdings zu: als die Jünger jenes Wort zu hören bekamen, da waren sie noch unkundig und fast ungelehrig. Aber waren sie auch noch zu der Zeit, als sie ihre Lehre schriftlich niederlegten, mit solcher Schwerfälligkeit behaftet, daß sie es hernach notwendig hatten, mündlich zu vervollständigen, was sie in ihren Schriften aus Unwissenheit ausgelassen hatten? Wenn sie aber bereits von dem Geiste der Wahrheit geleitet waren, als sie ihre Schriften ausgaben - was stand dann im Wege, daß sie etwa nicht eine vollkommene Erkenntnis der Lehre 792 des Evangeliums in jenen Schriften zusammengefaßt und dann versiegelt hinterlassen hätten? Aber wohlan, wir wollen ihnen zugeben, was sie begehren - sie sollen nur die Dinge aufweisen, die ohne schriftliche Niederlegung offenbart werden mußten! Wenn sie nun das zu unternehmen wagen, dann will ich ihnen mit den Worten Augustins begegnen, der da sagt: „Wo der Herr geschwiegen hat - wer von uns will da sagen: das oder das ist es? Oder wenn er es wagt, das zu sagen - woher will er es beweisen?“ (Predigten zum Johannesevangelium 96,2). Aber was streite ich hier um eine überflüssige Sache? Denn es weiß doch selbst ein Kind, daß uns in den apostolischen Schriften, die jene Leute gewissermaßen verstümmelt und halbiert sein lassen wollen, die Frucht jener Offenbarung entgegentritt, die der Herr damals (Joh. 16,12) seinen Jüngern verheißen hat.

14. И опять они измышляют, будто Церкви необходимо было сделать добавления к писаниям апостолов или будто сами апостолы добавляли устно к своим сочинениям некоторые вещи, не получившие ясного изложения в текстах. В доказательство наши противники ссылаются на слова Иисуса Христа: «Ещё многое имею сказать вам, но вы теперь не можете вместить» (Ин 16:12). Итак, они заявляют, что речь идёт об установлениях, принятых помимо Писания, по сложившемуся обычаю. Но разве это не бесстыдство? Я допускаю, что апостолы были ещё примитивны и невежественны, когда Господь сказал им те слова. Но неужели в то время, когда они излагали своё учение письменно, их невежество всё ещё было таково, что потребовалось устно добавлять то, что было забыто или проповедано по ошибке?! Напротив, мы знаем, что, когда апостолы писали свои тексты, они уже были наставлены Духом на всякую истину. Так что же мешало им выразить письменно совершенное знание евангельского учения? Но допустим, мы согласимся с утверждением, что апостолы в устных проповедях оставили Церкви нечто помимо сказанного в письменных текстах. Тогда пусть укажут, о каких добавлениях идет речь. И если они дерзнут это сделать, я отвечу им словами св. Августина: «Коль скоро Господь не объяснил, каковы эти вещи, то кто нам может сказать: они такие или другие? А если кто-либо и осмелится сказать, чем он подтвердит это?» (Августин. Трактат о Евангелии от Иоанна,XCIV, 2 (MPL, XXXV, 1874))

Но глупо было бы продолжать совершенно излишний спор. Ведь даже малым детям хорошо известно, что те вещи, которые Господь обещал открыть апостолам и которые они в то время ещё не могли вместить, были вполне явлены им после того как Христос послал им Св. Духа. И плоды этого мы видим в апостольских писаниях.

 

15. | Quid? inquiunt, annon extra controversiam posuit Christus quicquid docet ac decernit Ecclesia, quum iubet haberi pro ethnico et publicano qui contradicere audeat [Matt. 18. a. 17]?b 1 || Primum illic non fit doctrinae mentio, sed tantum censuris asseritur sua authoritas ad corrigenda vitia, ne se eius iudicio opponant qui admoniti vel obiurgati fuerint. || At hoc omissoc valde mirum est, tam nihil esse frontis istis nebulonibus ut ferocire inde non dubitentd. Quid enim tandem obtinebunt, nisi non spernendume Ecclesiae consensum, quae nunquam nisi in veritatem verbi Dei consentit? Ecclesia audienda est, inquiunt2. Quis negat? quandoquidem nihil pronuntiat nisi ex verbo Domini. Si plus aliquid postulant, sciant nihil sibi in eo suffragari haec Christi verbaf. || Nec videri debeo nimis contentiosus quod adeo vehementer in hoc insisto, Non licere Ecclesiae condere ullam novam doctrinam, hoc est, plus docere, et pro oraculo tradere, quam quod Dominus verbo suo revelavit. Vident enim sani homines quantum sit periculum si hominibus semel concessum fuerit tantum iuris. Vident etiam quanta fenestra aperiatur impiorum sannis et cavillis, si dicamus id pro oraculo habendum esse inter Christianos quod homines censuerint. || Adde, quod pro temporis sui ratione loquens Christus, synedrio tribuit hoc nomen3, ut postea discipuli sui sacros Ecclesiae conventus revereri discant. Ita fieret ut singulis urbibus et pagis par esset in dogmatibus cudendis libertas.

15. Quoy donc? disent-ils, Jesus Christ n’a-il point mis hors de doute tout ce que l’Eglise enseigne et decrete, quand il a voulu estre tenu pour Publicain et Payen celuy qui y contreviendroit (Matth. 18:17)? Premierement, il n’est point là fait mention de la doctrine: mais Jesus Christ veut que les censures qui se font pour corriger les vices, ayent pleine authorité; afin que ceux qui seront admonestez et corrigez, ne se rebecquent point à l’encontre. Mais laissant cela, c’est merveille comment ces trompeurs sont si effrontez, qu’ils s’osent glorifier de ce tesmoignage. Car que peuvent-ils conclurre de ce, sinon qu’il n’est pas licite de contemner le consentement de l’Eglise, laquelle n’accorde jamais sinon en la verité de Dieu? Il faut escouter l’Eglise, disent-ils. Qui le nie, d’autant qu’elle ne prononce rien, sinon de la parolle de Dieu? S’ils demandent quelque chose davantage, qu’ils entendent que ces parolles de Christ ne leur favorisent en rien. Et ne faut qu’on m’estime trop contentieux, de ce que j’insiste si fort sur ce poinct, qu’il n’est licite à l’Eglise de forger aucune doctrine nouvelle: c’est à dire de plus enseigner que Dieu n’a revelé par sa parolle. Car tout homme de sens rassis voit bien quel danger il s’en ensuyvroit, si on donnoit une fois aux hommes tant de puissance. On voit comment la fenestre seroit ouverte à tous blasphemateurs pour se moquer de la Chrestienté, si on disoit que les Chrestiens deussent tenir comme article de foy ce que les hommes auroyent determiné. Il y a aussi ce poinct à noter, que Jesus Christ selon l’ordre accoustumé en son temps donne ce nom-là au consistoire qui estoit establi entre les Juifs: voulant par ceste similitude induire ses disciples à porter reverence aux superintendens de l’Eglise. Or si on veut croire noz adversaires, il s’ensuivroit que chacune ville et village auroit pareille authorité à forger des articles de foy.

15. Argument founded on Mt. 18:17. Answer.

What, say they, did not Christ declare that nothing which the Church teaches and decrees can be gainsayed, when he enjoined that every one who presumes to contradict should be regarded as a heathen man and a publican? (Mt. 18:17.) First, there is here no mention of doctrine, but her authority to censure, for correction is asserted, in order that none who had been admonished or reprimanded might oppose her judgment. But to say nothing of this, it is very strange that those men are so lost to all sense of shame, that they hesitate not to plume themselves on this declaration. For what, pray, will they make of it, but just that the consent of the Church, a consent never given but to the word of God, is not to be despised? The Church is to be heard, say they. Who denies this? since she decides nothing but according to the word of God. If they demand more than this, let them know that the words of Christ give them no countenance. I ought not to seem contentious when I so vehemently insist that we cannot concede to the Church any new doctrine; in other words, allow her to teach and oracularly deliver more than the Lord has revealed in his word. Men of sense see how great the danger is if so much authority is once conceded to men. They see also how wide a door is opened for the jeers and cavils of the ungodly, if we admit that Christians are to receive the opinions of men as if they were oracles. We may add, that our Saviour, speaking according to the circumstances of his times, gave the name of Church to the Sanhedrim, that the disciples might learn afterwards to revere the sacred meetings of the Church. Hence it would follow, that single cities and districts would have equal liberty in coining dogmas.

15. Wat? zeggen ze, heeft Christus niet al wat de Kerk leert en besluit, buiten geschil gesteld, wanneer Hij gebiedt, dat men hem, die daartegen durft spreken, moet houden voor een heiden en tollenaar? (Matt. 18:17) in de eerste plaats is daar geen sprake van de leer, maar wordt aan de kerkelijke straffen het gezag toegekend ter verbetering van de gebreken, opdat zij, die vermaand of gestraft zijn, zich niet zouden verzetten tegen het oordeel der kerk. Maar, om dit te laten voor wat het is, het is zeer te verwonderen, dat die windbuilen zo weinig schaamte hebben, dat ze niet aarzelen daaruit oorzaak te nemen om te keer te gaan. Want wat zullen ze eigenlijk anders uit die plaats kunnen opmaken, dan dat men de eensgezindheid der kerk niet meer moet verachten, die nooit overeenstemt dan tot de waarheid van Gods Woord? De kerk moet gehoord worden, zeggen ze. Wie loochent dat? Aangezien ze geen uitspraken doet dan uit Gods Woord. Indien ze iets meer eisen, moeten zij weten, dat deze woorden van Christus hen daarin niets helpen. En ik moet niet al te twistziek schijnen, omdat ik zo hevig hierop aanhoud, dat het de kerk niet geoorloofd is enige nieuwe leer te vormen, dat is, meer te leren en als Godsspraak uit te geven dan wat de Here in zijn Woord geopenbaard heeft. Want verstandige mensen zien, hoe groot gevaar er in gelegen is, indien aan de mensen eenmaal zoveel recht is toegestaan. Zij zien ook, hoe groot venster geopend wordt voor de spot en de smaad der goddelozen, wanneer wij zeggen, dat onder de Christenen voor een Goddelijke uitspraak gehouden moet worden, wat de mensen van oordeel zijn. Daar komt bij, dat Christus, sprekende naar de toestand van zijn tijd, aan de Joodse vergadering deze naam van kerk toekent, opdat zijn discipelen zouden leren later eerbied te hebben voor de heilige vergaderingen der kerk. Zo zou het geschieden, dat iedere stad en ieder dorp gelijke vrijheid zou hebben om leerstukken te smeden.

15. Keine unwidersprechlichkeit kirchlicher Lehrentscheidungen

Wieso, sagen sie - hat denn Christus nicht alles, was die Kirche lehrt und entscheidet, jeder Erörterung entzogen, indem er die Weisung gibt, man solle den, der (ihr) zu widersprechen wagte, für einen „Heiden und Zöllner“ halten (Matth. 18,17)? Zunächst: an dieser Stelle ist keine Rede von der Lehre, sondern es empfängt nur die (kirchliche) Zuchtübung die Sicherung ihrer Autorität zwecks Bestrafung von Vergehen, und das geschieht, damit die, die ermahnt oder getadelt worden sind, sich nicht etwa ihrem Urteil widersetzen. Aber lassen wir das beiseite - es ist doch sehr verwunderlich, daß diese Schwätzer so gar keine Scham haben, so daß sie sich nicht scheuen, selbst diese Stelle zu ihrem Übermut zu benutzen. Denn was können sie damit schließlich beweisen, als daß man die einhellige Überzeugung der Kirche nicht verachten soll, der Kirche, die doch allein auf die Wahrheit des Wortes Gottes hin zusammenstimmt? Man muß die Kirche hören, so sagen sie. Wer leugnet das denn? Denn die Kirche tut keinen Ausspruch als allein aus des Herrn Wort heraus! Verlangen unsere Widersacher irgend etwas mehr, dann müssen sie wissen, daß ihnen diese Worte Christi dabei keinen Beistand tun.

Ich darf auch nicht streitsüchtig scheinen, weil ich mit solcher Schärfe darauf bestehe, daß es der Kirche nicht erlaubt ist, irgendeine neue Lehre zu begründen, das heißt: mehr zu lehren und als Offenbarungswort zu überliefern, als was der Herr in seinem Wort geoffenbart hat. Denn verständige Menschen sehen wohl, was für eine große Gefahr entsteht, wenn man den Menschen einmal soviel Recht zugestanden hat. Sie sehen auch, was für ein großes Fenster dem Gespött und den Sticheleien der Gottlosen aufgetan wird, wenn wir behaupten, es sei das, was Menschen für richtig gehalten haben, unter den Christen für ein Offenbarungswort zu halten.

Zudem muß man beachten, daß Christus, nach dem Brauch seiner Zeit redend, (an der obigen Stelle, Matth. 18,17) diesen Namen („Kirche“ oder „Gemeinde“) dem (damaligen, örtlichen) Synedrium beilegt, damit seine Jünger es lernten, hernach die heiligen Zusammenkünfte der Kirche zu ehren. So würde es denn (wenn die Widersacher mit ihrer Beziehung dieser Stelle auf die Lehre recht hätten) dazu kommen, daß jede Stadt und jedes Dorf die gleiche Freiheit hätte, Lehrsatzungen aufzustellen!

15. Как же так? - говорят они. Разве Иисус Христос не поставил вне сомнения всякое учение и решение Церкви, когда заявил, что не слушающий Церкви будет как язычник и мытарь (Мф 18:17)? Но, во-первых, здесь вовсе нет упоминания о вероучении. Просто Иисус Христос желает, чтобы обличения, которые делаются с целью исправления пороков, были настолько сильны, что обличаемые и наказываемые не смели бы им противиться. Но и помимо этого поистине удивительно бесстыдство этих обманщиков, которые осмеливаются ссылаться на приведённое свидетельство. Ибо какой еще вывод можно из него сделать, кроме того, что непозволительно презирать согласие Церкви, так как согласие Церкви достигается только в Божьей истине. Нужно слушать Церковь, говорят они. Кто с этим спорит - при условии, что Церковь не произносят ничего, помимо Слова Божьего? Если же они хотят чего-то большего, пусть знают, что эти слова Христа им не опора.

И не нужно считать меня заядлым спорщиком потому, что я так упорно настаиваю на недопустимости для Церкви изобретать новые учения, то есть учить большему, нежели Бог открыл своим Словом. Ведь всякому здравомыслящему человеку очевидно, насколько опасно давать людям такую власть. Мы распахнём двери перед всеми богохульниками, которые насмехаются над христианством, если скажем, что христиане должны признавать в качестве догмата веры установленное людьми.

Следует также отметить, что Иисус Христос по обычаю своего времени называет консисторию словом, принятым у евреев - «синедрион» [Мф 5:22], чтобы таким уподоблением побудить своих учеников оказывать почтение служителям и смотрителям Церкви. Если же верить нашим противникам, то оказалось бы, что каждый город и каждое селение имеют равную власть изобретать догматы веры.

 

16. | Exempla quibus utuntur, nihil eos iuvant. Aiunt paedobaptismum non tam ex aperto Scripturae mandato, quam ex Ecclesiae decreto emanasse4. At miserrimum asylum foret si pro defensione paedobaptismi ad nudam Ecclesiae authoritatem suffugere cogeremur: verum satis alibi patebit, longe 150 secus esse1. Similiter, quod obiiciunt nusquam haberi in Scripturis quod in Synodo Nicena pronuntiatum fuit, Filium esse consubstantialem Patri2: in eo gravem faciunt Patribus iniuriam, quasi temere damnarint Arrium quod in sua verba iurare noluerit, quum totam eam doctrinam profiteretur quae Propheticis et Apostolicis scriptis est comprehensa. Non extat, fateor, hoc vocabulum in Scriptura: sed quum illic toties asseratur unum esse Deum, rursum toties vocetur Christus verus et aeternus Deus, unus cum Patre: quid aliud faciunt Patres Niceni, quum declarant esse unius essentiae, nisi quod nativum Scripturae sensum simpliciter enarrant? Atque hac praefatione in eorum coetu usum fuisse Constantinum refert Theodoritus, In disputationibus, inquit, rerum divinarum, habetur praescripta Spiritus sancti doctrina: Evangelici et Apostolici libri, cum Prophetarum oraculis, plene nobis ostendunt sensum numinis. Proinde discordia posita, sumamus ex verbis Spiritus quaestionum explicationes [Lib. 1. cap. 7 a hist. Eccles.b]3. His sanctis monitionibus nemo tunc fuit qui refragaretur. Nemo excepit, Ecclesiam aliquid adiicere posse de suo: Spiritum non omnia revelasse Apostolis, vel saltem ad posteros non prodidisse, aut tale aliquid. Si verum est quod volunt nostri adversarii, primum perperam egit Constantinus, qui Ecclesiae suam potestatem eripuit: deinde, quod nemo Episcoporum tumc surrexit, ut eam contra vindicaret, hoc silentium perfidia non carebat; sic enim erant proditores iuris Ecclesiastici. Sed quum Theodoritus referat, libenter amplexos esse quod dicebat Imperator4, constat novum hoc dogma tunc fuisse omnino incognitum.

16. Les exemples dont ils se veulent servir, ne font rien à leur propos. Ils disent que le Baptesme des petis enfans est fondé plus sur le decret de l’Eglise, que sur quelque commandement exprés de l’Escriture. Mais ce seroit un trespovre et malheureux refuge, si pour defendre le Baptesme des petis enfans, nous estions contrains de recourir à la pure et simple authorité de l’Eglise: mais il apparoistra en un autre lieu qu’il n’est pas ainsi. Semblablement ce qu’ils alleguent, que l’on ne trouve point aux Escritures la determination faite au concile de Nice, que le Fils de Dieu est d’une mesme substance avec le Pere: en cela ils font une grosse injure aux saincts Evesques du Concile: comme s’ils eussent temerairement condamné Arrius de ce qu’il ne vouloit point s’astreindre à leurs mots, combien qu’il confessast toute la doctrine laquelle est comprinse aux Escritures des Prophetes et Apostres. Je confesse bien que ce mot de Consubstantiel n’est point en l’Escriture: mais puis que tant de fois il nous est montré en icelle qu’il n’y a qu’un seul Dieu: et derechef, que Jesus Christ y est appellé vray Dieu et eternel, un avec le Pere: qu’ont fait autre chose les saincts Evesques, en declairant qu’il estoit d’une mesme essence, sinon qu’ils ont simplement exposé le sens naturel de l’Escriture? Et de fait, Theodorite historien raconte que Constantin l’Empereur usa de ceste preface au Concile, de premiere entrée: Il y a la doctrine du sainct Esprit, à laquelle il nous faut tenir en disputant des choses divines: les livres des Apostres et Prophetes nous monstrent pleinement la volonté de Dieu. Pourtant en laissant toutes contentions, prenons des parolles du sainct Esprit, la decision et vuydange de la question qui est à present.98 Il n’y eut nul qui contredist à ces sainctes admonitions: nul ne repliqua que l’Eglise pouvoit adjouster quelque chose du sien: que le sainct Esprit n’avoit point tout revelé aux Apostres, ou pour le moins qu’ils n’avoyent pas tout laissé par escrit. Rien de tout cela. Si ce que nos adversaires pretendent est vray: premierement l’Empereur Constantin eust mal fait en ostant à l’Eglise sa puissance. Secondement, c’eust esté une dissimulation meschante et desloyale aux Evesques, que nul d’eux ne se leva pour maintenir l’authorité de l’Eglise. Mais au contraire, Theodorite refere que tous receurent volontiers l’admonition de l’Empereur, et l’approuverent. Dont il appert que ce que maintenant disent nos adversaires, est nouveau, et qu’il n’estoit point encore cogneu adonc.

16. Objections founded on Infant Baptism, and the Canon of the Council of Nice, as to the consubstantiality of the Son. Answer.

The examples which they bring do not avail them. They say that pædobaptism proceeds not so much on a plain command of Scripture, as on a decree of the Church. It would be a miserable asylum if, in defence of pædobaptism, we were obliged to betake ourselves to the bare authority of the Church; but it will be made plain enough elsewhere (chap. 16) that it is far otherwise. In like manner, when they object that we nowhere find in the Scriptures what was declared in the Council of Nice—viz. that the Son is consubstantial with the Father (see August. Ep. 178)—they do a grievous injustice to the Fathers, as if they had rashly condemned Arius for not swearing to their words, though professing the whole of that doctrine which is contained in the writings of the Apostles and Prophets. I admit that the expression does not exist in Scripture, but seeing it is there so often declared that there is one God, and Christ is so often called true and eternal God, one with the Father, what do the Nicene Fathers do when they affirm that he is of one essence, than simply401declare the genuine meaning of Scripture? Theodoret relates that Constantine, in opening their meeting, spoke as follows: “In the discussion of divine matters, the doctrine of the Holy Spirit stands recorded. The Gospels and apostolical writings, with the oracles of the prophets, fully show us the meaning of the Deity. Therefore, laying aside discord, let us take the exposition of questions from the words of the Spirit” (Theodoret. Hist. Eccles. Lib. 1 c. 5). There was none who opposed this sound advice; none who objected that the Church could add something of her own, that the Spirit did not reveal all things to the apostles, or at least that they did not deliver them to posterity, and so forth. If the point on which our opponents insist is true, Constantine, first, was in error in robbing the Church of her power; and, secondly, when none of the bishops rose to vindicate it,their silence was a kind of perfidy, and made them traitors to Ecclesiastical law. But since Theodoret relates that they readily embraced what the Emperor said, it is evident that this new dogma was then wholly unknown.

16. De voorbeelden, die ze gebruiken, helpen hen niets. Ze zeggen, dat de kinderdoop niet zozeer uit een duidelijk bevel der Schrift, als wel uit een besluit der kerk is voortgekomen. Maar het zou een zeer ellendig toevluchtsoord zijn, als wij ter verdediging van de kinderdoop genoodzaakt werden de toevlucht te nemen tot het blote gezag der kerk: maar elders zal genoegzaam blijken, dat het daarmee geheel anders staat. Evenzo, wanneer ze tegenwerpen, dat nergens in de Schrift staat wat op het concilie van Nicaea uitgesproken is, dat de Zoon eenswezens is met de Vader, dan doen ze daarin de vaderen zwaar onrecht, alsof ze Arius zo maar veroordeeld hadden, omdat hij niet op hun opvatting wilde zweren, hoewel hij de gehele leer beleed, die in de geschriften der profeten en apostelen vervat is. Het woord, dat erken ik, komt in de Schrift niet voor, maar aangezien er zovele malen uitgesproken wordt, dat er één God is, en wederom Christus zovele malen de waarachtige en eeuwige God genoemd wordt, één met de Vader, wat doen dan de vaderen van Nicaea, wanneer ze verklaren, dat Hij eenswezens is, anders dan dat ze de oorspronkelijke zin der Schrift eenvoudig verklaren? En Theodoritus vermeldt1, dat Constantijn in hun vergadering deze voorafspraak gehouden heeft: "In de besprekingen van Goddelijke zaken hebben wij de leer des Heiligen Geestes ons voorgeschreven; de evangelische en apostolische boeken, te zamen met de profetische uitspraken tonen ons ten volle de zin der Godheid. Laat ons daarom de tweedracht wegdoen en uit de woorden des Geestes de uitleggingen der vraagpunten nemen." Er was toen niemand, die tegen deze heilige vermaningen inging. Niemand bracht er tegen in, dat de kerk iets van het hare kon toevoegen; dat de Geest niet alles aan de apostelen geopenbaard had, of althans niet aan de nakomelingen had overgeleverd, of iets dergelijks. Indien waar is, wat onze tegenstanders willen, heeft in de eerste plaats Constantijn verkeerd gehandeld, dat hij aan de kerk haar macht ontroofd heeft; vervolgens, dat niemand der bisschoppen toen opgestaan is, om de macht der kerk te verdedigen, was een stilzwijgen, dat van trouweloosheid getuigde: zo waren ze verraders van het recht der kerk. Maar daar Theodoritus verhaalt, dat ze gaarne aanvaard hebben, wat de keizer zeide, is het zeker, dat dit nieuwe leerstuk toen geheel onbekend geweest is.

16. Entkräftung gegnerischer Beispiele

Die Beispiele, die unsere Widersacher gebrauchen, helfen ihnen nichts. So sagen sie, die Kindertaufe sei nicht so sehr aus einer offenen Weisung der Schrift als aus einem Beschluß der Kirche hervorgegangen. Aber es wäre eine höchst jämmerliche Zuflucht, wenn wir genötigt würden, uns zur Verteidigung der Kindertaufe auf die bloße Autorität der Kirche zurückzuziehen; es wird jedoch an anderer Stelle genugsam deutlich werden, daß es sich weit anders verhält (vgl. Kap. 16). Ebenso steht es mit ihrem Einwand: was man in der Synode von Nicäa ausgesprochen 793 habe, nämlich daß der Sohn gleichen Wesens mit dem Vater ist, das stehe nirgendwo in der Schrift. Damit sprechen sie gegen die Väter eine schwere Beleidigung aus, als ob sie den Arius ohne Grund verdammt hätten, weil er nicht auf ihre Worte hätte schwören wollen, während er doch die ganze Lehre bekannt hätte, die in den prophetischen und apostolischen Schriften beschlossen ist. Ich gebe zwar zu, daß sich dieser Ausdruck („gleichen Wesens mit dem Vater“) in der Schrift nicht findet. Aber es wird doch so oft in der Schrift ausgesprochen, daß ein Gott ist, und wiederum wird Christus so oft wahrer und ewiger Gott genannt, eins mit dem Vater; wenn nun die Väter von Nicäa erklären, Christus sei eines Wesens mit dem Vater, was tun sie dann anders, als daß sie den ursprünglichen Sinn der Schrift schlicht auslegen? Und dazu berichtet Theodoret, daß Konstantin in ihrer Versammlung folgende Vorrede gehalten habe: „In Erörterungen über göttliche Dinge hat man die Lehre des Heiligen Geistes als bindende Vorschrift; die evangelischen und apostolischen Bücher samt den Offenbarungsworten der Propheten zeigen uns völlig klar den Sinn der Gottheit. Deshalb wollen wir die Zwietracht ablegen und aus den Worten des Geistes die Klärung unserer Fragen entnehmen“ (Theodoret Kirchengeschichte I,7). Es war damals niemand da, der sich diesen heiligen Ermahnungen widersetzt hätte. Niemand machte den Einwand, die Kirche könne aus dem Ihrigen heraus etwas zufügen, der Heilige Geist habe den Aposteln nicht alles geoffenbart oder wenigstens nicht alles auf ihre Nachfolger kommen lassen, oder sonst dergleichen. Wenn das wahr ist, was unsere Widersacher wollen, dann hat erstens Konstantin verkehrt gehandelt, daß er die Kirche ihrer Macht beraubt hat, zweitens war, da sich damals keiner von den Bischöfen erhob, um die Macht der Kirche dagegen zu verteidigen, dieses Stillschweigen ein Zeichen von Treulosigkeit, und so waren also die Bischöfe Verräter des kirchlichen Rechtes! Da aber Theodoret berichtet, daß sie das, was der Kaiser sagte, gern angenommen haben, so steht fest, daß dieses neue Dogma damals ganz und gar unbekannt gewesen ist.

16. Примеры, на которые они ссылаются, ничем не могут им помочь. Так они говорят, что крещение младенцев основано не столько на ясном велении Писания, сколько на решении Церкви. Но если бы мы, отстаивая крещение младенцев, были вынуждены опираться исключительно на авторитет Церкви, это было бы слишком бедное и ненадёжное прибежище! Об этом будет сказано в другом месте. Наши противники утверждают также, что в Писании отсутствует принятое Никейским собором определение, согласно которому Сын Божий единосущен Отцу.

Тем самым они наносят тяжкое оскорбление отцам Собора - как если бы они дерзко осудили Ария за нежелание придерживаться их словоупотребления, хотя в целом он якобы следовал учению пророков и апостолов. Действительно, - слово «единосущный» (consubstanciel) в Писании отсутствует. Но в нём много раз говорится о том, что есть только один Бог, и много раз Иисус Христос назван Богом истинным и вечным, единым с Отцом. Так что, когда святые епископы назвали Сына одной сущности с Отцом, они просто выразили действительный смысл Писания.

Историк Феодорит сообщает, что император Константин, открывая Собор, сказал: «Есть учение Святого Духа, которого мы должны держаться при обсуждении божественных предметов: книги пророков и апостолов вполне являют нам волю Божью. Поэтому оставим всякие споры и обратимся к словам Святого Духа, дабы найти ответ на стоящий перед нами вопрос» (Феодорит. Церковная история, I, 6 (MPG, LXXXII, 919); Кассиодор. Трёхчастная история, II, V (MPL, LXIX, 925b)).

И никто не выступил против этих святых увещеваний! Никто не возразил, что Церковь имеет право кое-что добавлять от себя, что Св. Дух не всё открыл апостолам или, по крайней мере, они не всё изложили письменно. Ничего подобного! Если бы наши противники были правы, тогда, во-первых, император Константин поступил бы нечестиво, лишая Церковь её законной власти; а во-вторых, со стороны епископов было бы нечестивым притворством и беззаконием не выступить в защиту авторитета Церкви. Но, напротив, по сообщению Феодорита, все охотно согласились с увещеванием императора и одобрили его.

Отсюда становится очевидным, что порядок, о котором твердят наши противники, является новым и в то время ещё не был известен.

 

 

 

| 1559

| 1543

6 vide infra c. 11; p. 195 sqq.

7 infra c. 10; p. 164 sqq.

c 1543-54 +
||| De hoc postremo membro agemus in capite de humanis traditionibus.6 Inde igitur petant lectores quod huc pertinebit.

d et — expl.: VG 1545 sqq. la seconde est Pauthorité d’exposer ce qui est contenu en l’Escriture

|| 1543* (1536 I 234)

e ||| Quid igitur? Nullane est potestas ecclesiastica? Haec enim cogitatio simpliciores multos anxios habet, quibus nos potissimum scribimus. Respondemus, Esse sane: sed quae in aedificationem data sit, ut Paulus testatur,

|| 1536 (I 234)

f 1536-39 se plus

g simul. — Chr.: 1536-39 et dispensatores mysteriorum Dei [1. Cor. 4. a. 1. (1543-50 1. Cor. 4 et 2. et 4)]; quae 1536-39 hic addant, vide vol. I 234, 14-22.

|| 1543

| 1536 (I 234)

a Pr. — op.: 1536-39 Nam hic memoria repetendum est, quod obiter quodam loco indicavimus

b Sp. in > 1536-39

c 1536-39 sive proph., sive sacer d.

d > 1536-39

e ipsis, — sunt dari: 1536-39 ipsis dari, — sunt

f cuius — comm.: 1536-39 Dei, in cuius ministerium vocati sunt

g 1536-39 + tam prophetas et sacerdotes quam Apostolos et discipulos:

h 1536-39 + iubendi,

i 1536-39 potestate

|| 1543

k 1543-54 Dominus

l 1543-54 praecepit

|| 1543* (1536 I 234)

1 Exod. 3, 4 sqq.

m ||| Mosche ipsum, prophetarum omnium primum, audiri voluit Dominus. Sed quid ille mandavit aut omnino nunciavit, nisi a Domino? neque enim aliud poterat

|| 1539

n pop. — ampl.: 1539 eius authoritatem amplexus populus

o 1539-54 Dominum

p 1539 cred. dic.; Itaque — credidisse > VG 1541

|| 1543* (1536 I 235)

2 Deut. 17, 9-13.

a ||| De sacerdotibus quoque praecepit Dominus, ut verbum legis ex eorum ore requireretur [Deut. 17 (11)]; sed causam simul adiecit: Quia angeli Domini exercituum sunt [Mal. 2 (7)]

1 Mal. 2, 7

|| 1543

b ab — suo: 1543-54 a Domino

2 Deut. 17, 10 sq.

| 1536 (I 235)

c Proph. — el.; 1536-39 Ac quae in universum fuerit prophetarum functio, pulchre

d ait D. > 1536-39

e 1536-39 nunciabis

f 1536-39 possit

g > 1536-39

h 1536-39 + Quid paleis ad triticum? inquit Dominus

|| 1543

i 1543 + ille

|| 1536 (I 234 sq)

k It. nemo: 1536-39 Neque enim

l 1536-39 + ullus

m 1536-39 repetita

n 1543-54 + Visio a Domino

o Sic — D. > 1536-39

p 1586-39 + Visio a Domino, Dicit Dominus exercituum

q 1536 -39 quod

r 1536-39 aut

|| 1543

|| 1543* (1536 I 234)

a ||| Prophetas suos olim constituit super gentes et regna, ut evellerent et extirparent, perderent et subverterent, aedificarent et plantarent [Iere. 1 (10)]; sed simul additur: Ideo quod iam in eorum ore verba sua dederat

1 Jer. 1, 9

| 1536 (I 235)

b 1536-39 et

c 1536-39 respiciamus

d 1536-39 ornantur

e 1536-39 mundi sint

2 Matth. 5, 13 sq.

f 1536-39 ac

g 1545-54 + [Mat. 16. c. 19.]

3 Matth. 18, 18

h VG 1541 sqq. + c’est à dire envoyez

i nempe — ne: 1536-39 Apostolos esse oportet, qui non

|| 1543* (1536 I 235)

k > 1543-54

l ||| Ecce, dicebat illis Christus, quemadmodum misit me vivens pater, ita et ego mitto vos [Ioan. 20 (21)] Quomodo autem a patre missus fuerit, altera sua voce testatur

4 Matth. 28, 19 sq.

||  

m ||| Hanc legem, quam sibi Christus quoque imposuit. Apostolis profecto, et Apostolorum successoribus, detractare nefas fuerit

|| 1536 (I 235)

|| 1543* (1536 I 235)

n ||| Quanquam longe etiam diversissima est ratio. Ipse enim aeternus ac unicus patris consiliarius, qui in eius sinu semper fuit, sic a patre accepit, ut simul omnes scientiae et sapientiae thesauros habuerit in se reconditos [Coloss. 2 (3)]

|| 1543

a VG 1545 sqq. de celle qu’ont eu les Prophetes et Apostres

|| 1543* (1536 I 235)

b quae 1536-39 hic legantur, vide vol. I 235, 38-42

|| 1536 (I 235)

c 1536-39 fil. vol.

|| 1543

|| 1536 (I 235 sq.)

d > 1536-39

e 1536-39 filio

f 1536-39 itaque

g ol. sancti: 1536-39 sancti illi

|| 1543* (1536 I 236)

h ||| nec aliter de Deo vaticinati sunt prophetae, quam eiusdem filii spiritu; seu quis ita dici malit: non alia ratione se unquam manifestavit hominibus Deus,

|| 1536 (I 236)

|| 1543* (1536 I 235)

i ||| Ex hoc fonte hauserunt omnes prophetae, quicquid unquam coelestium oraculorum ediderunt. Ex eodem Adam, Noah, Abraham, Isaac, Jacob, et alii, quoscunque ab initio Deus sui cognitione dignatus est, hauserunt et ipsi quoque, quicquid coelestis doctrinae didicerunt

|| 1543* (1536 I 236)

k ||| Haec vero sapientia, tametsi sese antea variis modis exeruerat: nec sic quidem tamen adhuc ad plenum elucebat

|| 1543

l 1543-54 Domino

1 Deut. 4, 2; 13, 1

a 1543 sunt

b VG 1545 sqq. + comme à leur but

c VG 1545 sqq. + ou l’Eglise d’Israel

2 Deut. 5, 29

|| 1559

d tota — ess.: VG 1560 tout ce qui estoit requis à leur salut leur estoit desia declairé

| 1536 (I 236)

e D. sap. > 1536-39

f P. cael.: 1536-54 Deo

g 1536-39 + quicquid

|| 1543

|| 1536 (I 236 sq.)

h 1536-39 fuisse

i per dil. — coep.: 1536-39 in dilecto filio suo locutum esse

a 1553 1 (1 sq.)

b 1536-39 + suo

c 1536 + nobis

1 1. Joh. 2, 18

2 1. Tim. 4, 1; 1. Petr. 1, 20

d 1536-39 + (ut alibi obiter indicavimus)

3 Act. 2, 17; 2. Tim. 3, 1; 2. Petr. 3, 3.

e > 1536-39

f 1536-39 perf. doctr. Chr.

g 1536-39 pater filium ad nos mittens,

h nob. – ord.: 1536-39 doctorem nobis praefecit

i 1536-39 quenquam; 1543 quaepiam

k 1536-39 aud. praec.

l 1536-39 nob. eius

m 1536-45 dixit

n 1536-39 omnium

o 1536-39 stitisset

p 1536-39 iussisset

q un. voci: 1536-39 uni

r se — expl.: 1536-39 nobiscum in carne nostra versatum est? Nisi forte spes sit, ab homine posse Dei sapientiam superari.

s 1536 expectabatur; 1539 male spectabatur

t 1536-39 ut aliis post se nih.

| 1543

a > 1543-50

|| 1543* (1536 I 237)

b ||| Hoc ergo unum Apostolis relictum est, et eorum successoribus etiamnum restat, eam legem diligenter retinere, qua eorum legationem Christus limitavit

|| 1536 (I 237)

c > 1536-54

d 1536-39 + omnes gentes

e 1536-39 + apud se

1 Matth. 28, 19 sq.

||  

f quae 1536-39 hic praemittant, vide vol. I 237,2-5

g al. dic.: 1536-39 ipse ait discipulis

h > 1536-39

i 1536-39 verbum illud instillaret (1536 insideret )

2 Matth. 23, 9 sq.

|| 1543

|| 1559

| 1536 (I 237)

k Pr. — fac.: 1536-39 Nec aliud aut sibi, aut aliis reliquit Apostolus

l nisi — disp. > 1536-39

m > 1536-54

|| 1559

|| 1536 (I 237)

n 1536-39 sermo dei

o vel – figm. > 1536-39

p rata man.: 1536-39 statuantur

a 1536-39 cogitationem

1 2. Cor. 10, 4 sq.

b 1536-39 + et promptam habeant vindictam, adversus omnem inobedientiam1

c 1536-39 plane ac perspicue definitam

d 1536-39 + cuius positi sunt ministri ac dispensatores

e > 1536-39

f 1536-39 sublimitatem

g eius — fulti; 1536-39 ipso

h 1536 (et VG 1541 sqq.) + regnum; 1539 + domum

i 1536-54 interficiant

k 1536-39 exhort. et instit.

l subig. — solv.: 1536-39 revincant, solvant, ligent

m si — ac: 1536-39 &

|| 1543

2 c. 3, 5 sq.; supra p. 46 sqq.

n > 1543-54

o 1543-54 Dominus

|| 1543* (1536 I 238)

p quae 1536-39 hic legantur, vide vol. I 238, 13-18; sed ib. lin. 16 1539 praebet: acquiescant

|| 1536 (I 238)

q > 1536-39

r 1536-39 libertatem

s ut — post. > 1536-39

t iisd. Cor.; 1536-39 eorum ecclesiae

u loqu. — trib.: 1536-39 duobus aut tribus loquent. proph.

v 1536-39 alteri

w 1536-39 prior

|| 1543

|| 1543* (1536 I 238)

a ||| sed multo adhuc clarius alibi, fidem nostram ab omnibus hominum traditionibus ac figmentis liberat, cum ait

|| 1536 (I 238)

b 1536-39 per verbum

c tot. mundi.: 1536-39 hominis

|| 1543

1 Rom. 3, 4.

| 1536 (I 238)

d quam — Eccl. > 1536-39

e aliqu. — sec.: 1536-39 hactenus

f 1536-39 + isti

g se et — voc.: 1536-39 et animarum rectores simulant

|| 1543

|| 1543* (1536 I 239)

h ||| Eandem ergo certitudinem veritatis, quae apud ecclesiam est, habere etiam ecclesiae concilia (1539 consilia; VG 1541 Conciles): quibus ipsa vere repraesentatur, et ne errare possint, mmediate regi a Spiritu sancto

2 Eck., Enchir. c. 1, A 5b

|| 1543

|| 1536 (I 238 sq.)

i 1536-39 Primum quidem, fidem

k 1536-39 et cad. volunt

l 1536-39 in utranque

a 1536-39 ipsum

|| 1536 (I 238)

b 1536-39 + certam

c hac rat. > 1536-39

d 1536 postulent; 1536-39 + et leges scribunt, quarum necessariam faciant observationem

||  

e Nec — Chr.: 1536-39 Christianum non

f certo — impl.; 1536-39 vel implicita vel explicita fide, certo consentiat; quae 1536-39 ad haec addant, vide vol. I 238, 7-10

1 cf. Cochlaeum, De auth. eccl. I, 6 D 1 a

|| 1543* (1536 I 238)

g ||| Hinc illa inter eos axiomata: Penes ecclesiam esse, condere fidei articulos: Ecclesiae autoritatem sacrae scripturae autoritatem aequare

2 Clichtoveus, Antilutherus 1, 15 fol. 29 b

| 1543

|| 1536 (I 242)

h Praecl. — Eccl.: 1536-39 Verum habet ecclesia amplissimas promissiones

3 Eck., Enchir. c. 1 A 5 a; De Castro, Adv. haer. IV fol. 79 B

|| 1543* (1536 I 242)

i ||| Principio, quascunque promissiones allegare solent, non minus singulis fidelibus datae sunt, quam toti fidelium populo

|| 1536 (I 242)

k 1536-39 loqueb., cum dic. Domin.

4 Clichtoveus, Antilutherus 1, 10 fol. 22 a; Cochl., De auth. eccl. I, 3 B 3 a; Eck., Enchir. c. 1 A 56

l 1536-39 consolatorem

m 1536-39 + ut maneat vobiscum in aeternum

n > 1536-39

o 1536-39 + quem mundus non potest accipere: quia non videt eum, nec scit eum; vos autem cognoscitis eum, quia apud vos manet, et in vobis erit

5 Ioh. 14,16 sq.; Clichtoveus, Antilutherus 1, 14 fol. 28 b

p 1536-43 tamen

q > 1536-39

r 1536-39 et

s 1536-39 etiam

t qui — er.: 1536-39 quos postea erat assumpturus in suum regnum

u 1536-39 huiusmodi

a 1536—54 consolationem

b > 1536—54

c quae 1536—39 hic inserant, vide vol. I 242, 37-42

d tota fid.: 1536-39 ipsa piorum

e 1536-39 tali

f 1536-39 ub. et ampl.

|| 1543

g 1543-50 ex aequo post quasi

h neque — poli. > VG 1541 sqq.

|| 1543* (1536 I 242 sq.)

i ||| sed quia illis concedendum non est, ut istaec Domini verba in alium sensum, quam quo dicta sunt, perverse torqueant. Simpliciter ergo fatemur

|| 1536 (I 243)

k > 1536-39

l 1536-39 ver., sap.

m 1536-39 + a Deo

n in sanet.: 1536-39 et quae supereminens magnitudo virtutis eius in omnes credentes

|| 1536 (I 243)

1 Rom. 8, 23

o 1536-39 + illis

p 1536-39 fin. verbi D.

q prop. sensu; 1536-39 sensu suo

r 1536-39 + ||| Et sane minime quoque dubium esse debet, quin si a verbo Dei vel pauxillum deflectant, in multis labi contingat;

s verum — disc.: 1536-39 mysteria Dei perspiciuntur

|| 1543

1 Eph. 4, 7

|| 1543* (1536 I 243)

a sic recte 1553 (sc. 26 sq.); 1559-61 25

2 Eck., Enchir. c. 1 A 4 b

3 Eck., Enchir. c. 1 A 5 b

b ||| Nam quod Paulus scribit, Christum mundasse ecclesiam lavacro aquae, in verbo vitae, ut exhiberet sibi gloriosam (1536 [et VG 1541 sqq.] + sponsam), non habentem maculam aut rugam, aut aliquid huiusmodi, sed ut sit sancta et immaculata [Ephes. 4. 5.]: magis docet

|| 1536 (I 243)

c op.—ea; 1536-39 in suis operetur

d omn. suos; 1536 -39 eos

e 1539 eorum

f > 1536

g pen. — parte > 1536-39

|| 1543* (1536 I 243)

h ||| itaque, quod Christus ecclesiam lavacro aquae mundaverit in verbo vitae: hoc est, remissione peccatorum abluerit, cuius ablutionis symbolum est baptismus; atque id quidem, ut eam sibi sanctificaret

|| 1536 (I 243)

i > 1536-39

k in sol.; 1536-39 solide, ipsam

|| 1543

4 cf. Aug., Ep. 176 (ad Innocentium), 2 MSL 33, 763; CSEL 44, 665, 3 sqq.

5 cf. Aug., Contra ep. Parmeniani III, 3 MSL 43, 95 sqq.; CSEL 51, 121, 5 sqq.

l VG 1545 sqq. + Or noz adversaires mesmes tienent tous ceux là pour heretiques.

||  

a ut — vid. > 1543-54

1 c. 2, 1; supra p. 31 16 sqq.

|| 1543* (1536 I 243)

2 Eph. 4, 11-14

b quae 1536-39 pro his praebeant, vide vol. I 243, 10-17

|| 1543

|| 1543* (1536 I 244)

c ||| Quod autem illi disputant, huc spectat

|| 1536 (I 244)

d 1536-39 + ecclesia

e 1536-39 Domini

|| 1543

3 Cochlaeus, De author. eccl. I, 5 C 1 b; I, 6 C 3 b; Eck., Enchir. c. 1 A 5 b; De Castro, Adv. haer. I, 5 fol. 10 C sqq.

|| 1543* (1536 I 244)

f ||| Quod ultimo inferunt, errare non posse ecclesiam in iis quae sunt ad salutem necessaria, minime reclamamus. Sed hic etiam plurimum sensu variamus. Errare non posse ideo sentimus

|| 1536 (I 244)

g 1536-39 Domini

|| 1543

|| 1543* (1536 I 244)

h 1543-54 maritoque

a ||| rursum, tanta ignorantiae ruditatisque conscientia et cognitione edocta, ut castam sponsam et sobriam discipulam decet, a magistri et sponsi sui ore assidue ac sedule pendet.

|| 1543

b VG 1545 sqq. + et le tiene pour son superieur

|| 1536 (I 244)

c 1536-39 sapit

d 1536-39 cogitat

e 1536-39 statuit

f In — mod.; 1536-39 atque ita simul

g 1536-39 diffidit

h 1536-39 vacillat

i firm. — conqu.: 1536-39 ac constantia firma conquiescit

|| 1543* (1536 I 243 sq.)

k quae 1536-39 pro his praebeant, vide vol. I 243, 43-244, 5; ib. lin. 4 1539 (sed non VG 1541) omittit: enim

|| 1543* (1539)

l ||| Et vero quem e spiritu suo usum ab Ecclesia percipi velit Dominus, animadvertere operae precium est

|| 1539

m > 1539

n 1539-50 + [Ioan. 14 (26)] loco [Iohan. 16. —], quod 1553-61 supra exstat.

o > 1539

p 1539 a seipso non

q > 1539

r 1539-54 obtrudatur

s > 1543; 1539 ut

1 Pseudo-Chrysostomus, Sermo de sancto spiritu, c. 10, ed. Montfaucon 1834 sqq. t. III 979 sqq.

|| 1543

a VG 1545 sqq. à ses Apostres

| 1543* (1536 I 239)

1 Cochlaeus, De auth. eccl. 1, 4 B 4 b

b ||| Id enim extra controversiam ponunt, revelata apostolis plaeraque a Christi ascensu, quae scriptis comprehensa non sint. Quando illis a Domino dictum sit

|| 1536 (I 239)

c 1536-39 dicere

d 1536-39 + scietis autem postea

|| 1543

e 1543 -45 At

2 Cochl., De auth. eccl. 1, 8 E 2 a; Eck., Enchir. c. 1. A 5 b; c. 4 G 5 a

|| 1536 (I 248 sq.)

f At — imp.; 1536 O impudentiam; 1539 Nam quae istaec impudentia

g > 1536-54

h 1536-39 viva postea

i > 1536-39

k 1536-39 scriptis suis

|| 1543

l VG 1545 sqq. + que les Apostres ayent laissé par vive voix à l’Eglise plus qu’ilz n’ont point escrit

3 Aug., In Ioh. tract. 96, 2 MSL 35, 1874

a in scriptis — prom.: VG 1545 sqq. que ce que nostre Seigneur promit, de reveler aux Apostres les choses qu’ilz ne pouvoyent adonc porter, cela a esté accomply quand il leur a envoyé le sainct Esprit, et que nous en avons le fruict en leurs Escritures

| 1543* (1536 I 244)

b quae 1536-39 pro his praebeant, vide vol. I 244, 14-19; ib. lin. 14 1539 pro a Deo legitur: alio

1 Clichtoveus, Antilutherus I, 11 fol. 22 a; Cochl., De auth. eccl. I, 3 B 4 a; I, 5 C2b; Eck., Enchir. c.2 B 1 b; c.13 E 7 b

|| 1559

|| 1536 (I 244)

c hoc om. > 1536-54

d non dub.: 1536-39 audeant

e 1536-39 + esse

2 Eck., Enchir. c. 2 B 2 a

f sciant — verba; 1536-39 nihil postulationi suae verba haec Christi suffragari sciant

|| 1543

|| 1559

3 Matth. 5, 22

| 1543

4 Eck., Enchir. c. 3 C 4 b

1 cap. 16; infra p. 303 sqq.

2 Cochl., De auth. 1, 4 B 4 a; Eck., Enchir. c. 4 C 4 b

a sic recte 1543-45; 1550-61 falso 5

b hist. Eccl. > 1543-45

3 Theodoretus, Hist. eccles. lib. I c. 7 ed. Gaisford p. 40; cf. Cassiod., Hist. trip. lib. II c. 5 MSL 69, 925 B

c 1543 non

4 Theodor., Hist. eccl. l. c.

||| 1543

||| 1536 (I 234)

||| 1536 (I 234)

||| 1536 (I 235)

||| 1536 (I 234)

||| 1536 (I 235)

||| 1536 (I 235)

||| 1536 (I 235)

||| 1536 (I 236)

||| 1536 (I 235)

||| 1536 (I 236)

||| 1536 (I 237)

||| 1536 (I 238)

||| 1536 (I 239)

||| 1536 (I 238)

||| 1536 (I 242)

||| 1536 (I 242 sq.)

||| 1536 (I 243)

||| 1536 (I 243)

||| 1536 (I 243)

||| 1536 (I 244)

||| 1536 (I 244)

||| 1536 (I 244)

||| 1539

||| 1536 (I 239)

96 Serm. de Sancto et adorando Spiritu.

97 Homil. in Joann., 96, 1.

98 Hist. eccles., lib. 1, c. 6.

1 The French adds, “Vision receue du Seigneur; Le Seigneur des armees l’a dit,”—A vision received from the Lord; The Lord of hosts hath spoken it.

1 116 D116 This section admirably expresses Calvin’s view concerning the centrality of Christ in divine revelation. From Creation to Consummation, Christ is God’s only wisdom, light, and truth, the only mirror in which God has Himself as Redeemer, the only fountain of heavenly doctrine, and the only way by which man can come to know God. Here there is no room for the concept that Christ was completely concealed in the Old Testament, whereas He is completely revealed in the New; nor for the idea that Old Testament saints trusted in God, whereas New Testament saints trust in Christ.

1 117 D117 Although Calvin uses the term “dictated” in connection with this explanation of the manner in which the body of Old Testament Scripture was formed, this should not be taken to express the mode of Inspiration, but rather to call attention to the result of Inspiration. That this is his intention may be seen in the previous assertion that historical details “are also the composition of prophets,” which assertion takes into account the human factor in the process of the inscripturation of revelation.

1 118 D118 This assertion that the Spirit of Christ “in a manner dictated words to them” implies at least three ideas: (1) The guidance of the Spirit in the inspiration of Scripture extends to the very words which the apostles and prophets employed; (2) The words of Scripture express the very thoughts which God wished expressed, so that the result of the Spirit’s inspiration is, in regard to truth, the same as if the words had been dictated; (3) Yet the words of Scripture were only “in a manner” dictated, since the Spirit used the faculties peculiar to the human instruments, thereby ensuring a Scripture characterized by differences of vocabulary, syntax, grammar, literary style, historical setting, and theological approach.

1 119 D119 The expression, “sure and authentic amanuenses,” would at first glance, seem to imply that the apostles were mere scribes and copyists, and that Inspiration should be defined as “infallible supernatural superintendence of mechanical human reproduction of divinely communicated words.” But Calvin would have subscribed to such a “dictation theory” of Inspiration is abundantly clear from the many relevant portions of the Institutes. (See also notes on sections 6 and 8 of this chapter.)

1 The French adds, “Or, nos adversaires mesmes tiennent tous ceux-la pour heretiques.”—Now, our opponents themselves regard all those as heretics.

1 Serm. de sancto et adorando spiritu.

1 Homil. In Ioann. 69, 1.

1 Hist. eccles. I, 6 (7)

x
This website is using cookies. Accept